Launráð

- Almar stóð í hlíðinni og fylgdist með hertoganum sem barðist af miklum ákafa á völlunum fyrir neðan. Hertoginn var fimur skylmingamaður og bar hvern áskoranda á fætur öðrum ofurliði þrátt fyrir erfiðar aðstæður, úrhellisrigningu og hálan völl. Almar dáðist að þessum vopnfimu mönnum sem börðust af kappi og einurð. Hann dáðist að krafti þeirra og lipurð. Loftið ómaði af vopnaglamri og stríðsöskrum riddaranna, það glumdi í sverðunum er þau slógust saman og aurbleytan skvettist yfir litskrúðug föt riddaranna.

- Hann þreifaði stoltur eftir sverðinu sem hann bar við belti sitt frá því um morguninn. Hann tók um hjaltið og losaði takið aftur. Þetta var gott tak og gott sverð. Almar fékk ekki að vera með niðri á völlunum … ekki enn. Þess í stað beið hann þess að hertoginn lyki bardaganum svo að hann gæti fært hann úr herklæðunum, gengið frá vopnum hans og verjum og aðstoðað hann við að þvo af sér svitann og óhreinindin. Og þá, ef vel lægi á hertoganum, mundi hann kannski gefa sér tíma til að kenna Almari eitthvað í hinni göfugu list skylminganna.

- Það er meiri rigningin! Finnur var kominn til hans. Hann var klæddur síðum, svörtum kufli með mikla hettu á höfði til hlífðar gegn rigningunni svo að ekki sást í andlit hans.

- Almar leit upp. Finnur hafði sjaldan yrt á hann síðan hann kom til Ljósuborgar.

- Já, hann rignir, samsinnti hann.

- Þú lætur ekki rigninguna aftra þér frá því að standa hér einn.

- Ég hef gaman af því að horfa á.

- Þér er nauðsynlegt að fylgjast með vopnaburði riddaranna. Þegar þú verður stór þarft þú að læra að berjast fyrir hertoga þinn.

- Það var notalegt að heyra Finn tala á þennan hátt. Almar fann sjaldan að Finnur hefði nokkurn áhuga á honum né velgengni hans.

- Ég sé að þér hefur áskotnast sverð! sagði Finnur.

- Hertoginn gaf mér það, svaraði Almar. Hann ætlar að kenna mér skylmingar.

- Vænn maður hertoginn, sagði Finnur. Hvernig líkar þér hér við hirðina? bætti hann við.

- Bara vel. Almar skimaði svo að lítið bar á eftir andliti Finns undir hettunni. En Finnur huldi ásjónu sína. Hann hafði ekki lengur áhuga á fólki. Hann var breyttur frá því áður var. Það var Almar líka. Almar þekkti varla sjálfan sig lengur. Hann mundi varla hvers vegna hann kom til Ljósuborgar. Nei, hann sökkti sér niður í drauma um að verða fimur og frægur riddari.

- Við lifum merkilega tíma, hélt Finnur áfram. Riddarar hertogans hafa æft vel í vetur, við erfiðar aðstæður. Í rigningu sem snjó, í frosti sem þíðu, æfa þeir niðri á völlunum. Við erum búnir að koma okkur upp fjölmennum her vel þjálfaðra og vel vopnum búinna riddara. Og nú er vorið að koma.

- Já, svaraði Almar. Snjórinn er farinn og bráðum verður grasið orðið grænt. Sem snöggvast minntist hann skógarins að vori til, skógarins sem vaknaði til lífs og lita og gróðursins sem óx og dafnaði, nærður af hlýjum geislum vorsólarinnar. En aðeins sem snöggvast.

- Finnur hafði áhuga á vorinu af öðrum ástæðum.

- Nú fer að verða tímabært að segja Erpi og mönnum hans stríð á hendur, sagði hann. Bráðum förum við í sigursæla herför og hún verður aðeins upphafið að sigurför hins nýja heimsveldis.

- Þeir þögðu báðir nokkra stund. Svo hélt Finnur áfram.

