22. Piast og norræn samvinna

Þegar Miesko dó árið 992 réð hann yfir landsvæði sem svipaði að stærð og lögun til núverandi Póllands. Afkomendur hans, sem báru nafnið Piast, stýrðu landinu í þrjár aldir. Miesko sá að með því að ganga í samfélag kristnu ríkjanna í Evrópu fengju Pólverjar vörn gegn frekju Þjóðverja. Þetta er að breyttu breytanda alveg sama hugmyndin og Pólverjar fengu fyrir fáeinum árum, að með því að ganga í NATO og Evrópusambandið væru þeir öruggari gegn ásælni Rússa. En fyrir 57 þúsöld voru aðrir og miklu vafningaminni tímar og Miesko fannst það vera einfalt ákvörðunaratriði þjóðhöfðingjans á hvað þegnarnir trúðu. Hann lét því skírast til kristinnar trúar árið 966. Þetta svínvirkaði og nú urðu jafnvel Þjóðverjar að sýna Pólverjum lágmarkskurteisi. Til frekari áréttingar á því að hann væri ekki lengur bara oddviti í afskekktri sveit heldur kristinn kóngur, kvæntist hann prinsessu sunnan úr Bæheimi. Þau hlóðu niður börnum sem hann gifti svo út og suður til að liðka fyrir sér í utanríkispólitíkinni að þeirra tíma hætti. Þegar hann braut undir sig Strandamannaland norður við Eystrasalt hitti hann þar fyrir danska og sænska víkinga á Vindlandi þar sem þeir höfðu reist hina frægu Jómsborg. Vel fór á með þeim. Árinu áður en Miesko hafði Haraldur blátönn Danakóngur tilkynnt að þaðan í frá væru Danir kristið fólk, að þeim sjálfum forspurðum og án þess það breytti rustalegu hátterni þeirra að nokkru ráði. Áhugi hans á kristni var svipaður áhuga Mieskos, því einnig hann vænti þess að Saxar sýndu sér meiri tillitssemi á eftir. Þeir voru því á sama báti í trúog Evrópumálum, Pólverjar og Danir, nýgengnir í Rótarýklúbbinn en kunnu tæpast fundarsköpin. Þegar þjóðhöfðingjar á þessum árum vildu láta vel hverjir að öðrum notuðu þeir til þess systur sínar og dætur. Af því meðalævin var stutt og menn voru oft þeim mun skammlífari sem mannvirðingar þeirra voru meiri, mátti tví- eða jafnvel þrínota sömu konurnar. Mægðir hinnar nývöknuðu pólsku konungsættar við höfðingja á Norðurlöndum urðu von bráðar ákaflega flóknar af þessum sökum og raunar svo að af sumum þeirra fer tvennum sögum eða þrennum og ekki verður með góðu móti gert upp hver þeirra er best, hvað þá sönnust. Miesko hertogi gaf dóttur sína Swietoslava Eiríki sigursæla, hertoga Svía. Nafn hennar fór ekki vel í munni fyrir norðan og þar var hún einfaldlega kölluð Sigríður stórráða. Boleslaw hinn hrausti var sonur Mieskos. Hann tók við ríkjum eftir föður sinn og ríkti til ársins 1025. Snorri Sturluson kallar hann Búrisláf Vindakonung. Hann átti börn með ýmsum konum, bæði eiginkonum sínum og skyndikonum sem hann hitti á ferðalögum. Þrjár dætra hans þarf að kalla til þessarar sögu; þær Geiru, Ástríði og Gunnhildi. Geira giftist Ólafi Tryggvasyni, síðar Noregskonungi, átján ára gömlum. Hann bjó með henni þrjú ár í Vindlandi og ef marka má það sem Snorri segir í Heimskringlu voru það hamingjurík ár: „Þar herjar Ólafur og drap marga menn, brenndi fyrir sumum, tók fé mikið og lagði undir sig þau ríki, fór síðan aftur til Piast og norræn samvinna borgar sinnar …” Saga Norðurlanda hefði líkast til orðið önnur ef Geira hefði ekki dáið frá honum eftir þriggja ára hjúskap. Ólafur lagðist þá í flæking um