Abbas Kiarostami

عباس کیارستمی کارگردان، فیلمنامه‌نویس، تدوین‌گر، عکاس، تهیه‌کننده، گرافیست، نویسنده و نقاش ایرانی بود. او فیلم‌سازی تأثیرگذار در سینمای جهان به‌شمار می‌آمد، و آثارش همواره با استقبال فراوان جهانی روبه‌رو شده‌ است.

کیارستمی در سال هزار و نهصد و چهل در تهران به دنیا آمد. اولین تجربهٔ هنری او نقاشی بود. او این هنر را تا پایان دوران نوجوانی همچنان ادامه داد. در دانشگاه به فراگیری نقاشی و طراحی گرافیک پرداخت. و در هنگام تحصیل برای تأمین هزینه‌های زندگی به عنوان پلیس راهنمایی رانندگی مشغول به کار شد.

او از سال هزار و نهصد و هفتاد شروع به فعالیت سینمایی کرد، و در طول عمرش بیشتر از چهل فیلم سینمایی، کوتاه و مستند ساخت.

کیارستمی علاوه بر سینما در کارهای دیگر هنری از جمله شعر، عکاسی،چیدمان،موسیقی،طراحی گرافیک و نقاشی فعال بود. او را باید در دستۀٔ سینماگران موسوم به موج نوی سینمای ایران به ‌شمار آورد. سادگی،استفاده از کودکان به عنوان نقش اول و قهرمان داستان، سبک مستندگونه، بهره‌گیری از فضاهای روستایی، شاعرانگی، و حذف کارگردان برخی از ویژگی‌های فیلم‌های کیارستمی است.

عباس کیارستمی برندۀ چندین جایزهٔ بزرگ سینمایی بوده است. او پنج بار نامزد نخل طلای جشنوارۀ فیلم کن شد. و در سال هزار و نهصد و نود و هفت برای فیلم «طعم گیلاس» این جایزه را دریافت کرد. وی در جشنواره‌های مختلف معتبر فیلم در جهان به عنوان داور حضور داشته ‌است. وی با دریافت جوایز و دستاوردهای متعدد، پرافتخارترین هنرمند ایران به‌ شمار می‌رود.

کیارستمی از جمله کارگردانانی است که پس از انقلاب در کشور باقی ماند. او بر این باور بود که «تصمیم به ماندن» مهم‌ترین تصمیم او برای زندگی حرفه‌ای اش بوده ‌است و دربارۀ این موضوع می گوید:

«اگر درختی را که ریشه در خاک دارد از جایی به جای دیگر ببرید، آن درخت دیگر میوه نمی‌دهد، و اگر بدهد آن میوه دیگر به خوبی میوه‌ای که در سرزمین مادریش می‌تواند بدهد نیست. این یک قانون طبیعت است. فکر می‌کنم اگر سرزمینم را رها کرده بودم، درست مانند این درخت شده بودم.»

هنر نقاشی در زیبایی‌شناسی کیارستمی نقش مهمی داشته، و دقت بصری او را رشد داده است. کادربندی، پرسپکتیو، تأثیرات سایه روشن، و دقت در اجزای نما برای او اهمیتی فراوان در فیلم هایش داشته ‌است. او با نگاه ساده و بی‌پیرایه به جریان زندگی، به سبکی می رسد که لحن شاعرانهٔ آن محسوس است، اما تحلیل آن چندان آسان نیست.

این فیلمساز سرشناس در مقام عکاس نیز مجموعه عکس‌های مختلفی داشت. او معمولاً از موضوعات یا اشیا مختلف عکاسی نمی‌کرد، به‌طور خاص روی یک موضوع تمرکز می‌کرد. سال ها بود که فقط از تک درخت‌ها عکس می‌گرفت. عکس‌های کیارستمی تمایل دارند تا مضامین متداول تر منظره و طبیعت را به تصویر بکشند. عکس های او تا کنون در نمایشگاه های مختلفی در جهان به نمایش درآمده اند.

عباس کیارستمی مجموعه شعری دو زبانه با نام «همراه با باد» توسط انتشارات دانشگاه هاروارد منتشر کرده است.

او در مصاحبه‌ای با گاردین گفته بود: «در تمام فیلم‌ها خواسته‌ام این است که تصویری مهربان‌تر و صمیمی تر از انسانیت و کشورم را به نمایش بگذارم...من مثل یک درخت هستم، درخت به‌خاطر اینکه از زمین رشد کرده و بیرون آمده، نسبت به آن احساس مسئولیت ندارد، بلکه باید میوه، برگ و شکوفه بیاورد. من هیچ وظیفه‌ای برای تصحیح شناخت اشتباه از کشور و فرهنگم ندارم. من چه کسی هستم که چنین وظیفه‌ای داشته باشم. ازسوی دیگر، تعداد کسانی که فیلم‌های مرا می‌بینند را با کسانی که تحت تأثیر رسانه‌های جمعی غرب هستند مقایسه کنید! من چه کاری می توانم انجام دهم؟»

کیارستمی، ستایشگر زندگی و طبیعت بود. و بیشتر فیلم‌هایش را در ستایش زندگی و طبیعت ساخته ‌است. به گفتهٔ خودش زندگی منبع اصلی الهامش بود. و جز یکی دو فیلم، همهٔ فیلمهایش را بر اساس ایده‌ها و فیلمنامه‌های خودش ساخت. او از این نظر، یک فیلم‌ساز به تمام معنی مؤلف محسوب می‌شود.

کیارستمی در فیلم‌هایش بارها بر غنیمت شمردن حال تأکید می کرد. و معتقد بود «انسان در هر لحظه تازه می‌شود.» با این نگرش به هستی، باید هم در آثارش این‌چنین میل به بقا و زیستن دیده شود. همان‌طور که حافظ در اشعارش ما را به زندگی فرا می‌خواند، و اعتقاد دارد انسان برای یافتن آرامش قبل از هر چیز باید به خود رجوع کند، کیارستمی نیز در فیلم‌هایش با برجسته ساختن زیبایی‌های دنیا به جدال با نیستی می‌رود، و مخاطبش را از لزوم انتخاب شیوۀ درست نگاه کردن به زندگی آگاه می‌سازد. کیارستمی در یکی از مصاحبه‌هایش، به این مطلب اشاره کرد که برای او منابع اصلی الهام چیزی نیستند جز انسان‌ها و طبیعت.

این هنرمند بزرگ در سال دو هزار و شانزده در حالی که برای درمان بیماری خود به پاریس سفر کرده بود، از دنیا رفت. بسیاری از شخصیت های برجستۀ جهان به کیارستمی ادای احترام کرده اند، از جمله کارگردانان بزرگی مثل کوروساوا، اسکورسیزی، گدار، کاپولا و بسیاری دیگر.

فرانسوا اولاند رئیس‌جمهور فرانسه نیز پس از مرگ کیارستمی دربارۀ او نوشت: «عباس کیارستمی هنرمند بزرگ ایرانی بود که سینمایش جهانی حرف می‌زد و فکر می‌کرد...»