Dimmalimm

Sagan af Dimmalimm kóngsdóttur *

Einu sinni var lítil kóngsdóttir, sem hét

Dimmalimm. Hún var bæði ljúf og

góð, og hún var líka þæg. Hún lék sér

alltaf ein í garðinum hjá kóngshöllinni.

Í garðinum var lítil tjörn, og á tjörninni

voru fjórir svanir. Dimmalimm þótti svo

vænt um þá. Þeir komu líka alltaf syndandi,

þegar þeir sáu hana. Hún gaf þeim líka

brauð og ýmislegt annað góðgæti.

Einu sinni fekk Dimmalimm að fara út

úr garðinum. Hana langaði til að sjá, hvort

þar væri nokkuð öðruvísi um að litast.

Jú-ú! Þar var allt öðruvísi. Næstum

engin tré og engin hús, ekkert annað en

grænar grundir og blá fjöll, langt-langt í

burtu. Dimmalimm þótti svo fallegt þarna,

að hún gekk og gekk, langa-lengi.

Loks kom hún að stóru vatni. Þá varð

Dimmalimm alveg hissa, því að á vatninu sá

hún svan, miklu-miklu stærri og fallegri en

litlu svanina í kóngsgarðinum.

Og — hugsaðu þér — svanurinn kom

syndandi til hennar, og hann horfði svo

blítt á hana.

Dimmalimm þótti þegar í stað vænt um

fallega svaninn.

Eftir þetta fór Dimmalimm á hverjum

degi út að stóra vatninu. Svanurinn kom

þá á land og settist hjá henni. Dimmalimm

strauk svaninum, en hann lagði kollinn sinn

í hálsakot. Það var svo inndælt.

En allt breytist í þessu lífi.

Einu sinni, þegar að Dimmalimm kom

hoppandi, þá sá hún hvergi svaninn sinn —

hvergi nokkursstaðar.

Hún leitaði hringinn í kring um vatnið.

Loksins fann hún svaninn. En svanurinn

var dáinn. Dimmalimm fór að gráta, og hún

grét og grét.

Aumingja Dimmalimm.

Svo fór hún heim. En á hverju kvöldi

gekk hún að vatninu og hugsaði um

svaninn, sem henni þótti svo vænt um.

En nú kemur annað til sögunnar.

Dimmalimm sat einu sinni sem oftar

við vatnið og var að hugsa um svaninn sinn.

Þá stóð allt í einu lítill kóngssonur hjá

henni. Hann var ljómandi fallegur, og hann

hét Pétur.

“Þú mátt ekki gráta, Dimmalimm mín”,

sagði hann.

“Æ, jú” sagði Dimmalimm. “Svanurinn

minn er dáinn”.

“Nei, gráttu nú ekki meira”, sagði

kóngssonurinn. “Ég skal segja þér sögu.

Ég heiti Pétur, ég er kóngssonur og á

heima hérna skammt frá. Einu sinni kom

ljót kerling. Hún var norn. Hún lagði

það á mig, að ég skyldi verða að svani og

aldrei leysast úr þeim álögum, fyrr en ég

hitti stúlku, sem væri góð og þæg, og sem

þætti vænt um mig.”

“Sérðu nú, Dimmalimm mín? Þú ert

góð stúlka, sem leystir mig úr álögunum.

Og nú skulum við gifta okkur”.

Þá varð Dimmalimm himinlifandi. Hún

kyssti kóngssoninn. Og svo giftust þau.

Nú eru þau kóngur og drottning í ríki

sínu. Þau sitja í ljómandi fallegum stólum,

sem eru kallaðir hásæti. Og þau eru

reglulega hamingjusöm.

En allt var þetta því að þakka, að

Dimmalimm var svo góð og þæg stúlka.

Engin er eins þæg og góð

og Dimma-limma-limm,

og engin er eins hýr og rjóð

og Dimma-limma-limm.

Guðmundur Thorsteinsson, eða

Muggur, eins og hann var venjulega

kallaður af kunnugum jafnt sem

ókunnugum, var einn gáfaðasti og

fjölhæfasti listamaður, sem Ísland hefur átt.

