History of Iran 7
سلام . توی این اپیزود و اپیزود بعدی می خوام دربارۀ پرسپولیس یا تخت جمشید که میراث ارزشمند هخامنشیان هست حرف بزنم . هخامنشیان در طول دوران حکومت خودشون شش پایتخت داشته اند . اَنشان ،هگمتانه ،بابل ،شوش ،پاسارگاد و تخت جمشید .
تخت جمشید یا پارسه نام یکی از شهرهای ایرانی باستانی هست که طی سالیان ،پایتخت باشکوه پادشاهی ایران در زمان امپراطوری هخامنشیان بوده . در این شهر باستانی کاخی به نام تخت جمشید وجود دارد که در دوران پادشاهی داریوش بزرگ ،خشایارشا و اردشیر اول بنا شده است . و به مدت حدود دویست سال آباد بوده است . نام اصلی تخت جمشید چنان که در کتیبه های این کاخ موجود است پارسه بود .
که ریشه از نام قوم پارس داشت . یونانیان به این محل پرسپولیس می گفتند به معنی شهر پارسیان . بعدها به دلیل عظمت خرابههای این شهر و عدم اطلاع از پیشینه هخامنشیان ،مردم به اشتباه خرابههای آن را به جمشید پادشاه افسانهای نسبت دادند . و به همین دلیل امروزه نام آن تخت جمشید است .
داریوش اول بعد از فرونشاندن شورشیان و تثبت پادشاهی خود ،تصمیم گرفت پایتختی مناسب امپراطوری خود بنا کند . او در سرزمین پارس ،جلگه حاصلخیز مرودشت را برای احداث این پایتخت انتخاب کرد . ساخت تخت جمشید در حدود سال پانصد و نوزده قبل از میلاد به دستور او آغاز شد . تخت جمشید بر روی صُفهای ساخته شده که کمی بیشتر از صد و بیست و پنج هزار مترمربع وسعت دارد .
هر پادشاه هخامنشی که به سلطنت میرسید اثری از خود در آن میگذاشت .کاخی که داریوش بنا نهاد در زمان پادشاهان دیگر هخامنشی تکمیل شد و توسعه یافت . شاهان هخامنشی در طول سال و با تغییر فصل کوچ میکردند . و معمولاً تمام سال را در یک جا نمی ماندند . بلکه بر حسب آب و هوا هر فصلی را در یکی از پایتختهای خود می گذراندند .
در فصل زمستان در بابل و شوش اقامت داشتند . و در فصل تابستان به همدان میرفتند . که در دامنه کوه الوند بود . و هوایی خنک و مطبوع داشت .
شهرهای بابل ،شوش و هگمتانه پایتخت سیاسی و اداری و اقتصادی بودند . ولی پاسارگارد و پارسه یا همان تخت جمشید پایتخت آیینی هخامنشیان به شمار میرفتند . به گفتۀ پژوهشگران ،پاسارگاد جایی بود که آیین و تشریفات تاجگذاری شاهان هخامنشی برگزار میشد . ولی در تخت جمشید تشریفاتی همانند نوروز برگزار می شد .
این دو شهر زادگاه و به اصطلاح گهوارۀ پارسیان به شمار می رفت . به همین دلیل است که آرامگاه بزرگان و نامآوران آنان در آنجا یا اطراف آن قرار داشت . و مکان مقدسی شمرده می شد . با توجه به شواهد معماری و باستان شناختی ،به نظر می رسد که تخت جمشید صرفاً یک محل برای اقامت شاهان هخامنشی و برگزاری مراسم نوروزی نبوده .
بلکه کارکردی سیاسی اقتصادی هم داشته . و مکانی برای نمایش شکوه و عظمت شاهنشاهی هخامنشی بوده است . در نهایت اینکه تخت جمشید پایتخت اصلی و مرکز اسناد و گنجینههای دولتی بوده . به همین دلیل اسکندر مقدونی وقتی به ایران حمله کرد ،آن را عمداً آتش زد .
تا گهواره و تکیه گاه دولت هخامنشی را از میان ببرد . و به ایرانیان بفهماند که دیگر دورۀ فرمانروایی آنان به سر آمده است .
تخت جمشید در مرکز استان فارس ،ده کیلومتری شمال شهر مرودشت و در پنجاه و هفت کیلومتری شیراز قرار دارد .
