Pars I, 3
Piscator, ut vidit speciem juvenis, misericordia motus erigit illum et duxit infra tecta domus, posuit epulas, quas habere potuit, et, ut plenius suae pietati satisfaceret, exuens se, tribunarium in duas partes dividens, unam dedit juveni, dicens:
Tolle, quod habeo, et vade in civitatem! Ibi invenies forsitan, qui tui misereatur; si non invenies, huc ad me revertere; paupertas quaecumque sufficiat. Piscemur simul; illud tantum admoneo te, ut, si quando dignitati tuae redditus fueris, ne despicias tribunarii paupertatem.
Apollonius: Si non memor fuero, iterum naufragium patiar, nec tui similem inveniam!
Et haec dicens, demonstrata sibi via carpens igitur portas civitatis ingreditur. Dumque cogitaret, unde peteret auxilium vitae, vidit per plateam puerum nudum currentem, oleo caput unctum, sabano precinctum, voce magna clamantem et dicentem:
Audite, omnes, audite, peregrini et servi, qui ablui vult, pergat gymnasium!
Audito hoc Apollonius, exuens se tribunarium, ingreditur lavacrum, utitur liquore, et dum singulos intuetur, quaerit sibi parem nec invenit, et subito Altistratus rex totius regionis ingressus est cum turba famulorum. Cum rex ludum spherae cum servis suis exerceret, admisit se Apollonius regi, et decurrentem sustulit spheram, et subtili velocitate percussam ludenti regi remisit.
Tunc rex suis famulis ait: Recedite, hic enim Juvenis, ut suspicor, mihi comparandus est.
Apollonius, ut audivit se laudari, constanter accessit ad regem, et accepto cyramoco docta manu circumlavit eum cum subtilitate; deinde in solio gratissimo fovit eum et exeunte eo ab officio discessit, dixitque rex ad amicos suos post discessum adolescentis:
Juro vobis in veritate, melius me numquam abluisse, quam hodie beneficio adolescentis nescio cujus.
Et respiciens unum de famulis ait: Juvenis ille, qui mihi officium fecit, vide, quis sit!
Et ille secutus juvenem, vidit eum sordido tribunario indutum, reversusque ad regem dixit: Juvenis ille naufragus est.
Rex ait: Unde scis?
Et ille, tacente illo, habitus indicat causam.
Ait rex: Vade celerius et dic ei: Rogat te rex, ut venias ad cenam.
Apollonius, ut audivit, acquievit et cum famulo venit ad regem.
Famulus prius ingressus ait ad regem: Naufragus adest, sed propter sordidum habitum introire verecundatur. Statimque rex jussit cum vestibus indui dignis et ad cenam ingredi. Ingressus Apollonius triclinium regis contra regem assignato loco discuhuit, infertur prandium, deinde cena regalis.
Apollonius cunctis epulantibus non epulabatur, sed aurum et argentum in ministerium regis diu flens intuebatur.
Tunc unus de discumbentibus ad regem ait: Nisi fallor, Juvenis iste fortune regis invidet.
Rex ait: Male suspicaris, fortunae meae non invidet, sed plura se perdidisse tristatur.
Et respiciens Apollonium hilari vultu, ait rex: Juvenis, epulare nobiscum et de deo meliora spera!
Et dum hortaretur Juvenem, subito introivit filia regis virgo jam adulta, deditque osculum patri suo, deinde cunctis discumbentibus amicis. Quae dum oscularetur singulos, reversa est ad patrem et ait:
Bone pater, quis est iste Juvenis, qui contra te locum honoratum tenet, qui multum dolet?
Ait rex: O dulcis filia, juvenis iste naufragus est et gymnasia mihi gratissime fecit, propter quod ad cenam vocavi illum; quis autem sit nescio; sed si vis scire, interroga eum; te decet omnia nosse, et forsitan, dum cognoveris, misereberis ei.
Haec audiens puella ad juvenem accessit et ait: Carissime, generositas nobilitatem ostendit. Si tibi molestum non est, indica mihi nomen tuum et casus tuos.
Et ille: Si nomen quaeris, in mare perdidi, si nobilitatem, Tyro reliqui.
Ait puella: Apertius dic, ut intelligam!
Tunc Apollonius nomen suum et omnes casus exposuit. Finitis sermonibus fundere lacrimas cepit.
Quem ut vidit rex flentem, ait filiae: Nata dulcis, peccasti; dum nomen et casus adolescentis petivisti, veteres ejus dolores renovasti. Dulcis ergo filia, ex quo jam scis veritatem, justum est, ut liberalitatem tuam quasi regiam ei ostendas.
Puella ut audivit voluntatem patris, respiciens juvenem ait: Noster es, Apolloni! Depone merorem et a patre meo locupleteris. Apollonius cum gemitu et verecundia gratias egit.
Tunc rex ait filiae suae: Defer liram, ut cum cantu exhilares convivium.
Puella jussit sibi afferri liram et cepit cum omni dulcedine liram percutere.
Omnes eam coeperunt laudare et dicere: Non potest melius nec dulcius audiri.
Inter quos solus Apollonius tacuit.
Ait ei rex: Apolloni, fedam rem facis. Omnes filiam meam in arte musica laudant; quare tu solus vituperas?
Ait ille: Bone rex, si permittas, dico, quod sentio. Filia tua in artem musicam incessit et nondum didicit; igitur jubeas mihi tradi liram et statim scias, quod nescivisti!
Rex ait: Apolloni, video te eruditum in omnibus. Jussit sibi tradi liram et egresso foras corona capitis eum decoravit, accipiensque liram intravit triclinium, pulsabat ante regem tanta dulcedine, ut omnes non Apollonium sed Appollinem crederent. Discumbentes cum rege dixerunt, quod numquam melius audissent nec vidissent. Filia regis haec audiens respiciens Juvenem capta est in amorem ejus et ait ad patrem suum: O pater, permittas me dare juveni, quod mihi placet.
