History of Iran 12
سلام. امروز دربارۀ دوران حکمرانی سلسله های ترک تبار در ایران حرف می زنم. در قرن های نهم و دهم میلادی، خاندان های ایرانی در گوشه و کنار ایران، فرمان می راندند. اما پس از آن به تدریج ترک ها در ایران به قدرت رسیدند. و سلسله های غزنویان، سلجوقیان و خوارزمشاهیان را تأسیس کردند. با روی کار آمدن این سلسله ها، دورهٔ جدیدی در تاریخ ایران آغاز شد، که تا هجوم چنگیز خان مغول ادامه داشت. این دوران که همزمان با قرون وسطا در اروپا بود، دوران شکوفایی هنر و ادبیات و علم در ایران بود. آثار مهمی از خیام، عطار، فردوسی، سهروردی، سنایی، نظامی، و بسیاری از ادیبان و دانشمندان بنام دیگر در این دوره از تاریخ ایران نوشته شد. بنیانگذار غزنویان، سلطان محمود غزنوی بود. سلطان محمود چندین بار به هندوستان لشکرکشی کرد. و به همین سبب در تاریخ شهرت یافت. اگر چه این لشکرکشی ها به بهانهٔ رواج اسلام صورت می گرفت، اما در اصل به طمع ثروت هنگفتی بود که در این کشور وجود داشت. او در این لشکرکشی ها مناطقی از هندوستان را تصرف کرد. و معبد سومَنات را خراب کرد. و ثروت آن را غارت کرد. او اسیران زیادی را با خود به سرزمین های دیگر برد. و غنائم زیادی به دست آورد که بخشی را به خلیفهٔ عباسی پیشکش کرد. سلاطین غزنوی خود را مطیع و تابع خلافت عباسی می دانستند. سلجوقیان هم از ترکان بودند. آن ها هم به سبب تأثیری که در تحولات ایران و سایر سرزمین های اسلامی داشتند، و هم به سبب وسعت قلمروشان، اهمیت زیادی در تاریخ ایران دارند. در رأس حکومت سلجوقی، سلطان قرار داشت. در آن دوره، خلیفهٔ عباسی بیشتر ریاست معنوی و دینی داشت. و قدرت سیاسی و نظامی در اختیار سلطان بود. سلاطین سعی می کردند برای مشروعیت بخشیدن به حکومت خود و جلب نظر مردم، خودشان را مطیع و پشتیبان دستگاه خلافت نشان دهند. در دوران فرمانروایی سلجوقیان، مدارس زیادی در ایران به نام نظامیه به وجود آمد. این مدارس مقررات خاصی داشتند و استادان و شاگردان با دقت خاصی گزینش می شدند. و رقابت شدیدی برای رسیدن به مقام استادی در این مدارس وجود داشت. امام محمد غزالی، عاِلم بزرگ ایرانی از استادان نظامیه بود. همچنین سعدی، شاعر معروف نیز از دانش آموختگان مدارس نظامیه بود. در ابتدای دورهٔ سلجوقی، زبان نامه ها و فرمان های حکومتی و دفترهای دیوانی از عربی به فارسی تغییر کرد. به دنبال آن تعداد بیشتری از مورخان و دانشمندان علاقه مند به نوشتن کتاب های خود به زبان فارسی شدند. خوارزمشاهیان، در ابتدا مطیع سلجوقیان بودند. اما وقتی حکومت سلجوقی ضعیف شد، آنها از فرمانبرداری سرپیچی کردند. و سرانجام یکی از فرمانروایان خوارزم آخرین سلطان سلجوقی را شکست داد. و بر بخش های زیادی از ایران چیره شد. پایه های حکومت خوارزمشاهیان چندان محکم نبود. زیرا از یک سو، خلیفهٔ عباسی فرمانروایی آنها را به رسمیت نمی شناخت و از سوی دیگر، تسلطی بر فرمانروایان محلی نداشتند. در چنین شرایطی بود که چنگیز خان مغول به ایران هجوم آورد. و حکومت خوارزمشاهی نتوانست در برابر حملهٔ مغولها ایستادگی کند. بدین ترتیب با حملۀ مغول ها، روزگار پررنجی برای ایرانیان آغاز شد.
