Margt býr í þokunni

- Almar þaut í gegnum skóginn. Við og við stansaði hann, fleygði sér á fjóra fætur og athugaði jarðveginn nákvæmlega.

- Hvað ertu að gera? spurði Krúsa.

- Sérðu það ekki! svaraði Almar. Ég er að rekja slóðina eftir Finn.

- Ég sé ekkert, svaraði Krúsa ráðvillt.

- Þá ert þú bara sjónlaus, svaraði Almar. Sérðu ekki að grasið hér er bælt? Svo hefur hann rekið sig í þetta tré, svo að nokkur laufblöð hafa rifnað af.

- Þegar Krúsa leit betur eftir sá hún að þetta var rétt. Hún skildi samt ekki hvernig Almar gat verið svo slyngur að rekja slóðina.

- Það lærist, sagði Almar. Þetta þarf ég auðvitað að gera ef ég á að geta bjargað mér í skóginum. Samt finnst mér dálítið erfitt að rekja þessa slóð. Það hlýtur að vera lengra síðan hann fór hér um en í gær.

- Almar útskýrði fyrir Krúsu, að frá kofanum lægju tvær slóðir. Önnur, sú sem þau fylgdu, stefndi í norðvestur og var eftir þungan og stóran mann. Hann hélt að þar hlyti Finnur að hafa verið á ferð. Hin lá í austur og var eftir mjög litla manneskju. Hann gat ómögulega skilið hverju þetta sætti en þau ákváðu að hugsa ekki meira um það og héldu ótrauð áfram ferð sinni.

- Þau stefndu í átt til heiðar. Smám saman varð skógurinn gisnari og undir kvöld gengu þau út úr honum. Þau áðu í gilinu í heiðarfætinum þar sem Veiðiá féll ofan af heiðinni niður í skóginn. Dimmur og þéttur skógurinn var að baki og fram undan var grösug en eyðileg heiðin.

- Almar sat á hækjum sér á árbakkanum og beið færis að hremma fisk.

- Það er eins og vatnið sé lifandi! sagði Krúsa sem sat við hlið hans og fylgdist með.

- Já, svaraði Almar. Stundum sit ég tímunum saman og horfi ofan í ána. Mér finnst eins og áin skoppi og dansi og leiki sér.

- Viltu láta nokkra dropa dansa niður á maga? sagði Krúsa stríðnislega og sullaði á Almar.

- En Almar vildi ekki leika sér. Ekki núna. Nú var hann stór og ábyrgur og einbeitti sér að því að afla fæðu.

- Hættu þessu, sagði hann afundinn. Safnaðu frekar eldiviði og kveiktu eld. Og Almar lét sig einu gilda þó að Krúsa hefði bleytt hann. Hann sat áfram þolinmóður og horfði niður í vatnið.

- Krúsa drattaðist til verka. Það stóðst á endum að þegar henni hafði tekist að kveikja eld með eldfærunum hans Almars veiddi Almar fiskinn. Þegar þau höfðu etið sig mett lagðist Almar fyrir og lygndi aftur augunum. En Krúsa læddist að ánni, fyllti lófana af vatni og skvetti því framan í Almar. Og nú langaði Almar til að leika sér.

- Ég skal sko … hrópaði hann. Hann stökk á fætur, þreif í Krúsu og reyndi að hafa hana undir en hún reif sig lausa og hljóp upp brekkuna. Þar stóð hún hlæjandi og hrópaði ögrandi:

- Þú getur ekki náð mér, þú getur ekki náð mér!

- Víst, hrópaði Almar á móti og kleif af stað. Og einmitt þá fékk Krúsa tilfinninguna. Þessa tilfinningu sem allir krakkar fá þegar gaman er að leika sér, þegar hjartað er svo fullt af kátínu og fæturnir iða af fjöri. Almar náði henni og þau flugust á í grasinu. Þau hlógu og skömmuðust, veltust og hömuðust. Það var svo gaman. Loksins var ævintýrið hafið. Ævintýrið sem hana hafði dreymt um, hið óendanlega, óendanlega skemmtilega ævintýri. Kuldinn, myrkrið og öryggisleysið sem sótt hafði á hana hvað eftir annað var horfið. Eða var það?

- Þau flugust á góða stund. Allt í einu hætti Almar og hnippti í Krúsu.

