Rituals of Persian cuisine
شیوۀ پخت غذا مانند دم کشیدن و جا افتادن آن در فرهنگ غذایی و آشپزی ایرانی جایگاه ویژه ای دارد. ارزش غذا نزد ایرانیان بیشتر از تأمین انرژی و رفع گرسنگی است. فرهنگ دور هم نشینی در کنار سفرۀ غذا، چاشنی ها و ترشیجات و شیرینی های مرسوم و آداب شروع و پایان غذا و همچنین میهمانی دادن و میزبانی کردن که سرو غذا از ارکان اصلی آن است این اهمیت را بیشتر نشان می دهد.
سفره به عنوان محلی که افراد خانواده سه بار در روز دور آن می نشینند و با هم غذا می خورند و معاشرت می کنند، در فرهنگ غذایی ایرانیان بسیار ارزشمند محسوب میشود. غذا خوردن به صورت تکی نوعی بیاحترامی به اعضای خانواده و نشانهای از نابهسامان بودن ارتباطات خانوادگی به شمار میرود.
در مکتب طب سنتی ایرانی که بخشی از فرهنگ غذایی ایرانیان به شمار میرود، همۀ خوردنیها از نظر طبیعت به چهار دستۀ مرطوب، خشک، گرم و سرد تقسیم میشوند. بر همین اساس، ایرانیان اعتقاد دارند در مصرف مواد غذایی گوناگون باید تعادل را رعایت کنند. در غیر این صورت، جسم و روح دچار ناخوشی و بیماری میشود.
غذاهای سنتی از گذشته تاکنون با توجه به همین نکته مصرف میشوند. به عنوان مثال در مکتب طب سنتی ایرانی، برنج طبع سرد دارد و سبزیجاتی مانند نعناع، تره، ترخون و ریحان طبعشان گرم است و به همراه غذا خورده می شوند.
سفره به جای میز غذاخوری مورد استفاده قرار میگیرد. سفرهها اغلب از پارچههای ایرانی مانند قلمکار هستند. سفره را در مرکز فرش پهن می کنند و ظروف غذا را رویش قرار میدهند. اعضای خانواده دور تا دور آن مینشینند و غذا می خورند. امروزه به دلیل تغییر در سبک زندگی، استفاده از میز غذاخوری هم مرسوم شده است، و تنها در مهمانیهای پرجمعیت فامیلی از سفره استفاده میشود.
ایرانیها با قاشق و چنگال غذا میخورند و فرهنگ غذایی ایرانیان به صورتی است که نیاز به استفاده از کارد به ندرت پیش میآید. بعضی غذاها در نان پیچیده میشوند که در اصطلاح به آن لقمه میگویند. لقمهها را با دست می خورند. بعضی از غذاها از جمله آبگوشت و آش، بدون استفاده از چنگال و تنها با قاشق مصرف میشوند. اغلب غذاها در بشقاب سرو میشود. انواع آش، کله پاچه و آبگوشت هم در کاسههای بزرگ سرو می شوند.
برخلاف فرهنگ غربی که پیشغذا، غذای اصلی و دسر در فواصل زمانی معینی به روی میز آورده میشوند، در فرهنگ غذایی ایرانیان انواع غذاها به صورت همزمان روی سفره یا میز چیده میشود.
ایرانیها هم مانند دیگر مردم جهان دو نوع نوشیدنی سرد و گرم دارند. چای، محبوبترین نوشیدنی گرم ایرانیان به شمار میآید. ایرانیان از چای سیاه استفاده میکنند و به صورت سنتی، از مواد طعمدهندۀ طبیعی مانند گلبرگهای گل سرخ یا بهار نارنج و چوب دارچین برای خوشعطر شدنش استفاده میکنند. چای در ایران همراه با شیرینیجات سنتی مانند گز، پولکی، نقل و نبات میل میشود. حبۀ قند نیز در دسترسترین شیرینی برای مصرف چای به شمار میآید.
چای یکی از ارکان اصلی فرهنگ غذایی ایرانیان به شمار میرود .همچنین ترکیب انواع عرقیات با آب و شکر به عنوان نوشیدنی سرد به نام شربت مورد استفاده قرار میگیرند. به طور کلی میتوان گفت که نوشیدنی های سنتی و دمنوش ها بخش مهمی از فرهنگ غذایی ایرانیان را به خود اختصاص دادهاند.
