Sagt frá könguló sem kom á vefþræði langleiðina ofan frá ...

Sagt frá könguló sem kom á vefþræði langleiðina ofan frá tunglinu

Það er algjört grundvallaratriði í lífinu að selja aldrei og engum sál sína. Margir hafa farið flatt á þessu og trúað gylliboðum banka, tryggingafélaga, rekstrarleiga, stjórnmálaflokka eða fjandans sjálfs, en þessir aðilar sitja einlægt um grandalaust fólk og reyna að gabba út úr því sálina í lengd fyrir eitthvert lítilræði sem það á móti fær í bráð. Þegar til kemur reynast fæstir vera borgunarmenn fyrir sinni eigin sál. Um þetta þarf ekki margra vitna við og eitt dugir austan úr Póllandi.

Ráðhústorgið í Kraká er engu líkt og helst ætti fólk ekki að falla frá án þess að hafa setið þar kvöldstund með ölglas og virt það fyrir sér. Að næturlagi, þegar tunglið er eins og beint uppi yfir Maríukirkjunni sem stendur skáhöll við þetta undursamlega torg, kemur stundum lítil könguló sígandi á vef sínum niður undir götusteinana, litast stundarkorn um en les sig svo upp vefinn úr sjónmáli manns á ný. Bæði þarf næma athygli og skarpa sjón til að koma auga á hana. Oftast sér maður hvar köngulóarvefir eiga festingu, en svo er ekki um þennan. Hann heldur áfram beint upp af torginu, þráðbeint upp í loftið án þess nokkurs staðar sjái fyrir endann á honum. Það er af því efri endinn er festur í lúið frakkalaf Pan Twardowski, sem fyrir álög djöfulsins hangir til eilífðarnóns í lausu lofti nálægt neðrabyrði tunglins en beint uppi yfir Kraká.

Líkt og Sæmundur fróði var Pan Twardowski einn þessara hrokafullu manna sem gerðu samning við fjandann um veraldargengi sér til handa gegn því að fjandinn fengi þá sál þeirra í fyllingu tímans. Líklega er styttan af Sæmundi fróða sem stendur á besta stað frammi fyrir Háskóla Íslands partur af þannig samningi. Fyrir hálfgerða handvömm hjá skrattanum (sem óþarfi er að rekja hér því hann gerir þær ekki margar), tókst honum ekki þegar til átti að taka að ná Twardowski niður til sín í Víti, heldur missti hann upp í loftið eins og helíumblöðru þangað til hann staðfestist í lausu lofti rétt upp undir tunglgrundunum. Þar er hann og verður til eilífðar. Þeir vissu það hvorugur, Pan og skrattinn, að lítil krosskönguló (araneus diadematus) hafði setið á frakkalafinu Pans. Síðan er hún eini félagsskapur hans þarna efra, tilkomulítill að vísu samanborið við selskapslífið sem hann áður naut í bestu samkomuhúsum Krakárborgar í skjóli og á reikning fjandans. En hún er það eina sem styttir honum stundir. Fyrir þrábeiðni hans sígur hún stöku sinnum niður á torgið mikla í Kraká, til þess að litast um og færa honum fréttir af því sem er að gerast þar niðri, því glataðar sálir eins og hann er losna aldrei frá minningum sínum og það er mesta kvalræðið þeirra. Raunar er svo komið fyrir Pan að núorðið er það helsta og kannski eina áhyggjan hans í lífinu hvort þessi litla krosskönguló muni snúa aftur úr næstu ferð.

Basiura, E. og Zarzycki, K.: Legends of Old Cracow. Translator. Kraká. 1994