- Sonur, sagði hann. Gerðu þér í hugarlund hvernig það verður þegar þú ert orðinn fullveðja riddari. Þú munt ferðast út í heiminn ásamt öðrum riddurum. Þið verðið stæltir og sterkir, klæddir skrúðklæðum og allar munu meyjarnar dást að ykkur. Þið munuð leggja undir ykkur fjarlæga heimshluta, svo fjarlæga að hinn fávísi konungur, Erpur, sem kallar sig konung alls Hins þekkta heims, veit ekki einu sinni af tilvist þeirra. Þá verða miklir dýrðartímar. Finnur hló og hlátur hans var tryllingslegur. Almar sá sjálfan sig fyrir sér sem frækinn og fagran riddara og hann trúði því sem hann sá.

- Meðan ég man! sagði Finnur. Hittirðu stundum stelpuna… hvað heitir hún annars … Krúsa, er það ekki?

- Jú, stöku sinnum en ekki oft, sagði Almar hreinskilnislega. Almar var of upptekinn af hinu nýja og glæsta lífi til að gefa sér tíma fyrir stelpuna í eldhúsinu.

- Ætlarðu að skila dálitlu til hennar fyrir mig? sagði Finnur.

- Almar leit undrandi á Finn. Hann vissi ekki að Finnur hefði áhuga á Krúsu.

- Jú, sagði Finnur til skýringar. Það er þessi hlutur sem hún hefur áhuga á, steinn að ég held.

- Nú mundi Almar eftir demantinum, Demantinum eina. Hann hafði gleymt…

- Einhver sagði mér að hann væri falinn í vesturturninum, hélt Finnur áfram. Ég veit ekki hvort það er rétt. Hún hefur væntanlega áhuga á að leita þar.

- Já, ég skal skila því, svaraði Almar ráðvilltur.

- Ég verð að drífa mig, sagði Finnur. Vertu sæll, sonur. Hann tók nokkur skref en nam svo staðar. Heyrðu! sagði hann og leit aftur á son sinn. Það er óþarfi að segja henni að þessar upplýsingar séu frá mér. Af einhverjum ástæðum virðist hún tortryggja mig. Segðu bara að einhver annar hafi sagt þér þetta. Hann gerði andartaks hlé á máli sínu eins og til að hugsa sig um … já, sagði hann svo. Segðu að hertoginn hafi sagt þér þetta. Gott ef ég frétti ekki um demantinn hjá honum.

- Ég skal gera það, svaraði Almar.

- Þakka þér, sonur, og vertu sæll.

- Finnur gekk á brott án þess að líta aftur til baka.

- Krúsa hafði staðið við uppþvott allan morguninn. Nú tók hún eftir að matsveinninn fór niður í birgðageymslu og ákvað því að nota tækifærið og stinga af. Matsveininum var illa við hana. Hann var eilíft að jagast í henni og skipa henni fyrir. Hann kallaði hana aldrei annað en lötu stelpuna vegna þess að hún stalst í burtu þegar færi gafst.

- Ég skal klaga þig fyrir hertogaynjunni, sagði matsveinninn oft.

- Já, gerðu það bara, svaraði Krúsa þá fullum hálsi. Sama er mér. Þá skal ég sko segja henni allt um það hvernig þú ferð með okkur hérna niðri og lætur okkur þræla og púla til að þau þarna uppi geti lifað í vellystingum … já og hvernig þú lemur og kvelur aumingja Kroppinbak, bætti hún við. Hann er nú manneskja líka! Matsveinninn roðnaði af reiði og lyfti feitri hendi sinni til höggs. Hann lamdi hana samt ekki, heldur rumdi í barm sinn og rauk í burtu. Af einhverjum ástæðum hafði matsveinninn enn ekki klagað hana fyrir hertogaynjunni. Kannski hafði hann einhverja hugmynd um að Krúsa var í náðinni hjá hertogaynjunni og að hún heimsótti hertogaynjuna á hverju kvöldi til að hjálpa henni að velja föt til morgundagsins.

