خاطرات چطور شکل میگیرن و ما چطور فراموش می کنیم؟ | موضوع علمی

یادتون میاد هفته پیش ناهار چی خوردین؟

من که حتی یادم نیست دیروز ناهار چی خوردم

ولی روز اول مدرسمو خوب یادمه

شما چطور؟

چه اتفاقی میوفته که ما بعضی خاطراتمون رو به خوبی به یاد میاریم

ولی برخی دیگه رو نه؟

چرا اصلا خاطرات از ذهنمون کمرنگ میشن؟

اینجا پاراگراف، من علی هستم

تو این ویدئو بررسی می کنیم خاطرات چطور شکل میگیرن

و ما چطور فراموش میکنیم

اگر برای اولین بار هست این ویدئو رو از این کانال میبینید

کانال رو سابسکرایب کنید تا ویدئوهای علمی و جالب پاراگراف رو از دست ندید.

برای درک بهتر این موضوع، بیاین اول ببینیم خاطرات چطور شکل میگیرن

و شکل گیری حافظه به چه صورته

وقتی چیزی رو باهاش روبرو میشین

مثل اسم یک فرد جدید یا یک شماره تلفن

این اطلاعات جدید، بصورت انرژی ای از پالس های الکتریکی به نورون ها منتقل میشه

محققان بخش حافظه رو به سه دسته

که بهش مدل سه طبقه میگن تقسیم میکنن

این مدل نشون میده که حافظه از سه بخش حسی، کوتاه مدت و بلند مدت تشکیل شده

و هرکدوم میتونن براساس ظرفیت ذخیره سازی و مدت زمان نگهداری تشخیص داده بشن

حافظه بلندمدت به ظاهر ظرفیتی نامحدود داره

و اطلاعات رو سال ها درون خودش نگه میداره

از طرف دیگه حافظه کوتاه مدت

از نظر ظرفیت و مدت نگهداری محدوده

پس برای اینکه خاطرات در مغز باقی بمونه، مغز ما باید این اطلاعات رو جابه‌جا کنه

اطلاعات ابتدا به حافظه کوتاه مدت منتقل میشن

جایی که از چند ثانیه تا چند دقیقه پیش هرچی اطلاعات جدید گرفتین، همشون اونجان

بعد از این قسمت، اطلاعات به حافظه بلندمدت منتقل میشن و در بخشی مثل هیپوکمپِس جای میگیرن

در نهایت، به یکی از چند بخش مربوط به ذخیره و نگهداری بلندمدت حافظه میرن

اما همین روش انتقال از کوتاه مدت به بلندمدت از نظر متخصصان چند روش داره

مدل کلاسیک که به مدل اتکینسون شیفرین معروفه

میگه اطلاعات در حافظه کوتاه مدت، بعد از یک زمان مشخص

در حافظه بلند مدت ذخیره میشن

اما جدیدا، محققان نظر دیگه ای دارن

میگن برخی تغییرات ذهنی باعث میشه فقط برخی خاطرات خاص

برای نگهداری به حافظه بلندمدت برن

نورون ها در سراسر مغز با استفاده از انتقال دهنده های عصبی

در محل های مشخصی از مغز

که بهش سیناپس میگن، باهم ارتباط برقرار می کنن

وقتی دوتا از نورون ها بصورت مکرر با هم ارتباط برقرار کنن

کارایی ارتباط در اونها افزایش پیدا میکنه که بهش میگن تقویت طولانی مدت

این عامل، نوعی مکانیزمه که باعث میشه خاطرات به مدت طولانی ذخیره بشن

پس چطور میشه که ما خاطراتمون رو از دست میدیم؟

از دست دادن خاطرات چندتا عامل داره

یکی از اونها سنه

هرچی سن بیشتر میشه سیناپس ها قدرتشونو از دست میدن و ضعیف تر میشن

و باعث میشه ما نتونیم دیگه به راحتی خاطراتمون رو از ذهن، بازیابی کنیم

دانشمندان چندتا نظریه در رابطه با این موضوع دارن

با افزایش سن، مغز کوچیک میشه و هر 10 سال، 5 درصد از سلولهای عصبی در هیپوکمپس از دست میره