- Sérðu, hvíslaði hann og benti. Ofan af heiði kom þoka og nálgaðist þau óðum. Það var rétt eins og þokan væri lifandi. Hvít, blaut og köld leið hún áfram og gleypti landið, hvern hól og hverja laut, hvert blóm og hvern stein. Þokan færðist nær og nær og brátt mundi hún einnig svolgra þau í sig. Krúsa horfði á þokuna eins og dáleidd. Það var því ekki fyrr en Almar tók í hönd hennar að hún tók eftir að hann var að segja henni að koma niður að bálinu. Almar bætti þeim fáu sprekum sem þau áttu eftir á bálið. Við það blossaði eldurinn upp og hrakti þokuna fáa metra í burtu. Þau hjúfruðu sig hvort að öðru og lögðust til svefns.

- Þokan umvafði heiðina. Hún var eins og hvítur og þykkur huliðshjúpur um hin illu öfl sem á sveimi voru í myrkasta skoti þessarar dimmu heiðar. Hornbori heiðarkarl öslaði bleytuna og þusaði eitthvað við sjálfan sig. Hann var í slæmu skapi. Frá því að hann mundi eftir sér hafði hann átt heima á heiðinni. Hér þekkti hann hvern hól og hvern stein. Tímunum saman gat hann legið á bakinu, horft upp í stjörnubjartan himininn og talað við grösin og moldina. Hann elskaði heiðina, mýrar hennar og holt, Flugurnar og smádýrin sem skutust milli gjótanna. En nú var allt að. Aldrei fyrr hafði þokan á heiðinni verið svo þykk og svo drungaleg.

- Uss og uss, tautaði Hornbori við sjálfan sig. Hér er eitthvað á sveimi. Það veit hann Hornbori. Já, gjörningar, það er það sem að er. Gjörningaþoka …

- Hornbori nam staðar og lagði við hlustirnar. Eyru hans námu lágt muldur úr fjarska. Hann læddist á hljóðið og nam við og við staðar til að hlusta. Að lokum sá hann grilla í þann sem talaði, háan mann og dökkan. Hin kolsvarta sál hans var Hornbora hulin en hann fann fyrir henni. Hornbori fann einnig að sá verknaður sem hér fór fram þoldi ekki dagsljósið. Hann skildi að hann mátti ekki láta hinn ókunnuga verða varan við sig því að það yrði hans tortíming.

- Sá ókunnugi hnipraði sig saman, gróf hendurnar í moldina og flutti illar særingarþulur, óð til hinna illu og huldu afla. Í fyrstu var rödd hans lág og hikandi, bón hans um aðstoð hins illa hógvær og blandin hræðslu. En hið illa fyllti hug særingarmannsins, líkama hans og sál. Hann hóf hendur hátt á loft og þandi raddböndin til hins ýtrasta. Hann þrumaði yfir himni og jörð hin svörtu orð, hinn tortímandi óð til undirheima og þeirra kvikinda sem undirheimarnir fóstra. Það drundi í björgunum, jörðin gekk í bylgjum og opnaðist beint fyrir framan hann. Nú hvarf hann niður í svarta og kalda undirheimana og bauð sál sína í skiptum fyrir ríkidæmi og takmarkalaus völd.

- Hornbori lá lengi kyrr og beið. Sá ókunnugi var horfinn. Jörðin hafði gleypt hann í bókstaflegum skilningi. Hornbori læddist nær. Fætur hans sukku ofan í mjúkan mosann. Hann gekk hægt og varlega og bölvaði þokunni og myrkrinu sem nú bættist við og byrgði honum sýn. Allt í einu lét jörðin undan. Hornbori rétt gat forðað sér frá því að detta ofan í hyldjúpa holu ofan í jörðina.

- Dularfullt! tautaði Hornbori við sjálfan sig. Stóreinkennilegt!

- Skyndilega barst drungalegt hljóð upp úr holunni. Hornbori hörfaði skelfdur. Hann skýldi sér bak við stein og nú var hann þakklátur fyrir að geta falið sig í þokunni. Sá ókunni var að koma til baka og hann kom ekki einn. Nei, úr undirheimum fylgdi honum blóðþyrst skepna, með hvassar tennur og klær. Svört var hún og hræðileg ásýndum og á bakinu hafði hún glansandi og sterklegar vængblöðkur. Forynjan rak upp gól, ójarðneskt, drungalegt gól, þandi út vængina og lyfti sér upp í þokuna og hvarf sýnum. Aftur vældi hún og skyndilega steypti hún sér til jarðar af svo miklum krafti að hvein í. Hornbori horfði skelfingu lostinn á eftir forynjunni og húsbónda hennar er þau hurfu út í þokuna. En jörðin luktist að nýju svo að drundi við.

