9. Sultardropinn

Viðvaranir Laskowski-hjónanna reyndust sumpart yfirdrifnar. Bændur sem ég sá á dráttarvélum virtust mér almennt vera ódrukknir, hættulausir og með allan hugann við jarðyrkju. Hins vegar varð ég einu sinni fyrir barðinu á ungum, feitlögnum og krúnurökuðum mönnum sem ógnuðu ekki beinlínis lífi mínu en tvímælalaust heiðri mínum og sóma. Sjálfur átti ég upptökin með því að fara ekki nógu gætilega. Siðað fólk fer jafnan laumulega með úrgangsefni og vessa sem frá því koma og verður þess vegna gleymið á hversu afskaplega ögrandi og tjáningarrík þessi efni geta orðið í mannlegum samskiptum, einkum sé þeim klínt viljandi á aðra eða eigur þeirra. Verri ögrun þekkist varla en að hrækja framan í mann, snýta sér í hálsbindið hans eða pissa viljandi utan í buxnaskálm. Egill Skallagrímsson tjáði sig við Ármóð bónda skegg með ælu og í Eyrbyggju segir frá illindunum sem urðu með Þórsnesingum og Kjalleklingum þegar þeir síðarnefndu skitu viljandi á þingvöllinn í Þórsnesi í stað þess að ganga afsíðis út í Dritsker. Mér varð ekki hált á þessum meiri háttar úrgangsefnum, heldur því aumasta þeirra allra, sultardropanum sem er glær og gegnsær og raunar ekki ólíkur vatninu sem mannslíkaminn er gerður úr að sex tíundu hlutum. Þegar einhver erting, svo sem kuldi eða blástur, verður í efsta hluta öndunarvegarins örvast framleiðsla á slími sem bifhárin í nefinu hafa ekki undan að ýta ofan í kok. Hjólreiðar eru kjöraðstæður sultardropanna og hjólreiðamenn þurfa einlægt að vera að blása glærum sultardropum úr nösunum. Svo var um mig þegar ég hjólaði á svölu síðdegi frá Gdansk til Malbork. Nú er hvorugur kosturinn góður, að draga upp vasaklút á fullri ferð þegar maður má hvoruga höndina missa af stýrinu, né hinn að stansa til þess, svo ég brá fingri leiftursnöggt fyrir aðra nösina og blés úr hinni aftur yfir öxlina, skeytingarlaus um það hvað um þennan úrgang yrði. Í aðeins eitt skipti af milljón kemur manni þetta kæruleysi í koll en nú gerðist það einmitt þetta síðdegi. Ræksnislegur bíll renndi fram úr mér og stansaði úti í kanti svo ég mátti nauðbremsa. Ungur piltur steig út bílstjóramegin og var einmitt af þessari tegund sem frú Laskowski hafði varað mig svo eftirminnilega við. Höfuðið var jafn hárlaust og strokleður en maðurinn niðurfeitur. Hann var hávaxinn, afar sterklegur og klæddur í bol sem á var letrað Eine kleine Nachtmusik en undir var dónaleg mynd. Það gat ekki farið fram hjá mér að maðurinn var foráttureiður og átti erindi við mig. Hvert það var skildi ég ekki, af því hann flutti allt mál sitt á pólsku og var hraðmæltur, fastmæltur og hávær. Ég sté af hjólinu og lagði það út í kant, því ég þóttist vita að nú væri komið að ránmorðinu, sem fleiri höfðu varað mig við en frú Laskowski. „Do you speak English?“ spurði ég þegar ég komst að og „Sprechen Sie Deutsch?