و تا زمانی که به سن 80 برسیم، مجموع 20 درصد از این سلول ها از بین رفتن

علاوه بر این سلول ها، ما انتقال دهنده های عصبی

مثل استیل کولین که برای یادگیری و حافظه ضروریه رو هم از دست میدیم

این تغییرات بر نحوه بازیابی اطلاعات و خاطرات از مغز تاثیر مستقیمی میذاره

همچنین سن بر توانایی خاطره سازی ما هم تاثیر میذاره

خاطرات، زمانی که ما عمیقا درگیرشون هستیم و تمرکز داریم بهتر در ذهن نقش میبندن

ولی با افزایش سن، مشکلات ذهنی و جسمی، باعث میشن ما تمرکزمون رو از دست بدیم

و مثل دوران جوانی و کودکی نتونیم تمرکز کنیم

و خیلی وقت ها که باید خاطراتی ثبت بشه ما حواسمون به محیط نیست

یکی دیگه از دلایل مشکلات حافظه، استرس مزمنه

وقتی درگیر مشغله های کاری و مسئولیت های زندگی هستیم

بدن ما تحت فشاره، این یک واکنش طبیعی برای انسانه

که اینطور طراحی شده تا بتونیم در شرایط بحرانی زنده بمونیم

استرس باعث ترشح موواد شیمیایی میشه

که به افزایش هوشیاری و انرژی کمک میکنه

استرس مزمن هم بدن ما رو پر از این مواد شیمیایی میکنه که سلول های مغز رو

برای ثبت خاطرات جدید از کار میندازه

عامل دیگه که باعث اختلال در خاطرات میشه، افسردگیه

افرادی که دچار افسردگی هستند، 40 درصد بیشتر دچار مشکلات حافظه میشن

دلیلش اینه در افراد افسرده، سروتونین که یک انتقال دهنده عصبی هست

در سطح پایینی قرار داره و ممکنه افراد افسرده رو نسبت به اطلاعات جدید، بی توجه کنه

توجه به حوادث غم انگیز گذشته یکی از علائم افسردگیه

که توجه به زمان حال رو دشوار میکنه

و در ثبت خاطرات کوتاه مدت اختلال وارد میکنه

انزوا و کناره گیری که از عوامل افسردگیه

یکی دیگه از موارد مضر برای خاطراته

مطالعه ای از دانشگاه بهداشت عمومی هاروارد نشون داده

افراد مسنی که دارای تعاملات اجتماعی بالایی هستن

در طی یک دوره شش ساله، کمتر دچار مشکلات حافظه میشن

دلیل این موضوع هنوز مشخص نیست ولی متخصصان فکر میکنن

تعاملات اجتماعی مثل یک ورزش ذهنی

به ما کمک میکنه قدرت ذهنمون رو برای نگهداری خاطرات افزایش بدیم

اما یکسری دلایلی وجود داره که باعث میشه ما ناگهانی بخشی از خاطراتمون رو از دست بدیم

نرسیدن اکسیژن کافی به مغز، یکی از همین عوامله

مثل وقتی که کسی در حال غرق شدنه و توانایی نفس کشیدن طولانی مدت رو نداره

یا حتی وقتی برای مدتی ایست قلبی رخ میده

که قلب از حرکت می ایسته و خون رو به مغز نمیرسونه

دلیل بعدی تومور مغزیه که باعث اختلال در خاطرات و از بین بردن سلول های مغزی میشه

درمان های مخصوص سرطان هم باعث مشکلاتی در حافظه میشه

مثل شیمی درمانی، پرتو درمانی یا پیوند مغز استخوان

حتما تو فیلما دیدین به سر کسی ضربه میخوره و دچار فراموشی میشه

ضربه مغزی یا ضربه به سر هم دچار این اختلال میتونه باشه

چند روش وجود داره که میتونیم به مغزمون کمک کنیم تا در حفظ خاطرات موفق تر باشه

فعالیت های جسمی باعث افزایش جریان خون به مغز میشه و برای مغز مفیده

غذای سالم و درست خوردن هم به حفظ خاطرات کمک میکنه

چرا که مغز برای عملکرد صحیح، به مواد مغزی سالم نیاز داره

در نهایت تمرین دادن به مغز میتونه کمک کننده باشه

قرار گرفتن مغز در بین چالش های مختلف

مثل یادگیری زبان جدید، یکی از بهترین تمرین ها برای سالم نگه داشتن ذهنه.

امیدوارم از این ویدئو لذت برده باشین

اگر این ویدئو رو دوست داشتین لطفا لایکش کنین

و اگر تا الان کانال رو سابسکرایب نکردین، به جمع ما بپیوندین

تا ویدئوی بعد، خداحافظ