History of Iran 9
سلام . این اپیزود نهم از مجموعۀ تاریخ ایران هست . امروز دربارۀ دوران بعد از هخامنشیان حرف می زنم . همون طور که قبلاً گفتم ،دورۀ هخامنشیان وقتی تمام شد که اسکندر مقدونی به ایران حمله کرد .
و بسیاری از شهرهای ایران از جمله تخت جمشید را به آتش کشید . اسکندر علاوه بر ایران ،مصر و قسمت هایی از هندوستان را هم تصرف کرد . او سرانجام بر اثر بیماری درگذشت . پس از مرگ اسکندر مقدونی در سال سیصد و بیست و سه قبل از میلاد ،میان سرداران او بر سر فرمانروایی آن قلمروی پهناور نبردی طولانی در گرفت .
تا اینکه بالاخره سلوکوس با کنار زدن رقبای دیگر بابل را فتح کرد . و این آغاز سلطنت سلسلۀ سلوکیان بر سرزمین های امپراطوری اسکندر بود . سلوکیان از همان ابتدای سلطنت ،به دلیل نداشتن پایگاهی قومی در میان مردم قلمرو خویش و تفاوت فاحش فرهنگ ایرانی با یونانی ها دچار مشکلاتی شدند . سلوکوس برای تسلط بر اوضاع داخلی ،مهاجران یونانی را در میان ایرانیان مستقر کرد .
سلوکیان می خواستند خط و زبان یونانی را در ایران رواج دهند . آن ها شهرهای ایران را با اسامی و لقب های یونانی نامگذاری کردند . و بسیار تلاش می کردند که به حکومت خود در ایران قدرت بدهند . اما جنگ های متعدد آنان با رقیبان و دشمنان غربی باعث می شد تمام مالیات ها صرف مخارج نظامی ،درباری و دیوانی شود .
این موضوع فقر مردم ایران را بیشتر می کرد و خود به دشمنی ایرانیان و سلوکیان می افزود . اختلافات داخلی و بلندپروازی های گروهی از سرداران موجب جدال ها و استقلال طلبی های متعدد شد . این وقایع در نیمه قرن سوم پیش از میلاد ،شرایط را برای ظهور یک نهضت ایرانی که بتواند همۀ مردم را به زیر پرچم خود برای مخالفت و شورش بر ضد بیگانگان جمع کند ،مهیا می کرد . همان طور که قبلاً گفتم پارت ها یکی از اقوام آریایی بودند .
رئیس یکی از قبایل پارت معروف به «اشک »یا «ارشک »با هدف مقابله با سلوکیان ،پارتیان و دیگر اقوام ایرانی را متحد کرد . او با استفاده از اختلافات سلوکیان ،توانست قسمت هایی از ایران را آزاد کند . مورخان وی را مؤسس سلسله اشکانی در سال دویست و پنجاه قبل از میلاد می دانند . این اولین دولت ایرانی بعد از هخامنشیان بود که شکل می گرفت .
جانشینان اشک به مبارزه با سلوکیان ادامه دادند و موفق شدند به تدریج سایرمناطق ایران را نیز از زیر سلطهٔ سلوکیان نجات دهند . اشکانیان پس از آن به مدت چند قرن با تمام توان در برابر حمله های مکرر سپاه نیرومند روم ایستادند. و اجازه ندادند بار دیگر ایران به دست بیگانگان بیفتد . اشکانیان که در غرب به امپراطوری پارت ها معروفند ،نزدیک پانصد سال بر ایران حکومت کردند .
و مهم ترین رسالت آنها جلوگیری از نفوذ فرهنگ یونانی به ایران بود . آنها خود را وارث هخامنشیان می دانستند . و توانستند حکومت ایرانی مستحکمی پدید آورند . از مهم ترین وقایع دورۀ اشکانی ،جنگ حران میان سپاه ایران و روم بود .
که در آن سورنا سردار اشکانی ،کراسوس سردار رومی را شکست داد . در قرن دوم میلادی ،عواملی مثل ضعف در حکومت مرکزی و دربار اشکانی به دلیل جنگهای داخلی ،سه حملۀ بزرگ رومیان به غرب حکومت و شیوع طاعون اشکانیان را ضعیف کرده بود . ضعف اشکانیان منجر به شورش اردشیر بابکان ،فرمانروای اصطخر در پارس ،شد . او در سال دویست و بیست و چهار میلادی با ورود به تیسفون ،پایتخت اشکانیان ،پایان دولت اشکانی را رقم زد .
و بدین ترتیب شاهنشاهی ساسانی شکل گرفت .
