History of Iran 15
سلام. امروز دربارۀ دوران حکومت افشاریه صحبت می کنم. در اواخر دوران صفویه، افغان ها در قندهار که جزو قلمروی ایران بود، شورش کردند. و ادارۀ کشور مدتی در دست افغان ها افتاد. به دنبال تسلط افغان ها بر اصفهان و برکناری و قتل آخرین شاه صفوی، ایران گرفتار تجزیه و تفرقه شد. افغان ها توان حکومت بر سراسر ایران را نداشتند. به همین دلیل، در گوشه و کنار کشور افرادی مدعی حکومت شدند. روسیه و عثمانی هم با استفاده از آشفتگی اوضاع، قسمت هایی از شمال و غرب ایران را اشغال کردند.
در چنین شرایطی، فردی به نام نادر که سرداری از ایل افشار بود با سپاهیانش، اول افغان ها را سرکوب کرد، و بعد نیروهای روسیه و عثمانی را از ایران بیرون کرد. نادر پس از این پیروزی ها، بر تخت شاهی نشست. بدین ترتیب، سلسلهٔ افشاریه توسط نادر شاه افشار پایه گذاری شد. بیشتر دورۀ پادشاهی نادر شاه به جنگ با بیگانگان و فرونشاندن شورش های داخلی گذشت. نادر شاه در تعقیب گروهی از افغان های شورشی که به هندوستان فرار کرده بودند، به آن کشور لشکر کشید.
او از زمان فتح اصفهان چند بار سفرایی به دهلی فرستاده بود. و از محمد شاه خواسته بود به روابط دوستانۀ سابق برگردند و اجازۀ ورود افغان ها را به خاک هندوستان ندهد. ولی هر بار محمد شاه جوابهایی ناخوشایند به او داده بود.
سرانجام وقتی دید شاه هندوستان به پیغام های او بی اعتنایی می کند، به سمت آن سرزمین راه افتاد. و پس از تسخیر معابر شمال غربی هند وارد پنجاب شد. بعد متوجه شد که شاه هندوستان با لشکری عظیم و چند هزار فیل از دهلی حرکت کرده و به کرنال آمده است. و بدین ترتیب جنگ کرنال در سال هزار و هفتصد و سی و نه میلادی بین هندوستان و ایران درگرفت. نادر شاه در آن نبرد، لشکریان بی شمار محمد شاه را شکست داد.
کمی بعد، بین عدهای از اهالی شهر دهلی و چند نفر از سپاهیان نادر درگیری به وجود آمد. و بین مردم این خبر پیچید که محمد شاه نادر را در مهمانی مسموم کرده. انتشار این خبر اهل دهلی را به شورش واداشت و جمعی از سپاهیان نادر در این شورش به قتل رسیدند. وقتی نادر از این کشتار با خبر شد، حکم قتلعام دهلی را صادر کرد. در نتیجۀ آن دستور، قسمت مهمی از شهر دهلی سوخت. و بیش از سی هزار نفر کشته شدند. همچنین به دستور او شورشیان افغان را که به هندوستان گریخته بودند، در بازار دهلی دار زدند.
بالاخره به درخواست محمد شاه، نادر به شرط دریافت عنیمت، از کشتار مردم دهلی دست کشید. شاه هندوستان دستور داد امرا و اعیانِ هر کدام از ممالک هندوستان، جواهرات و پول و هدایایی به نادر پیشکش کنند. و در نتیجه ثروت هنگفتی نصیب نادر شاه شد. در میان آن ها تخت طاووس و جواهرات کوه نور، دریای نور و کرۀ جواهرنشان غنائم مهمی بودند. شاه هندوستان همچنین سرزمین های غربی رود سند، یعنی شهرهای غزنین و کابل در افغانستان امروزی و قسمتی از پنجاب را به نادر داد. و سرانجام پادشاه ایران از هندوستان به ایران بازگشت.
نادر شاه تقریباً تمام دوازده سال دوران فرمانروایی اش را در لشکرکشی گذراند. پایتخت نادر شاه شهر مشهد بود. در دوران افشاریه، کشورهای کنونی ایران، ارمنستان، گرجستان، جمهوری آذربایجان، افغانستان، بحرین، ترکمنستان، ازبکستان، پاکستان، بخشهایی از شمال قفقاز، عراق، ترکیه، امارات متحده عربی و عمان تحت کنترل نادر شاه درآمدند.
او در سالهای پایانی عمرش، به دلیل بدبینی به اطرافیان، دست به جنایات متعددی زد. که یک نمونۀ آن کور کردن پسرش بود. در نتیجه، فرماندهان سپاه نادرشاه که از جان خود می ترسیدند، او را به قتل رساندند. به دنبال قتل نادرشاه، ایران بار دیگر به صحنهٔ جنگ حاکمان محلی و سران ایل ها تبدیل شد.