- Sannleikurinn var sá að Krúsa hafði ekki tíma til að vera grafin inni í eldhúsi frá morgni til kvölds. Bæði var það erfitt og leiðinlegt og svo komu eldhússtörfin í veg fyrir að hún ynni það verk sem hún varð að vinna. Hún þurfti að rannsaka og njósna. Hún þekkti höllina orðið mjög vel, hafði kynnst flestum riddurunum úr fjarlægð og hafði snuðrað í hirslum margra þeirra meðan þeir voru í burtu. Hvergi sá hún bóla á Demantinum eina. Reyndar fylltist Krúsa æ oftar vonleysi yfir því verkefni sem hún hafði tekið að sér. Gagnráður hafði ekki komið þrátt fyrir loforð sitt. Frá Almari var heldur enga hjálp að fá. Hann fjarlægðist hana æ meir og spókaði sig í sparifötunum daginn út og daginn inn með hertoganum sínum. Stundum flaug Krúsu jafnvel í hug að þetta væri allt tómur misskilningur. Demanturinn eini væri ekki til og hún væri ekkert annað en rétt og slétt eldhússtelpa…

- Hún hraðaði sér eftir göngunum og stefndi til vesturálmunnar. Vesturálman var sá hluti kastalans sem hún hafði minnst rannsakað, fyrir utan dyngju hertogaynjunnar. Þar var hún fyrir löngu búin að leita af sér allan grun. Það var ekki að ósekju sem Krúsa forðaðist vesturálmuna. Í þeirri álmu voru dyrnar læstu sem Finnur hafði í tvígang reynt að lokka hana inn um. Og fleira var tortryggilegt við vesturálmuna. Kvöld nokkurt, þegar hún var í heimsókn hjá hertogaynjunni, þóttist hún heyra dauft hljóð… ójarðneskt hljóð sem smaug í gegnum merg og bein.

- Kæra litla vinkona, sagði hertogaynjan þegar Krúsa beindi athygli hennar að hljóðinu. Ég heyrði áreiðanlega ekki neitt. Heldurðu ekki að þér hafi misheyrst? Það fór þó ekki fram hjá Krúsu að hertogaynjan var taugaóstyrk og flóttaleg til augnanna. Gat verið að hertogaynjan væri að reyna að sannfæra sjálfa sig um að hún hefði ekkert heyrt?

- Einhver var að koma. Krúsu stóð ekki á sama hverjum hún mætti í göngunum og því faldi hún sig í dimmu skoti. Þetta var Almar. Hann virtist svo langur og slánalegur í skrautklæðunum, asnalegum gulum brókum, hvítri skyrtu og rauðri slá sem hann hafði lagt yfir axlirnar. Við beltið bar hann nýja sverðið sitt. Almar stóð kyrr nokkra stund og skimaði í kringum sig. Síðan hélt hann áfram.

- Almar! Krúsa sté fram úr fylgsni sínu. Hann hrökk við og snerist á hæli.

- Krúsa! Rödd hans hljómaði eins og hún hefði staðið hann að einhverju.

- Langt síðan við höfum sést.

- Já, sagði hann niðurlútur, ég hef haft svo mikið að gera.

- Hefur þú? Mér sýnist þú lítið hafa að gera annað en snúast um hertogann. Almar vissi örugglega ekki hvað mikil vinna var. Þú ert kannski einnig farinn að leika þér með svona … svona … Hún bandaði hendinni í pirringi í átt til sverðsins.

- Hertoginn ætlar að kenna mér skylmingar.

- Þú þykist væntanlega vera heldur mannalegur að fá að þjálfa þig í þeirri drápslist. Rödd Krúsu var hæðnisleg.

- Hann yppti öxlum.

- Ég var að leita að þér, sagði hann.

- Að mér? Mér þykir þú sýna einkennilega mikinn áhuga allt í einu. Hún bókstaflega varð að særa hann. Hann átti ekki betra skilið.

- Hann stamaði.

- Ég veit að ég hefði átt að tala oftar við þig, sagði hann. Ég hefði átt að gera það. Þetta kom beint frá hjartanu. Samt vissi Krúsa að hann mundi gleyma henni um leið og hann sneri í hana baki.

- Allt í lagi, sagði hún og yppti öxlum. Hvernig datt þér í hug að leita mín hér?

- Ja … það var reyndar Kroppinbakur.

- Hann?