“ en með því durgurinn reyndist alveg óupplýstur um þessar helstu Evróputungur var ég ekkert að ergja hann frekar með málæði. Félagi mannsins hafði stigið út úr bílnum og var eins og snýttur úr sömu nös. Þusandi ýttu þeir mér og drógu fram fyrir bílinn og það þurfti ekki mikla málakunnáttu til að skynja að þeim lá ekki gott orð til mín. Ég varð afskaplega skelkaður og iðraðist þess nú sáran að hafa nokkurn tíma álpast í þessa ferð. Aldrei þessu vant og eiginlega um seinan nýttist mér nú sálfræðinámið frá því fyrir löngu, því ég sá út að þeir voru að tala sig upp í tilefnislausa heift svo þeim veittist léttara að myrða mig. En þá reyndist það ekki tilfellið. Sannarlega var nokkurt tilefni heiftarinnar og þeir sýndu mér það. Smádropi, glær og gegnsær, sat á framrúðunni. Hann gat verið hvað sem var, meðal annars gat hann hæglega verið einn af mínum eigin sultardropum sem ég hafði nýverið blásið aftur yfir vinstri öxlina í kæruleysi. Þetta var einmitt skoðun þeirra félaga, og vegna þessarar sammannlegu tjáningar úrgangsefnanna sem ekki þarf nein tungumál til að skilja, fannst þeim að ég hefði gert þeim hina mestu smán. Þeir vildu augljóslega að ég aðhefðist eitthvað og af táknmáli þeirra og látbragði skildist mér að þeir ætluðust til að ég fjarlægði sultardropann, sem raunar var að hverfa af sjálfum sér í vindinum. Ég eygði nýja von og var hvorki stoltur né sómakær, svo ég dró upp vasaklút til þess að ljúka málinu, en þá vildi bílstjórinn það ekki. Hann hafði verið smánaður og vildi nú sjálfur smána. Ég átti að sleikja dropann af framrúðunni – á annan veg varð ekki túlkað hvernig hann blakaði tungunni sífellt framan í mig og steytti að mér hnefana. Þetta var óaðlaðandi kostur því rúðan var óhrein en fúslega hefði ég unnið mér það til lífs. Þá steig stúlka út úr bílnum og blandaði sér í málið. Annaðhvort var hún þegar í ástarsambandi við bílstjórann eða hann hafði von um þannig samband, en mér sýndist stúlkan vera mikill happadráttur eins og á stóð. Hún var ekki sátt við framvindu mála og þó að ekki stafaði beinlínis af henni þessari sömu mildi og miskunnsemi sem Eysteinn kvað um í Lilju, þá fór ekki milli mála að hún mæltist til að ég fengi grið. Hún hafði ljóst tjásuhár, sígarettu í munni og var klædd samkvæmt þeirri tísku sem hæst bar þessa vordaga í Gdansk og víðar, með naflann beran og jafnframt tvær húðfellingar ofan við hann og tvær fyrir neðan hann. Þessi klæðaburður átti ekki vel við hana því hún hneigðist til vaxtarlags Venusar frá Willendorf, en það var þó algjört aukaatriði eins og á stóð. Hún sagði við mig: „Where you come?” en varð engu nær þegar ég sagði til mín, kunni auk þess ekki annað í ensku en þetta. Í staðinn rausaði hún valdsmannslega við skallapiltana. Krafan um að ég hreinsaði rúðuna með tungunni var nú látin niður falla og í þá mund sem ég, óbeðinn og mest fyrir stúlkuna, ætlaði að þerra sultardropann með vasaklútnum, hafði vindurinn austan úr masurísku hæðunum blásið svo lengi á dropann að hann var horfinn og ekkert minnti lengur á hann á óhreinni rúðunni. Stúlkan steig á ný inn í bílinn og þusaði hátt en þursarnir luntuðust á eftir henni. Síðan óku þau burt og ég stóð eftir á götunni. Siðmenningin felst í að gæta óteljandi smáatriða. Sé það ekki gert getur villimennskan fyrirvaralaust brotist fram og jafnvel sultardropi kostað mann – ef ekki lífið – þá heiðurinn og sómann. Litlu síðar hélt einnig ég af stað og knúði hjólið á móti vindinum þeim hinum sama sem litlu fyrr hafði þerrað dropann.