78. Ólafur helgi í einu lagi

Eftir skrínlagninguna þann 3. ágúst 1031 var kista Ólafs flutt til Klemensarkirkju í Niðarósi og höfð á altarinu þar. Ólafur flæktist nú milli ýmissa kirkna í skríni sínu um árabil; Ólafskirkju, Maríukirkju og Kristskirkju, en sú síðastnefnda var innlimuð í byggingu Niðarósdómkirkju á tólftu öld. Þar var skríninu búinn veglegur staður í austurenda dómkirkjunnar undir áttstrendu hvolfþaki, svonefndum októgón. Þar var Magnús góði Ólafsson líka lagður til grafar.

Framan af var kistunni lokið upp árlega til þess að klippa neglur og hár Ólafs, en ekki fer sögum af því nema til ársins 1066. Til þess gátu legið ýmsar ástæður; lykillinn týndur á botni Niðar, kannski hafði dregið úr hársprettunni, kannski eitthvert sinnuleysi.

Næst höfum við spurnir af því að skrín og kista Ólafs hafi verið opnuð í tíð Magnúsar konungs lagabætis, nánar tiltekið árið 1269, en hann mun hafa verið svo ákafur safnari helgra dóma að nálgaðist fíkn. Magnús konungur skoðaði líkið þetta ár í félagsskap erkibiskupsins Rauða-Jóns. Sterkur og sæmilega rökstuddur grunur leikur á að við þetta tækifæri hafi Magnús konungur ekki staðist freistinguna og haft á brott með sér annan fótinn af Ólafi helga til Björgvinjar, sem þá var orðin höfuðborg ríkisins. Hér er skylt að geta þess að stundum þegar bein af helgum mönnum voru tekin til gjafa eða annars, voru sett í staðinn svipuð bein sem tekin voru af öðrum líkum. Það skipti ekki öllu máli þó aðkomubeinin væru úr óhelgum mönnum, jafnvel þjófum og dónum, því þau urðu bráðlega heilög í félagsskapnum við þau bein hins helga manns sem fyrir voru. Því réð einhver enn órannsökuð smitun eða osmósa.

Með því að líkami Ólafs var nú hugsanlega kominn í tvennt fer hér eftir af honum tveim sögum og eru báðar viðburðaríkar. Annars vegar er það saga líks án annars fótarins, hins vegar er það saga fótarins án líksins.