History of Iran 14
سلام. این اپیزود دربارۀ دوران صفوی در تاریخ ایران هست. دورۀ صفوی از مهمترین دوران تاریخی ایران به شمار میآید، چون بعد از گذشت نهصد سال از نابودی شاهنشاهی ساسانی، یک دولت متمرکز ایرانی توانست بر سراسر ایران فرمانروایی کند. و تمام ایران را زیر پوشش خود قرار دهد. شاه اسماعیل، اولین شاه صفویان بود. او پس از تاج گذاری، مذهب شیعه را رسمی کرد. معروف ترین شاه صفویان، شاه عباس اول، پنجمین شاه صفوی، است. که حکومت صفوی را به اوج قدرت رساند. او شهر اصفهان را در مرکز ایران به عنوان پایتخت انتخاب کرد. در دوران صفوی به دلیل وجود حکومت مرکزی نیرومند و برقراری نظم و امنیت در سراسر کشور، شرایط مناسبی برای رونق زندگی اجتماعی و اقتصادی پدید آمد. جمعیت ایران در آن دوره حدود ده میلیون نفر تخمین زده می شود. روستاییان و کوچ نشینان به ترتیب بیشترین ساکنان ایران را تشکیل می دادند. یکی از منابع اصلی درآمد حکومت صفوی، مالیاتی بود که از کشاورزان و دامداران می گرفت. در دورهٔ صفوی شهرهای بزرگ و آبادی به وجود آمد. و شهرنشینی در ایران کم کم رونق گرفت. در آن زمان، حدود ده تا پانزده درصد ایرانیان در شهرها زندگی می کردند. هم زمان با به قدرت رسیدن سلسلهٔ صفوی، کشورهای اروپایی، قرون وسطا یا عصر تاریکی را پشت سر گذاشته و وارد قرون جدید شده بودند. در آستانهٔ تأسیس سلسلهٔ صفوی، پرتغالی ها جزایر و سواحل جنوبی ایران را تصرف کرده بودند. و تجارت خلیج فارس و دریای عمان را در اختیار گرفته بودند. شاه اسماعیل صفوی به دلیل نداشتن کشتی جنگی، نتوانست در برابر پرتغالی ها کاری از پیش ببرد. اما شاه عباس اول از رقابت انگلیسی ها و پرتغالی ها استفاده کرد. و به کمک کشتی های جنگی انگلستان، پرتغالی ها را از سواحل و جزایر ایران بیرون راند. شاهان صفوی، مخصوصاً شاه عباس اول، برای گسترش تجارت خارجی به شرکت های تجاری اروپایی اجازه دادند که در ایران فعالیت کنند. همچنین برای گسترش تجارت، شبکهٔ وسیعی از راه ها و کاروانسراها در سراسر ایران ایجاد شد. بازرگانان و مسافران رایگان در کاروانسراها اقامت می کردند. در آن دوره بازارهای بزرگی نیز در شهرها ساخته شد. که یکی از باشکوه ترین آنها، بازار قیصریهٔ اصفهان در شمال میدان نقش جهان بود. یکی از منابع درآمد حکومت صفوی، عوارضی بود که از کاروان های تجاری گرفته می شد. بخشی از محصولات ایران در آن دوران، مانند خشکبار، پارچه های مخملی، ابریشمی و حریر و نیز قالی های نفیس به کشورهای همسایه و برخی کشورهای اروپایی صادر می شد. صادرات ابریشم، که پرسودترین کالای صادراتی بود، در انحصار شاه عباس قرار داشت. هنر دورهٔ صفوی از دوران درخشان هنر ایران است. استاد کمالالدین بهزاد، هنرمند نقاش، در این دوران آثار ارزشمندی پدید آورد. پادشاهان صفوی دوستدار هنر بودند. در این دوره در همهٔ رشتههای هنری، آثار زیبایی پدید آمد که جدا از نگارگریها و خوشنویسیهای زیبای بسیار، بناهای معماری مانند مسجد شیخ لطفالله، مسجد شاه اصفهان و مدرسۀ چهارباغ شهرت جهانی دارند. قالی اردبیل هم که اکنون در موزۀ بریتانیا نگهداری میشود، یکی از آثار درخشان این دوره است. شهرهای مهم هنرپرور در عصر صفویان، اصفهان، تبریز، هرات و قزوین بودهاند.
در دورهٔ صفوی، تعلیم و تربیت مورد توجه بسیار بود. و مدرسه ها و کتابخانه های عظیمی به ویژه در پایتخت های صفوی ساخته شد. میرداماد، ملاصدرا و شیخ بهایی از فیلسوفان و عالمان بزرگ آن روزگار بودند. صفویان از آغاز قرن شانزدهم میلادی، به مدت دویست و سی و پنج سال بر ایران حکومت کردند.
