Um frjósemi finnskra kvenna

Nú er mála sannast að fjöldi manna um allan heim hefur viðurværi sitt af því að velta fyrir sér heimilishaldinu í Ásgarði og geta í eyður Snorra-Eddu. Einhverjum þeirra hefur hugkvæmst, að mæður Heimdallar hafi alls ekki verið kófsveittar konur í kaffipásu frá erfiðisvinnu, heldur bylgjur hafsins. Heimdallur sé þá einhverskonar persónugervingur sólarinnar, sem mönnum sýndust renna upp úr leik hafsbylgjanna þegar þeir stóðu á austurströnd. Þetta er að vísu merkilega andlaus og pempíuleg tilgáta en óneitanlega eru til heimildir um það að haföldur geti fleira en ruggað sér og slest til og frá. Ég hef fyrr í þessari bók rakið tilurð Venusar og í finnska kvæðinu Kalevala greinir frá kvenmanninum Luonnotar. Eitthvað hefur gengið brösuglega að feðra hana, því hún er þar sögð dóttir loftsins, og það verður að segja Íslendingum til hróss að þeim datt oftast eitthvað trúlegra en þetta í hug þegar þeir þurftu í skyndi að finna upp faðerni. Um Luonnotar þessa er sagt orðrétt í kvæðinu, að hún sé:

... liljufögur, dyggðug ungmey,

lifað hafði lengi jómfrú,

langar stundir skírlíf dvalist

uppi á himins Iðavöllum,

óðalsríki bleikra stjarna.

Eðlilega leiddist fullfrískum kvenmanninum þetta ástand þegar fram í sótti.

Einveran er ungri stúlku

ömurleg í jómfrúdómi

uppi á himins Iðavöllum o.s.frv.

Þar kom að hún bara þoldi þetta ekki lengur og stakk sér ofan frá Iðavöllum himinsins niður í sjóinn og lenti líkast til í Finnska flóanum eða þá í Helsingjabotni. Öldurnar á þeim slóðum eru ekki allar þar sem þær eru séðar, eða eins og segir í kvæðinu:

Unga mey rak undan vindi,

óg hún salt á bylgjutoppum,

barst um sæ á bólgnum öldum

brimfextum og löðurtypptum,

uns í mjúku Ægisfangi

auðnan veitti henni getnað.

Þarna kom undir drengurinn Väinämöinen. Samfarir konu og haföldu, hvort heldur þær eiga sér stað á Finnska flóanum eða í Helsingjabotni eru vitaskuld einkar ónáttúrulegar, enda fór eitthvað úrskeiðis því Luonnatar gekk með fóstrið eða öllu heldur flaut með það um sjóinn í sjöhundruð ár án þess að geta fætt og leiddist að vonum óskaplega. Til viðmiðunar má hafa að þetta svipar til þess að endurtaka framhaldsskólann í bekkjarkerfi 175 sinnum. Väinämöinen hafði löngu tekið út fullan vöxt og andlegan þroska og var orðinn mjög hugsandi um hvernig hann kæmist út eins og segir í kvæðinu:

... brýtur heilann, hugsar um það,

hvort sé unnt að dveljast lengur

í því myrka dulardjúpi,

dimmum hylsæ móðurkviðar,

þar sem aldrei sér til sólar,

sér ei heldur bleikan mána.

Väinämöinen er raunar eina fóstrið sem vitað er til að orti í móðurkviði, en þar setti hann saman kvæðið sem byrjar svona: „Hvíta sólskin, silfrinmáni, Sjöstjarna og Karlsvagn bjarti... “ o.s.frv., og hvorki hafa fæðingarlæknar né bókmenntafræðingar getað upplýst hvernig hann þekkti Karlsvagninn innan úr móðurkviðnum. Þar kom að hann brölti sjálfur út úr móður sinni þar sem hún svamlaði um grunnt Eystrasaltið og skreið upp á eina hinna mörgu eyja í finnska skerjagarðinum. Hvað ætli hafi verið það fyrsta sem hann sá, nema Karlsvagninn lýsa af himni?

Hér var því sannanlega kona, sem seinna varð finnskur ríkisborgari, börnuð af haföldu án þess að nokkur karlmaður kæmi að því verki. Þá er að vísu til þess að líta að á þessum árum mátti varla koma við finnskar konur án þess þær yrðu óléttar. Það sýnir meðal annars sagan af Marjöttu mittisgrönnu sem er í sama kvæði. Hún ætlaði svo sannarlega að varðveita meydóm sinn og í því skyni borðaði hún aldrei egg af ótta við frjómagn hanans, ekki át hún lambakjöt vegna hrútsins, og hún fékk sig ekki einu sinni til að toga í kýrspena vegna hreinleika síns. En náttúran verður ekki lamin með lurk og dag einn þegar hún sat yfir sauðunum gleymdi hún sér og stakk upp í sig týtuberi, og það var eins og við manninn mælt, að hún varð bambólétt af því einu.

Nú eru aðrir tímar; hugmyndasnauð Tryggingastofnun ríkisins hefði aldrei látið hana komast upp með það að kenna týtuberi barn og mundi þverneita henni um fæðingarorlof, barnabætur og meðlag.

Kalevala. Fyrri hluti. Bókaútgáfa Menningarsjóðs. Reykjavík 1957. S. 14-15, 21

Kalevala. Seinni hluti. Bókaútgáfa Menningarsjóðs. Reykjavík. 1962. S. 167- 171