- Krúsa rumskaði við fjarlæg óhljóðin. Svo hjúfraði hún sig upp að Almari og hélt áfram að sofa.

- Þegar Krúsa vaknaði var hún köld og blaut. Bálið hafði brunnið niður þegar leið á nóttina og því lágu þau í þokubaði mestan hluta nætur. Hún var með skjálfta og saug upp í nefið. Mikið skelfing var henni kalt. Það mátti vinda fötin hennar, svo blaut var hún.

- Þokan vék fyrir morgunskímunni og þau ákváðu að leggja á heiðina. Mistur var í lofti svo að sólarljósið vermdi lítið og urðu þau því að ganga rösklega til að hita sig upp. Samt sóttist þeim ferðin hægar en daginn áður því að æ oftar kom fyrir að Almar hikaði við að rekja slóðina. Í byrjun gekk sæmilega. Þá fóru þau um mýrarfláka og þar þóttist Almar enn sjá merki um mannaferðir. Um miðjan dag vandaðist málið. Þau voru komin upp á fjallið þar sem jarðvegurinn var grýttur og harður. Almar hægði æ meir á sér og nam að lokum staðar.

- Ég er búinn að týna slóðinni, sagði hann.

- Skiptir það svo miklu máli? sagði Krúsa og reyndi að vera borubrött. Við höldum bara áfram.

- Hann gæti hafa farið hvert sem er, sagði Almar vondaufur.

- Krúsa virti Almar fyrir sér. Hann var orðinn svo lítill. Þessi duglegi strákur sem flakkaði um, svaf undir beru lofti og veiddi sér til matar. Nú sat hann með hendur undir höku, fitjaði upp á nefið og reyndi að fela tárin sem gægðust fram í augnakrókana.

- Hann hefur alltaf verið á sínum stað, sagði hann. Ég hef alltaf getað fundið hann þegar ég hef viljað það.

- Kvöldið sem Krúsa hitti Finn kom upp í huga hennar. Þá var hann vissulega ekki heima hjá sér. Hún minnti Almar á það.

- Já, en ég vissi vel hvert hann fór. Það hefði líka verið allt í lagi þó að ég hefði ekki vitað það. Ég finn hann alltaf. Hann fer aldrei langt… og hann lokar kofanum alltaf á eftir sér. Þeim varð báðum hugsað til aðkomunnar í kofann. Nei, Finnur hefði ekki skilið kofann eftir í því ásigkomulagi. Samt reyndi Krúsa að velta upp þeim möguleika að allt væri í lagi.

- Kannski er hann bara kominn heim aftur, sagði hún. Kannski erum við að rekja slóðina eftir einhvern annan.

- Nei, hann var hér, svaraði Almar.

- Það er eitthvað að. Aumingja Almar. Krúsa tók utan um hann og þau horfðu niður hrjóstruga hlíðina. Svo langt sem augað eygði var grjót, sandur, smávaxnar plöntur og grös. Á heiðinni var algjör þögn, ekki heyrðist einu sinni tíst í fugli, himinninn var grár og loftið var kalt. Og nú kom hún … þokan. Í fyrstu var hún eins og skýjabakki í fjarska en smám saman færðist hún nær. Hún umkringdi þau á alla vegu, köld og fjandsamleg. Þetta var líkt því að vera innbyrt af ófreskju og frá henni væri engin undankomuleið. Þokan færðist nær og nær, hún kom alveg að þeim, hún lagðist um hendur þeirra og fætur og að lokum hafði hún alveg gleypt þau. Þau sátu grafkyrr og héldust í hendur, svo fast að þau fyndu örugglega að þau væru til og hefðu hvort annað.

- Þau þögðu lengi. Svo sagði Krúsa:

- Almar!

- Almar umlaði eitthvað.

- Ég sé eiginlega ekkert, hélt hún áfram. Getum við ekki komist út úr þessari þoku? Ha, Almar. Þú veist svo margt um þetta land.

- Ég … sagði Almar lágt og ræskti sig. Ég veit ekkert um svona þoku.

- En hefurðu ekki komið hingað áður?

- Jú, einu sinni með Finni. Við gengum um heiðina okkur til skemmtunar í glaða sólskini.