- Já, ég fór niður í eldhús að leita að þér og þar hitti ég matsveininn. Úff… það fór hrollur um Almar. Sá var reiður út í þig.

- Hmm, Krúsa vildi sem minnst um matsveininn hugsa.

- Hann pískaði Kroppinbak til, ég held svei mér að hann hafi lamið Kroppinbak úr því að þú varst ekki þarna.

- Aumingja Kroppinbakur. Það var ekki sanngjarnt að hann yrði blóraböggull fyrir hana. Talaðir þú við Kroppinbak? spurði Krúsa.

- Já, þegar allt var gengið yfir gerði ég það. Hann sagði að þú værir í vesturálmunni.

- Einkennilegt, sagði Krúsa hugsandi. Hvernig vissi hann það? Það var eins og Kroppinbakur vissi alltaf hvert hún fór. Hvað eftir annað varð hann á vegi hennar. Hún var viss um að hann stælist ekki sjaldnar í burtu en hún.

- Þau gengu í hægðum sínum eftir göngunum og allt í einu voru þau komin inn á ganginn þar sem læsta hurðin var. Hún nam staðar.

- Af hverju erum við hér? sagði hún snögg upp á lagið. Ég ætlaði ekki hingað.

- Var ég ekki búinn að segja þér það? sagði hann.

- Segja mér hvað?

- Að ég frétti að Demanturinn eini væri í vesturturninum.

- Krúsu brá.

- Hvernig veistu? spurði hún tortryggin.

- Af því að … hann hikaði… að … að hertoginn segir það. Rödd hans hljómaði óheil.

- Hvernig veit hertoginn það?

- Það veit ég ekki. Hann sagði bara að hann vissi að Demanturinn eini væri falinn í vesturturninum. Þess vegna væru dyrnar alltaf læstar.

- Hún leit á hurðina. Það var lykill í skráargatinu. Af hverju var allt í einu kominn lykill?

- Ertu að segja satt? Henni leist ekki meira en svo á þetta.

- Ég er að segja það satt að ég frétti að Demanturinn eini væri falinn í vesturturninum, sagði Almar hreinskilnislega.

- En … og Krúsu varð hugsað til þeirra skipta sem Finnur hafði reynt að lokka hana upp í turninn.

- Þau heyrðu fótatak. Nú var annaðhvort að hrökkva eða stökkva svo að Krúsa tók ákvörðun.

Jæja þá! sagði hún. Ég verð hvort sem er einhvern tíma að komast að hinu sanna um þennan turn. Ég get eins gert það núna. Í einu vetfangi opnaði hún dyrnar og þau smeygðu sér inn. Þau voru í myrkri. Þau sáu glitta í hrörlegan hringstiga í fölri ljósglætu sem barst að ofan. Þau tókust þétt í hendur, rétt eins og í ferðalaginu forðum og leiddust af stað. Veggirnir voru kaldir og blautir viðkomu og loftið var þykkt og svart. Þau tóku skref fyrir skref og fetuðu sig ofar og ofar. Krúsa nam staðar.

- Heyrirðu ekki eitthvað? hvíslaði hún.

- Heyri hvað? hvíslaði hann á móti. Hún hlustaði með öndina í hálsinum.

- Ég hefði getað svarið að ég heyrði fótatak. Hann þrýsti hönd hennar.

- Ég heyrði ekkert, hvíslaði hann. Nei, ég held ekki. Og áfram héldu þau, ofar og ofar. Birtan kom út um hálfluktar dyr. Þau námu hikandi staðar og höfðu ekki augun af ljósgeislanum sem féll eins og mjótt strik fram á stigapallinn. Nú heyrði Krúsa fótatakið aftur. Einhver fetaði sig hægt upp dimman stigann. Þau gátu jafnvel heyrt öran andardráttinn. Krúsa ýtti á hurðina og þau gengu inn.

