History of Iran 16
سلام. امروز دربارۀ دوران حکومت زندیه در ایران حرف می زنم. در اوضاع و احوال آشفته و نا آرام بعد از نادرشاه افشار که سران ایل های مختلف مشغول جنگ بر سر قدرت بودند، کريم خان، رئيس ايل زند، بر ديگر رقيبان پيروز شد. و سلسلۀ زندیه را شکل داد. او بيشتر نواحی جنوب، مرکز، شمال و غرب ايران را تحت تسلط خود درآورد. و شيراز را به پايتختی برگزيد.کريم خان برای اينکه نشان دهد فقط خدمتگزار مردم است، به جای عنوان پادشاه، لقب نمایندۀ مردم را برای خود انتخاب کرد. او برای صلح و آرامش اهميت زيادی قائل بود. و در دوران حکومت خود، تا حد امکان سعی کرد از دشمنی و جنگ جلوگيری کند.
سلسلۀ زندیه چهل و سه سال بر ایران حکومت کرد. و در این دوران، ثبات و آرامش نسبی در سراسر کشور به وجود آمد. در نتیجه، اوضاع اجتماعی و اقتصادی بهتر شد. بناهای مهمی مانند بازار وکیل، مسجد وکیل، حمام وکیل و ارگ کریم خان در شیراز، پایتخت زندیه، ساخته شد. و فعالیت های علمی و فرهنگی در این شهر رونق گرفت.
دوران زندیه، با آغاز انقلاب صنعتی در انگلستان و بعد انقلاب کبیر فرانسه همزمان بود. انقلاب صنعتی موجب شکوفایی اقتصادی و افزایش قدرت نظامی و سیاسی کشورهای اروپایی شد. و توجه آن ها را به کشورهایی که مواد اولیه یا بازار مصرف مناسبی داشتند، جلب کرد. به این ترتیب، بیشتر این کشورها فعالیت ها و رقابت های استعماری خود را افزایش دادند. و به سراغ ایران هم آمدند.
روابط خارجی ایران در عهد کریم خان زند را به دو دسته می شود تقسیم کرد. روابط خارجی با عثمانی و روسیه که جنبۀ سیاسی نظامی داشت، و روابط خارجی با هند و انگلستان و فرانسه که جنبۀ بازرگانی تجاری داشت.
البته کریم خان با انگلیسیها برخورد ویژه ای داشت. گفته می شود که او ظرف های چینی هدیۀ انگلیسیها را در پیش رویشان شکست. و ظرفهای مسی ایرانی را به زمین زد و گفت که میبینید مال ما بهتر است. و نیازی به ظرفهای شما نداریم. البته این نشان دهندۀ عاقبت اندیشی او بود. چون هندوستان به تازگی به استعمار انگلیسیها درآمده بود. و او می خواست از انگلیس زهرچشم بگیرد. ولی با این همه، به شرکت انگلیسی هند شرقی اجازه داد در بوشهر، جنوب ایران، تجارتخانه راه اندازی کند. انگلیسیها پارچههای پشمی به ایران میآوردند. و در مقابل، کریم خان آن ها را از حق گمرک معاف کرده بود. ولی بازرگانان انگلیسی حق بیرون بردن طلا و نقره را از ایران نداشتند. و ناچار بودند به قیمت کالاهای خود کالاهای ایرانی خریداری کنند.
هلند هم در آن زمان رقیب بازرگانی انگلستان بود. و جزیرۀ خارگ را اشغال کرده بود. و آن را محور بازرگانی خود با ایران و عثمانی قرار داده بود.
کریم خان که تمایلی به کشورگشایی و لشکرکشی نداشت، چندان اعتنائی به جزایر و سواحل خلیج فارس نشان نمی داد. و تجارت دریایی خلیج فارس در زمان او در دست انگلیسی ها و هلندی ها می گشت.
از اتفاقات مهم دورۀ کریم خان فتح بصره برای از رونق انداختن بازرگانی عثمانی و رونق بخشیدن به بندرهای ایران بود. همچنین بزرگترین همه گیری طاعون که به مرگ حدود دو میلیون نفر از جمعیت ایران منجر شد، در دورۀ حکومت کریم خان زند اتفاق افتاد.
بعد از سلسلۀ زندیه، سلسلۀ قاجار روی کار آمد. و دوران قاجار پر از اتفاقات مهم تاریخی در ایران بود.