- Ó! Krúsa þagnaði. Henni var kalt… hið ytra sem hið innra. Og nú fór hún aftur að hugsa um eitthvað vont… Hugsunin var sterkari en nokkru sinni fyrr. Öryggisleysið … óttinn … óvissan. Af hverju talaði hún ekki betur við Gagnráð? Af hverju rauk hún í burtu frá honum? Henni hafði fundist svo mikilvægt að hjálpa Almari við föðurleitina. Hún hafði líka treyst á Almar. Að hann kynni að bjarga málunum. Svo vissi hann ekkert um svona þoku!

- Getum við ekki farið eitthvert? spurði Krúsa.

- Farið? Hvert?

- Bara! Burt! Burt úr þokunni, sagði hún.

- Ég held að ekki sé ráðlegt að fara neitt, sagði Almar dræmlega. Við getum ekki gengið um í blindni.

- Tíminn vildi ekki líða. Hún rýndi inn í þokuna en hún sá ekkert. Það var ekki hægt að þola þetta. Hún vildi sjá. Hún vildi heyra. Hún vildi ganga um, hlaupa, hoppa og velta sér.

- Við verðum að gera eitthvað, sagði hún.

- Vertu skynsöm, svaraði Almar. Gerðu það.

- Ég þoli ekki við, sagði Krúsa. Komdu nú. Hún dró Almar á fætur.

- Nei, það er ekki rétt, sagði Almar þrjóskur. Það er ekki rétt að ganga í blindni. Við dettum bara í gjótu eða eitthvað ennþá verra.

- En Krúsu langaði burt.

- Komdu, sagði hún og togaði í Almar. Komdu. Við verðum að finna pabba þinn, bætti hún við, til að sannfæra sig og Almar um að rétt væri að halda áfram.

- Láttu ekki svona!

Jú, víst læt ég svona, svaraði Krúsa. Þessi þoka er óþolandi. Skilurðu það. Svo rauk hún af stað.

- Nei, bíddu, hrópaði Almar. Ekki skilja mig eftir.

- Þetta er ekki einleikið! heyrðu þau sagt úti í þokunni. Krúsa nam staðar og greip í Almar.

- Það er bara margt um manninn hér á heiðinni, sagði röddin aftur og í þetta sinn nær en áður.

- Krúsa kyngdi.

- Hver er þetta? hrópaði hún.

- Það er bara ég, sagði röddin og nú var hún rétt hjá þeim. Hann Hornbori heiðarkarl!

- Þau rétt sáu móta fyrir Hornbora.

- Við erum villt í þokunni, sagði Krúsa.

- Auðvitað eruð þið villt, sagði Hornbori. Hvað eruð þið annars að gera hér? Þetta er gjörningaþoka, alveg satt. Gjörningaþoka.

- Hvað er það? spurði Krúsa. Ég skil ekki.

- Auðvitað skiljið þið ekki! sagði Hornbori. Hvað ætli skógarbúar skilji visku heiðarbúans.

- Heyrðu mig nú! sagði Almar. Honum fannst nóg um montið.

- Ég verð að segja það, að mér finnst þið haga ykkur ákaflega heimskulega, hélt Hornbori áfram. Að ráfa hér um í gjörningaþoku, nú á þessum síðustu og verstu tímum. Nei, það er af sem áður var. Ég segi ekki annað.

Kanski getur þú hjálpað okkur? spurði Krúsa sem skildi nú að fátt væri hægt að draga út úr Hornbora.

- Hjálpa ykkur með hvað? Ég veit svo sem ekki hvað hægt er að hjálpa ykkur. Hornbori hlammaði sér niður á jörðina.

- Mig langar til að komast burtu úr þessari þoku, sagði Krúsa.

- Það var svo sem auðvitað, þusaði Hornbori. Hvern langar ekki burtu úr þessari þoku? Gjörningaþoku. Það er það sem hún er.

- Viltu hjálpa okkur? sagði Krúsa biðjandi.

- Það skal ég gera, sagði Hornbori. Fáið ykkur sæti.

- Komumst við þá burtu? spurði Krúsa vantrúuð.

- Nei, þá farið þið ykkur ekki að voða, svaraði Hornbori.

- Þau settust, Krúsa var ergileg en Almar glotti.

- Sagði ég ekki! sagði hann. Það er ekki rétt að ganga í blindni.

- Krúsa hnussaði.

- Hvað svo? spurði hún Hornbora.

- Hvað svo! rumdi í Hornbora. Svo förum við að sofa.

- Sofa?

- Já, og þegar við vöknum verður allt orðið gott aftur.