- Þau voru efst í turninum. Herbergið var mannlaust, ekki stórt en þau voru stödd undir þaki og því var hátt til lofts. Aðeins einn gluggi var á herberginu. Hann var að hálfu lokaður með hlera og því skuggsýnt inni. Ljósið, sem lýst hafði niður til þeirra, var föl dagsbirtan sem skein inn um rifuna. Þau gengu hægt inn gólfið og skimuðu í kringum sig. Krúsa nam staðar við gluggann og leit niður. Langt, langt fyrir neðan, mátti greina eril og ys borgarinnar. Hjá þeim var kyrrð … hræðileg kyrrð … þangað til… hin ógurlega, blóðþyrsta, sálarlausa forynja úr undirheimum vældi og væl hennar braust inn í innstu kviku.

- Krúsa! Almar þusti til hennar og tók utan um hana felmtri sleginn. Þau höfðu ekki tekið eftir henginu í hinum enda herbergisins. Nú sáu þau svartar klær forynjunnar og í einni svipan hafði skepnan rifið klæðið niður. Hún stökk inn í herbergið, nam staðar á miðju gólfi og mændi rauðum glyrnum á fórnarlömb sín. Stór var hún og svört með rauð augu og hvítar, oddhvassar vígtennur. Skepnan opnaði skoltinn þannig að skein í hvassar vígtennurnar, reisti hausinn, þandi út vængblöðkurnar og hvæsti.

- Hvernig lýst ykkur á gæludýrið mitt? heyrðist í kunnuglegri rödd að baki ófreskjunnar. Nú sá Krúsa að ástæða þess að skepnan hafði ekki stokkið á þau og rifið á hol var að Finnur var þarna líka og hélt hann í ól sem fest var um háls skepnunnar. Þau reyndu að hörfa fjær en komust ekkert. Þau voru við gluggann.

- Hvort viljið þið hrapa til bana eða vera rifin á hol af elsku dýrinu mínu? spurði Finnur. Augu hans voru vitstola og hann hló spenntum hlátri. Skepnan hvæsti aftur og sýndi klærnar. Ég held að gæludýrið mitt mundi sjá eftir ykkur ef þið velduð fyrri kostinn, bætti hann við.

- Þú … Krúsa kyngdi. Það hlaust að vera þú! hélt hún áfram.

- Almar horfði kringlóttum augum á Finn.

- Pabbi! sagði hann. Pabbi!

- Kallaðu mig ekki þessu nafni, urraði Finnur. Ég get ekki leyft mér neina tilfinningasemi ef ég á að geta náð hinu æðsta og sanna marki… að verða sjálfur konungur yfir öllum Hinum þekkta heimi.

- Ég hélt að hertoginn ætti að verða það! sagði Krúsa með kergju.

- Hertoginn! Hann er heimskur! Þau eru öll heimsk, orgaði Finnur. Eins og til að undirstrika orð Finns þandi skepnan vængi sína út, reis upp á afturlappirnar, ranghvolfdi augunum og vældi.

- Bíddu! fnæsti Finnur og togaði skepnuna niður. Vertu róleg. Þú færð þau. Ég læt ekki þessa … þessa stelpuskjátu koma í veg fyrir ætlunarverk mitt.

- Hvar fannst þú Demantinn eina? spurði Krúsa.

- Hvar? Finnur hló tryllingslega. Ég hef meira hérna inni, hann benti á höfuð sitt, en þið sem skriðuð eins og bjánar og leituðuð í rústunum. Svona heimskingjar og hálfvitar hafa ekki rétt á að ráðskast með Hinn þekkta heim. Hvernig datt ykkur í hug að Demantinn eina væri þar að finna? Auðvitað þaut hann í loft upp í sprengingunni og féll út í skóg, langt í burtu frá rústunum.

- Varstu búinn að finna hann þarna um kvöldið? hélt Krúsa áfram að spyrja.

- Það er naumast að þú ert forvitin! hreytti Finnur út úr sér. Úr því að þú endilega vilt vita það, fann ég ekki Demantinn eina … ég tók hann! Finnur glotti grimmilega. Og viltu vita meira? hélt hann áfram og togaði fast í forynjuna sem braust um í böndunum óð yfir að fá ekki að vaða beint að fórnarlömbum sínum. Viltu fá að vita meira? æpti Finnur aftur. Ha?

- Já, æpti Krúsa á móti. Ég vil fá að sjá demantinn. Ég vil fá að sjá Demantinn eina.

