(1) 7. Tenses in Polish / Polski z Anią. 7. Czasy w języku polskim - YouTube

Cześć, jestem Ania

i dzisiaj porozmawiamy o czasach w języku polskim.

Czasy w języku polskim

to taki fenomen gramatyczny, że kiedy zapytacie Polaków,

ile jest czasów w języku polskim,

to Polacy powiedzą wam prawdopodobnie, że... Ile?

Trzy!

Tak powiedzą Polacy.

Ale czy mają rację?

Wy, ucząc się polskiego, wiecie, że jest ich troszkę więcej.

Zobaczymy, jak to wygląda.

Oczywiście mamy tak, jak zazwyczaj mówią Polacy,

trzy czasy takie jak:

przeszły

( przeszły - to, co było, co przeszło),

czas teraźniejszy, bo to jest teraz ,

teraźniejszy - teraz,

i czas przyszły, to jest coś, co przyjdzie .

I już na samym początku możemy sobie pomyśleć: o, przeszły - przyszły. Jak to zapamiętać? To jest to samo...

Przeszły - przyszły.

Ale możemy to zapamiętać bardzo łatwo.

Pomyślmy o polskim alfabecie.

Mamy litery "a", "b", "c", "d", "e".

"E" jest bardzo szybko, jest na początku alfabetu.

Kiedy pomyślimy, gdzie jest "y" - "a", "b", "c", "d", "e", "f", "g", "h", "i", "j"..., daleko, daleko, daleko jest "y".

A więc to jest w przyszłości.

Możemy tak właśnie myśleć.

Przeszły - bo już było, przyszły - dopiero będzie.

Alfabet: "e" - daleko, gdzieś za nami, "y" - przed nami.

Ale nie o tym dzisiaj mówimy. Mówimy o tym, jak wyglądają czasy w języku polskim.

Mamy trzy czasy, ale mamy czasowniki w dwóch parach,

w tak zwanych parach aspektowych.

Czasowniki niedokonane, to znaczy

imperfektywne, imperfekt

i czasowniki dokonane,

to znaczy perfekt, czasowniki perfektywne.

O tym, kiedy używamy czasowników niedokonanych,

a kiedy czasowników dokonanych,

mamy oddzielny film i zapraszamy do obejrzenia,

a teraz zobaczmy czasy w dwóch formach:

w czasie przeszłym mamy parę

"robić" - "zrobić"

i w czasie przeszłym wygląda to tak:

"Robiłam obiad"

"Robiłem obiad"

"On robił obiad", "Robiliśmy obiad", "Robiłyśmy obiad"

"Robiliście obiad" i tak dalej.

A więc wiemy, że w przeszłości był taki proces.

"Robiłam obiad".

Jeżeli był efekt moich starań

i obiad był zrobiony (skończona akcja),

to powiem "Zrobiłam obiad",

"Zrobiłem obiad", "Zrobiliśmy obiad", "Zrobiliście obiad".

Ważne jest,

że w czasie przeszłym

mamy

ten element "ł" - "robi-ł-am", "robi-ł-eś",

"robi-ł-o", "robi-ł-yśmy".

Tylko w męskoosobowym jest "l"

w dwóch formach

plus końcówka

i zmienia nam się tylko to, czy jest tutaj prefiks

jak w przypadku "zrobiłam",

czy czasownik jest dokonany, czy niedokonany.

A więc już tutaj mamy dwa czasy przeszłe:

czas przeszły niedokonany i czas przeszły dokonany.

Przejdźmy do "teraz",

do czasu teraźniejszego.

Jeżeli teraz mam proces, w którym coś robię, tutaj:

"Robię obiad",

robię obiad,

to, czy to może być już dokonane, skończone?

No właśnie! Jeżeli robię to teraz, to może to być tylko niedokonane.

W czasie teraźniejszym nie ma czasowników dokonanych,

nie ma czasowników dokonanych.

Tutaj możemy mieć różne końcówki: "ja robię",

ale "ja czytam",

"ja tańczę", "ja wiem".

Różne końcówki, ale wszystkie są w czasie teraźniejszym.

Przejdźmy do czasu przyszłego.

To czasami jest bardzo trudne,

że Polacy wiedzą, że w przyszłości

coś na pewno zrobię, coś się dokona.

Przyszłość dopiero będzie, ale my już wiemy, że zrobimy to na pewno.

A więc, kiedy powiem: "Będę robić"

albo "Będę robiła" (obie formy są bardzo dobre),

"Będę robiła obiad",

to, co to znaczy? To znaczy, że mam na przyszłość taki plan,

mam dobrą intencję,

żeby robić obiad.

Ale czy go zrobię?

To zdanie nam tego nie mówi.

A więc w czasie przyszłym niedokonanym

mamy zawsze formę "będę", "będziesz", "będzie", "będziemy",

"będziecie", "będą"

plus czasownik w bezokoliczniku lub czasie przeszłym, ale niedokonany.

"Będę" plus czasownik niedokonany.

Natomiast w czasie przyszłym dokonanym, kiedy wiem, że na 100%

zrobię obiad - to nie jest tylko moja intencja, ja mam taki plan:

obiad będzie -

wtedy - proszę zobaczyć -

biorę tę formę czasu teraźniejszego

tutaj,

ale z prefiksem czasownika dokonanego.

A więc "zrobię obiad" mówi o przyszłości

i o tym, że obiad na 100% będzie zrobiony.

A więc podsumujmy:

mamy czasowniki niedokonane i dokonane,

oba możemy odmieniać w czasie przeszłym,

w czasie teraźniejszym tylko czasownik niedokonany,

w czasie przyszłym znowu i czasownik niedokonany, i czasownik dokonany, perfektywny.

A więc w języku polskim mamy pięć czasów.

Dziękuję i do zobaczenia niedługo! Pa!