Það má segja, að allt hafi leikið

honum í höndum. Hann var snjall

málari og teiknari, en auk þess var

hann leikari góður og gamanvísna

söngvari. Greip hann oft til þess,

þegar fjárhagur hans var þröngur, að

syngja á skemmtunum, enda var hann

hrókur alls fagnaðar, hvar sem hann

kom.

Muggur ól samanlagt sjálfsagt meir

en helming æfi sinnar utanlands. Þó

er hann að mörgu leyti meðal hinna

þjóðlegustu íslenskra myndlistarmanna,

enda munu myndir hans úr íslenskum

þjóðsögum lengst halda nafni hans á

lofti.

Þótt hann væri af ríku fólki kominn,

tæmdist honum snemma fé, enda var

hann manna örlátastur og hafði lítið

fésýsluvit, svo sem títt er um listamenn.

Þó var faðir hans, Pétur Thorsteinsson

kaupmaður, talinn einn snjallasti

athafnamaður Íslands um langt skeið.

Muggur var fæddur á Bíldudal 5.

september 1891. Móðir hans,

Ásthildur Guðmundsdóttir Thorsteinsson, var

þá húsfreyja á einu stærsta og merkasta

heimili landsins. Milli hennar og

Muggs voru alla æfi miklar ástir.

Muggur varð ekki nema 32 ára að

aldri. Hann átti við mikla vanheilsu

að stríða síðustu ár æfi sinnar. Dvaldi

hann þá langvistum utanlands til heilsubótar.

Hann lést á heilsuhælinu í

Sölleröd vorið 1924. Lét hann eftir sig

fjölda merkra mynda. Hin merkasta

þeirra mun vera altaristafla, sem hann

málaði 1921 á Ítalíu, "Kristur læknar

sjúka.”

Honum var sérstaklega sýnt um að

segja sögur, enda var hann barngóður

með afbrigðum og þekkti betur sálarlíf

barna en flestir aðrir fullorðnir.

Hann gerði myndir við “Þulur” frú

Theodóru Thoroddsen, móðursystur

sinnar. Ennfremur gerði hann myndir

við barnakvæðið alkunna “Tíu litlir

negrastrákar.”

Bók þessa samdi hann og teiknaði

handa systurdóttur sinni, Helgu

Egilson, árið 1921, en hann var á leið frá

Ítalíu til Íslands með flutningaskipi.

Myndin, sem fylgir þessum línum,

er tekin haustið 1919, þegar Muggur

lék hlutverk Ormars i kvikmyndinni

“Sögu Borgarættarinnar.”

Öh, ég vil bara bæta því við, þetta er Rökkvi hérna, sem er að lesa þetta inn, að

þessi bók sem er nefnd þarna “Tíu litlir negrastrákar” - þetta var bók sem var svolítið barn síns tíma, eins og það er kallað á íslensku og í dag mundi maður ekki birta þannig bækur. Hún er eiginlega, ef að satt skal segja, eiginlega mjög rasistaleg, en fólk vissi bara ekki betur á þessum tíma og fólk á Íslandi vissi í rauninni mjög, mjög lítið um Afríku og aðra svona fjar... önnur fjarlæg lönd, þannig ég vildi bara koma því inn í – þetta hljómar ekkert sérstaklega ... fallega ... að ... “Tíu litlir negrastrákar” maður segir ekki svona í dag ..öh.. hvorki á Íslandi né annars staðar ef maður vill... ef maður vill ... maður vill ekki ... vera fífl.

*(Ég breytti textanum í sögunni og textanum um Mugg smávægilega fyrir LingQ, því ég las sumt ekki orðrétt og lagaði þess vegna textann til þess að passa við lesturinn eftirá. Ég breytti líka sumu til að hafa nútímalegri stafsetningu, til dæmis að taka út stafinn “z”, sem er ekki notaður í íslensku lengur og setja “s” í staðinn. Ég breytti líka “eg” – sem er gamldags orðform í “ég” – Rökkvi)