- Eins og þú vilt. Finnur brosti hæðnislega. Ég skal sýna ykkur hvað það er sem þið fáið að deyja fyrir. Ég skal sýna ykkur! Hann tók leðurskjóðuna flausturslega undan skyrtunni með annarri hendi meðan hann hélt skepnunni fastri með hinni og opnaði hana. Svo dró hann demantinn upp úr skjóðunni með tveimur fingrum og lyfti honum á loft. Herbergið fylltist mildri birtu. Geislar Demantsins eina, kristals hins fullkomna samræmis, lýstu herbergið á seiðandi hátt. Almar og Krúsa höfðu ekki augun af demantinum og Finnur sendi honum ástríðuþrungið bros.

- Finnur hafði gert mistök. Hann hugsaði ekki lengur rökrétt. Það gat hann ekki. Hann var fangi demantsins, fullur hégóma og sjálfsupphafningar og því gerði hann mistök. Hann sýndi hinni hræðilegu skepnu úr undirheimum kristalinn sem engu líktist og allir þráðu. Og myrk undirheimaskepnan sturlaðist við þá sjón. Hún sturlaðist af ágirnd til Demantsins eina. Ófreskjan hvessti rauðar glyrnurnar á demantinn, þandi út vængblöðkurnar, reis upp á afturlappirnar og gólaði. Hún rak klærnar í Finn, hrinti honum á gólfið og læsti tönnunum um háls hans. Finnur æpti og braust um en hver getur varist ófreskjum undirheimanna? Hver getur unnið bug á þeim?

- Það gat Almar! Þegar hann sá pabba sinn liggja í klóm forynjunnar, dró hann sverðið úr slíðrum, stökk að ófreskjunni og stakk hana beint í hjartastað. Lýsandi, grænn vökvi spýttist úr sárinu, skepnan sleppti takinu, rak upp org og ætlaði að læsa klónum í Almar en svo féll hún aftur á bak, steindauð. Almar dró andann þungt er hann stóð yfir helsærðum föður sínum. Demanturinn eini glitraði svo seiðandi. Hann rétti höndina ofurhægt eftir demantinum, tók hann varlega upp og meðtók alla þá ástríðu og það hugstol, sem Demanturinn eini veldur. Þá var steinninn þrifinn úr höndum hans.

- Hann tek ég, sagði Krúsa og stakk demantinum í vasann. Og hananú!

- Almar stóð magnvana í sömu sporum.

- Gott hjá þér! heyrðist í kunnuglegri rödd í dyrunum.

- Gagnráður! Krúsa sneri sér við. Ert þú hér?

- Það var þó ekki Gagnráður sem hún sá, heldur Kroppinbakur. Kroppinbakur hló, varpaði af sér skikkjunni og rétti úr sér. Og þarna var Gagnráður, kátur og reifur.

- Ég hef haft mikið fyrir því að fylgjast með þér! sagði Gagnráður.

- Nú var Krúsa búin að átta sig.

- Það var þá gagn að því, svaraði hún fullum hálsi. Við hefðum getað drepist.

- Svo illa fór þó ekki, sagði Gagnráður. Þökk sé veikleika óvinarins.

- Gagnráður gekk út að glugganum og flautaði hátt. Skömmu síðar bar skugga á gluggann og inn flaug hin máttuga fugladrottning, drottning allra fugla, fuglinn með silfurfjaðrirnar og gyllta kransinn. Fugladrottningin kurraði blíðlega og beygði höfuð sitt niður og Krúsa klappaði henni innilega.

- Nú fljúgið þið að miðju Hins þekkta heims, sagði Gagnráður. Þú skilar Demantinum eina aftur á réttan stað og bíður okkar þar. Við sjáumst eftir nokkra daga. Það þarf að hjúkra Finni til heilsu og einnig þurfum við tíma til að komast landleiðina til baka.

- Krúsa settist á bak fugladrottningunni góðu og sterku og tók utan um háls hennar. Fugladrottningin sté upp í gluggakistuna, þandi vængi sína og sveif af stað, yfir Ljósuborg, Ljósaland og Austursveit, heiðina og skóginn. Hún sveif í átt að miðju Hins þekkta heims.