Puer Romanus - Capitulum 1 - Ego et vita mea

Ego et vita mea

Ego de me ipso, de parentibus, de fratre, de sororibus, de amicis, de omni mea vita sum tibi narraturus. Romanus sum puer, annos natus duodecim. Nomina nostra Ignoras ; scio te ignorare; nemo enim tibi dixit. Nomina igitur sine mora dicam. Primum de patre. Ille appellator Sextus Cornelius Pollio. Sextus ipsum designat, Cornelius gentem, Pollio familiam. Itaque haec habet tria, praenomen, nomen, cognomen. Nunc de matre dicam. Illa nominatur Terentia. Fratri praenomen est Gaius; sorores appellantur Prima, Secunda, Tertia. Ego autem appellor Lucius.

Quas res tu cottidie facis, eas ego quoque facio. E lectulo surgo, patrem, matrem, fratrem, sorores salvere iubeo, edo, ludo adsum, ludo. In ludo tamen - mirabile dictu - non ludo sed disco. Magister enim, qui maxime est severus, neque me sinit ludere neque ceteros pueros. Si ludimus, poenas damus. Heu! quanta severitate punit magister! Ego, o me miserum, scio quanta severitate puniat! Rogasne quid in ludo faciamus? Scribimus, recitamus, poetas legimus. Rogasne quos legamus poetas? Ego dicam dum tu discis. Horati, Vergili, Terenti legimus omnia opera. Quales hi fuerint, et quando vixerint, aliquando fortasse disces. Post ludum domum redeo. Ut gaudeo, ut gaudemus omnes, quotiens e ludo altero eximus et alterum ludum petimus! Altero enim in ludo, ut iam dixi, discimus; alter ludus etiam lusus nominatur.

Qui simus, mi amice, iam novisti; quales simus partim scis, partim nescis; ubi habitemus omnino ignoras. Heu! multa, immo vero plurima vel omnia ignoras. Opus longum mihi est propositum, immo vero longissimum. Dicam enim de Italia, de Brundisio, de Roma, de aliis terris urbibusque, de militibus nostris, de magistratibus, de principe, de cibo, de vestimentis, de aedificiis, de omnibus rebus hominibusque.

Pater meus est Brundisinus; nam Brundisii habitat. Magistratum tenet ille, nam Brundisium est municipium in quo duo sunt magistratus, qui duumviri nominantur. Pater igitur meus summo est honore apud cives Brundisinos.

Sed fortasse negas te scire ubi sit municipium Brundisium. Itaque iubeo te spectare tabulam; si spectabis, videbis ubi stet municipium. Nonne vides? Ecce in ultimo stat angulo Italiae, ad orientem versum. Oriens ea est regio ubi oritur sol; occidens ea est regio ubi sol occidit in oceanum; meridies ea ad quam sol media hora diei vertitur; septentio vel septentriones ita nominatur, quod in ea parte caeli septem sidera conspiciuntur, quae septem triones vocantur, hoc est, septem boves. Non nulli autem ursam appellant hoc signum.

Sed regionibus caeli relictis ad oppidum revertimus in quo habitamus ego et pater et mater et ceterii. Domus nostra in via maxima est sita, in qua via habitant cives nobiliores. Domum intras per ianuam, quae semper stat clausa nisi quis intrat. Si vis intrare, ianuam pultas. Quo facto ecce venit ianitor (is ianuam intus custodit) et ianuam reserat. Ianua reserata in vestibulum imus, deinde in atrium sic enim nominatur aula. Medio in atrio est stagnum, impluvium nominatum, in quod pluviae cadunt et stagnum faciunt. Super impluvium nullum tectum est, sed spatium apertum quod compluvium vocant. Prope stagnum est ara; prope aram stant Lares.

In atrio nos omnes diem agimus. At dormimus in cellis, quae multae sunt circum atrium aedificatae. Servi tamen ante portas cellarum dormiunt.

Post atrium est tablinum, quod est privatum patris conclave. Sunt autem binae fauces, alterae ex dextra, alterae ex sinistra, per quas in apertum aliquod spatium itur quod peristylium nominatur. Circum hoc peristylium alterae sunt cellae. Postremo est aliud conclave adiunctum, triclinium quod vocant; hic cenamus.

Nunc responde mihi de domo interroganti: dic mihi per quid domum intres. Cur sedet ianitor in cella? Cur ianuam pultas? Num ignoras? O puerum immemorem! Si ignoras, ego pro te respondebo. Sed iubeo te attento esse animo, ut discas omnia. Per ianuam intras domum; in cella sedet ianitor ut ianuam custodiat; pultas ianuam ut ianitor ianuam reseret. Tu iam responde, si poteris. Cur est impluvium in atrio? Ubi dormiunt servi? Potesne mihi dicere cur istic dormiant?