History of Iran 7
سلام. توی این اپیزود و اپیزود بعدی می خوام دربارۀ پرسپولیس یا تخت جمشید که میراث ارزشمند هخامنشیان هست حرف بزنم. هخامنشیان در طول دوران حکومت خودشون شش پایتخت داشته اند. اَنشان، هگمتانه، بابل، شوش، پاسارگاد و تخت جمشید. تخت جمشید یا پارسه نام یکی از شهرهای ایرانی باستانی هست که طی سالیان، پایتخت باشکوه پادشاهی ایران در زمان امپراطوری هخامنشیان بوده. در این شهر باستانی کاخی به نام تخت جمشید وجود دارد که در دوران پادشاهی داریوش بزرگ، خشایارشا و اردشیر اول بنا شده است. و به مدت حدود دویست سال آباد بوده است. نام اصلی تخت جمشید چنان که در کتیبه های این کاخ موجود است پارسه بود. که ریشه از نام قوم پارس داشت. یونانیان به این محل پرسپولیس می گفتند به معنی شهر پارسیان. بعدها به دلیل عظمت خرابههای این شهر و عدم اطلاع از پیشینه هخامنشیان، مردم به اشتباه خرابههای آن را به جمشید پادشاه افسانهای نسبت دادند. و به همین دلیل امروزه نام آن تخت جمشید است. داریوش اول بعد از فرونشاندن شورشیان و تثبت پادشاهی خود، تصمیم گرفت پایتختی مناسب امپراطوری خود بنا کند. او در سرزمین پارس، جلگه حاصلخیز مرودشت را برای احداث این پایتخت انتخاب کرد. ساخت تخت جمشید در حدود سال پانصد و نوزده قبل از میلاد به دستور او آغاز شد. تخت جمشید بر روی صُفهای ساخته شده که کمی بیشتر از صد و بیست و پنج هزار مترمربع وسعت دارد. هر پادشاه هخامنشی که به سلطنت میرسید اثری از خود در آن میگذاشت .کاخی که داریوش بنا نهاد در زمان پادشاهان دیگر هخامنشی تکمیل شد و توسعه یافت. شاهان هخامنشی در طول سال و با تغییر فصل کوچ میکردند. و معمولاً تمام سال را در یک جا نمی ماندند. بلکه بر حسب آب و هوا هر فصلی را در یکی از پایتختهای خود می گذراندند. در فصل زمستان در بابل و شوش اقامت داشتند. و در فصل تابستان به همدان میرفتند. که در دامنه کوه الوند بود. و هوایی خنک و مطبوع داشت. شهرهای بابل، شوش و هگمتانه پایتخت سیاسی و اداری و اقتصادی بودند. ولی پاسارگارد و پارسه یا همان تخت جمشید پایتخت آیینی هخامنشیان به شمار میرفتند. به گفتۀ پژوهشگران، پاسارگاد جایی بود که آیین و تشریفات تاجگذاری شاهان هخامنشی برگزار میشد. ولی در تخت جمشید تشریفاتی همانند نوروز برگزار می شد. این دو شهر زادگاه و به اصطلاح گهوارۀ پارسیان به شمار می رفت. به همین دلیل است که آرامگاه بزرگان و نامآوران آنان در آنجا یا اطراف آن قرار داشت. و مکان مقدسی شمرده می شد. با توجه به شواهد معماری و باستان شناختی، به نظر می رسد که تخت جمشید صرفاً یک محل برای اقامت شاهان هخامنشی و برگزاری مراسم نوروزی نبوده. بلکه کارکردی سیاسی اقتصادی هم داشته. و مکانی برای نمایش شکوه و عظمت شاهنشاهی هخامنشی بوده است. در نهایت اینکه تخت جمشید پایتخت اصلی و مرکز اسناد و گنجینههای دولتی بوده. به همین دلیل اسکندر مقدونی وقتی به ایران حمله کرد، آن را عمداً آتش زد. تا گهواره و تکیه گاه دولت هخامنشی را از میان ببرد. و به ایرانیان بفهماند که دیگر دورۀ فرمانروایی آنان به سر آمده است.
تخت جمشید در مرکز استان فارس، ده کیلومتری شمال شهر مرودشت و در پنجاه و هفت کیلومتری شیراز قرار دارد.