tíma áður en hann náði völdum í Noregi. Önnur dóttir Boleslaws var Ástríður. Hana eignaðist Sigvaldi jarl í Jómsborg en jafnframt var hún mikil vinkona Ólafs Tryggvasonar mágs síns. Þriðja dóttirin var Gunnhildur og með henni flækjast pólsk-norrænu hjúskaparmálin til muna. Samkvæmt frásögn Heimskringlu gerði Sigvaldi sátt milli Boleslaws konungs tengdaföður síns og Sveins tjúguskeggs Danakonungs. Það var liður í sættargerðinni að annars vegar skyldi Sveinn fá Gunnhildi fyrir konu, hinsvegar skyldi Boleslaw, sem þá var milli kvenna, eignast Þyri Haraldsdóttur, systur Sveins. Ekki er vitað til annars en samfarir Sveins og Gunnhildar væru góðar. Þau áttu tvo syni áður en Gunnhildur dó; Harald og Knút ríka sem seinna varð Englandskonungur.Á annan veg fór um hjúskaparlán Boleslaws því „Þyri setti þar þvert nei fyrir að hún mundi giftast vilja heiðnum manni og gömlum“, segir í Heimskringlu. Sveinn bróðir Þyri lét þarfir ríkisins ganga fyrir kenjum hennar og tók ekkert mark á þessum væli en sendi Sigvalda með hana austur. „Þyri grét sárlega og fór mjög nauðig. En er þau jarl komu í Vindland þá gerði Búrisláfur konungur brullaup sitt og fékk Þyri drottningar. En er hún var með heiðnum mönnum þá vildi hún hvorki þiggja mat né drykk af þeim og fór svo fram sjö nætur.“ Þó svo hún væri bæði orðin svöng og þyrst eftir þessa fyrstu hjúskaparviku tókst henni að strjúka og það alla leið til Noregs. Hvern hittir hún þar nema Ólaf konung Tryggvason? Milli þeirra voru fyrir flókin tengsl, því hún var bæði nýgift fyrrverandi tengdaföður hans og jafnframt systir svila hans en nú bættu þau um betur með því að eigast. Lítið er vitað hvort samfarir þeirra voru góðar en langar urðu þær ekki, því árið eftir týndist Ólafur í Svoldarorrustu þegar hann hljóp fyrir borð af Orminum langa í fullum hertygjum og sást ekki framar. En sumar persónur verða svo mikilvægar í hugarheimum fólks að það er ekki tekið mark á því þótt þær deyi í raunveruleikanum; þeim leyfist einfaldlega ekki að fara úr sögunni. Svo var um Tarsan, Basil fursta og líka Ólaf Tryggvason. Til liðs við hann í Svoldarorrustu komu ellefu skip frá Jómsborg og tíu átti Sigvaldi jarl, en eitt þeirra átti Ástríður, kona Sigvalda, sem vissulega vekur nokkrar hugrenningar svo ekki sé sagt grunsemdir. Um þetta segir Snorri lævíslega og gefur eitt og annað í skyn: „En sú Vindasnekkjan er menn Ástríðar voru á reri brott og aftur undir Vindland og var það þegar ræða margra manna að Ólafur konungur mundi steypt hafa af sér brynjunni í kafi og kafað út undan langskipunum, lagst síðan til Vindasnekkjunnar og hefðu menn Ástríðar flutt hann til lands. Og eru þar margar frásagnir um ferðir Ólafs konungs gervar síðan af sumum mönnum…“ Það myndi einungis flækja þessa sögu enn meir að rekja það náið að Sigríður stórráða kvæntist síðar Sveini Danakóngi tjúguskegg þegar hún varð ekkja eftir Eirík sigursæla. Hún var ekki allra og hafði hafnað tveimur biðlum í millitíðinni, ekki með því að segja einfaldlega „nei takk“ heldur brenndi hún þá báða inni. Sveinn tjúguskegg, sem bæði hafði verið tengdasonur Boleslaws fyrir og mágur, varð nú tengdasonur hans í annað sinn og voru því milliríkjatengsl Danaveldis og Póllands ofin af mörgum þráðum.