History of Iran 2
سلام. این دومین قسمت از مجموعۀ تاریخ ایران هست. امروز دربارۀ اولین تمدنی حرف می زنم که در دوران باستان در سرزمینی که الان اسمش ایران هست شکل گرفته. البته کاوشهای باستان شناسان نشون میده اقوام گوناگونی از هزاران سال پیش در فلات ایران زندگی می کردند. اما سرآمد تمدنهای پیش از آریاییها، تمدن عیلامی بوده. فلات ایران در زمان های قدیم، بسیار پهناور بوده. و سرزمین ایران بزرگتر از ایران با مرزهای کنونی محسوب می شده.
تمدن عیلامی در دشت خوزستان و کوههای نزدیکاون به وجود اومده. و پیشینهٔ اون به بیش از پنج هزار سال پیش میرسه. منشاء و نژاد عیلامی مشخص نیست. قلمروی اصلی عیلامیان در قسمت هایی از فارس، لرستان، بوشهر و استان خوزستان امروزی بوده.
باستانشناسان تاریخ عیلام را به چهار دورهٔ مقدم، کهن، میانه و جدید تقسیم کردهاند. از دورۀ عیلامی مقدم که هنوز خط میخی ابداع نشده بوده، اطلاعات زیادی ثبت نشده. امّا کشف آثاری مثل ظروف سفالی با نقوش زیبا، مُهرهای استوانهای و مجسمههایی از جنس طلا و نقره، نشان از هنرمندی و توانگری مردم باستانی عیلام داره.
در سال دو هزار و هفتصد پیش از میلاد، نخستین حکومت عیلامی در شوش تشکیل شد. عیلامیان کشورشان را «هَلتَمتی» بهمعنی سرزمین خدا می نامیدن. قدیمی ترین سندی که نام سرزمین عیلام در اون ثبت شده، کتیبهٔ پیروزی یکی از پادشاهان سومر هست. که در اون ماجرای حمله به شهر شوش نوشته شده.
اوج قدرت عیلام اواسط هزارهٔ دوم پیش از میلاد بوده. در این زمان که معبد بزرگ چغازنبیل ساخته شده، عیلامیها به پیروزیهای چشمگیری در میانرودان یا همون بین النهرین دست یافتند. قلمرو عیلام در اون دوره گسترش یافته. و اون ها تونستن برای مدتی میانرودان را تسخیرکنن.
از سال هفتصد و شصت پیش از میلاد که آخرین سلسلهٔ عیلامی حکومت را در دست گرفت، میان سه دولت بزرگ منطقه یعنی عیلام، بابل و آشور جنگهای بسیاری در گرفت. چندینبار عیلام و بابل با هم متحد شدند. و به سوی آشور لشکرکشی کردند. اما ظهور پادشاه ویرانگری به نام آشوربانیپال، تمامی معادلات منطقه را به هم زد. و در نهایت آشوریها در نبرد نهایی پیروز شدند. بابلی ها،آشوری ها و سومری ها در منطقۀ عراق کنونی حکومت می کردن.
در سال ششصد و چهل پیش از میلاد، پادشاه آشور به عیلام حمله کرد. همه جا را ویران کرد. و شهر شوش را با تمام توان تخریبکرد. پس از این جنگ، عیلام دیگه هرگز به عنوان یک قدرت مطرح ظاهر نشد.
عیلامیان ، بسیاری از ویژگیهای تمدن سومر را یاد گرفتن. از جمله خط میخی و استفاده ازاون به جای خط تصویری خودشون.عیلامی ها قوم سلحشوری بودند و رقیب اصلی اون ها آشوریان بودن. از آنچه که آثار باقی مانده معلومه که عیلامی ها از نخستین اقوامی بودن که دارای مدارک مکتوب بودن.
از تمدن های دیگه ای که قبل از ورود آریایی ها به ایران وجود داشتن،یکی تمدن شهر سوخته هست و دیگری تمدن جیرفت.شهر سوخته در نزدیکی شهر زابل امروزی قرار داره.از کشف تمدن جیرفت و هلیل رود در استان کرمان زمان زیادی نمی گذره. این تمدن هم از ساکنین اولیۀ ایران بودن که در هزاره سوم پیش از میلاد و در جنوب شرقی ایران کنونی می زیستند.
توی قسمت بعدی از ورود آریاییها به ایران می گم.
