Güney Afrika'ya Giden İlk Osmanlı Bilgini: Ebu Bekir Efendi

Bugün çok değerli bir Osmanlı bilgininden bahsedeceğim. Onun ismi Ebu Bekir Efendi. O, 19. yüzyılda bugünkü Irak'ta doğdu. O dönemlerde Irak, Osmanlı toprağıydı. Efendi, bir süre İstanbul'da yaşadı ve bu şehirde dini eğitim aldı. Kendini geliştirdi. Onun neden Güney Afrika'ya gittiğinden bahsedeceğim. Ama önce Güney Afrika'daki Avrupalıların tarihinden kısaca bahsedelim:

Oraya yerleşen ilk Avrupalılar Portekizli denizcilerdi. 17. yüzyıldan itibaren Hollandalı tüccarlar bu bölgeyi yönetmek istediler. Onlar Afrika'dan, Hindistan'dan ve Malay Yarımadası'ndan birçok köleyi Cape Town'a getirdiler. Bu köleleri Hollanda Doğu Hindistan Şirketi* aracılığıyla getirdiler.

Hollandalı tacirler getirilen köleleri tarlalarda, çiftliklerde zorla çalıştırdılar. Onları çok kötü şartlar altında yaşamak zorunda bıraktılar. Sahiplerine karşı çıkan köleleri kazığa oturttular. Acımasız bir biçimde cezalandırdılar. Aslında Apartheid'ın tohumları o dönemde ekilmişti.

19. yüzyılın başından itibaren İngilizler bu bölgeyi yönetmeye başladılar. İngilizler köleliği resmen yasaklamışlardı. Ancak onlar Güney Afrika'da köle ticareti yapmaya devam ettiler. Bugün Güney Afrika'da yaşayan Avrupalıların çoğu İngiliz, Hollandalı ve Alman asıllıdır.

Şimdi Efendi'nin neden Afrika'ya gittiğinden bahsedelim: 19. yüzyılda Güney Afrika'daki Müslümanlar arasında bazı sorunlar vardı. Birbirleriyle anlaşamıyorlardı. Bunun sonucunda ülkede karışıklık oluyordu. O dönemde Osmanlı Sultanı aynı zamanda halifeydi. Kraliçe Victoria Hükümeti Osmanlı Devleti'ne başvurdu. Onlardan yardım istedi. Bölgedeki dini sorunları çözmek istiyorlardı.

Osmanlı Devleti de onlara yardım etmek için Efendi'yi görevlendirdi. Onun bölgedeki Müslümanlar arasındaki sorunları çözmesi için gitmesine karar verdiler. 1862 yılında yola çıktı. Önce Paris'e, oradan Londra'ya gitti. Sonra gemiye binerek Cape Town'a ulaştı. Onu gören Müslümanlar çok sevindiler. Ona saygı gösterdiler.

O, çok çalışkan birisiydi. Hızlıca İngilizceyi ve Flemenkçeyi öğrendi. Dini konularda birçok kitap yazdı. İnsanları eğitti. Etkili bir hoca oldu. Ünlü kaptan James Cook'un bir akrabasıyla evlendi. Cape Town'da hayatını kaybetti.

Onun torunlarının bazıları bugün Güney Afrika'da yaşıyorlar. Ama onlar Türkiye'yi unutmadılar. Çünkü Türkiye'yi özlüyorlar. Kısa bir süre önce Efendi'nin torunları Türk vatandaşı olmak için başvuru yaptılar. Umarım başvuruları kabul olur ve Türk vatandaşı olurlar.