History of Iran 5
سلام. این پنجمین قسمت از مجموعۀ تاریخ ایران هست. و ما داریم دربارۀ سلسۀ هخامنشی حرف می زنیم. همون طور که در اپیزود قبلی گفتم بعد از مرگ کورش کبیر، پسرش کمبوجیه جانشین اون شد. در زمان کمبوجیه، مصر به تصرف هخامنشیان درآمد. مصر، کشوری بزرگ با تمدنی کهن و باشکوه بود. با فتح این سرزمین، قلمرو هخامنشیان به قارۀ آفریقا هم گسترش یافت. و به نهایت وسعت و عظمت خود رسید. پس از مرگ کمبوجیه، داریوش یکم که از شاخۀ دیگر خاندان هخامنشی بود، بر تخت شاهی نشست. داریوش بزرگ پس از فرونشاندن شورش های داخلی و برقراری آرامش و امنیت در سرتاسر شاهنشاهی هخامنشی، به شرق لشکرکشی کرد. و قسمت هایی از غرب و شمال غرب هند را به قلمرو خود افزود. او همچنین به مناطق دوردستی در شمال دریای سیاه و جنوب روسیۀ کنونی لشکرکشی کرد. اهمیت و شهرت داریوش بزرگ در تاریخ ایران به خاطر اقدامات اساسی و کم نظیری بود که برای ایجاد تشکیلات نوین اداری، نظامی و اقتصادی انجام داد. تأسیس سپاه جاویدان، احداث جاده و ساخت کاخ ها و بناهای مجلل، به ویژه در شوش و تخت جمشید، از جملۀ اقدام های مهم این پادشاه بزرگ است. در واقع داریوش، اصول و شیوه ای از کشورداری را بنیان نهاد که نه تنها در دورۀ هخامنشیان، بلکه تا قرن ها بعد، همچنان پا بر جا بود، و زمینۀ رونق اقتصادی و شکوفایی تمدن ایران بود. داریوش بزرگ در اواخر پادشاهی خود با دشواری هایی در غرب قلمرو خود رو به رو شد. که در نهایت به بروز جنگ با یونانیان انجامید. که تا روزگار جانشینش، خشایارشا ادامه پیدا کرد. دولت شهرهای یونانی، مخصوصاً آتن، از تسلط ایران بر آسیای صغیر و سواحل شرقی دریای اژه ناراحت بودند. در نتیجه آتنی ها یکی از شهرهای یونانی نشین آسیای صغیر را تشویق به شورش علیه هخامنشیان کردند. و شهر سارد را آتش زدند. داریوش تصمیم به تنبیه آن ها گرفت. و در جایی به نام ماراتنُ موضع گرفت. سرداران آتنی تنها راه چاره را در حملۀ سریع و جنگ تن به تن دیدند. و بدین ترتیب جنگ ماراتن شکل گرفت. و در نهایت سپاه ایران عقب نشینی کرد. خاندان هخامنشی از زمان پادشاهی اردشیر دوم دچار تفرقۀ درونی شد. در دوران فرمانروایی او مصر از قلمروی هخامنشیان خارج شد. و پس از روی کار آمدن چند شاه دیگر، در زمان داریوش سوم، اسکندر مقدونی با سپاهی بسیار قوی و تشنۀ قتل و غارت به ایران حمله کرد. اسکندر در سه نبرد سپاه هخامنشی را شکست داد. و پس از آن، شوش، یکی از پایتخت های هخامنشیان را تسخیر کرد. سپس سپاهیان مقدونی و یونانی به تخت جمشید رسیدند. و به دستور اسکندر این شهر به آتش کشیده شد. داریوش سوم هم که از دست اسکندر فرار کرده بود به قتل رسید. با مرگ او سلسلۀ هخامنشی به پایان رسید. هخامنشیان به مدت دویست و بیست سال بر بخش بزرگی از جهان شناختهشدۀ آن دوران فرمانروایی کردند. برخی از اسامی امروزی سرزمین هایی که در قلمروی هخامنشیان بودند عبارت اند از ایران، عراق، عربستان، مصر، یونان، بلغارستان، اکراین، روسیه،فلسطین، لیبی، ارمنستان، افغانستان، پاکستان، هند، سومالی، ترکیه، قزاقستان، و چندین کشور دیگر. این امپراطوری بزرگ در سازمان جهانی یونسکو به عنوان بزرگ ترین و اولین امپراطوری دوران باستان به ثبت رسیده است.
