Van wie is de ruimte?

Satellieten, ruimtesondes, robotjeeps.

Doe het, doe het, doe het!

Alsjeblieft!

Het Amerikaanse Marswagentje Perseverance heeft z'n eerste meters gereden op Mars.

Landing bevestigd!

Perseverance is veilig geland op Mars.

Het wordt steeds drukker in de ruimte.

Zo verdubbelde het aantal satellieten dat in een lage baan rond de aarde zweeft in vijf jaar tijd.

Bijna de helft daarvan, is van deze man: Elon Musk.

En hij is niet de enige.

Ook miljardair Richard Branson ziet wel wat in ruimtetoerisme.

En Amazon-topman Jeff Bezos heeft een eigen ruimtebedrijf.

In juli gingen die laatste twee miljardairs zélf de ruimte in...

...om te laten zien: de wereld is klaar voor ruimtetoerisme.

Maar: van wie is de ruimte eigenlijk? En is-ie ooit vol?

Eerst even een stukje geschiedenis.

Het zijn de Sovjets die er worden eerst in slagen...

...een satelliet in een baan rond de aarde te brengen.

Technici tellen af voor het begin van het tijdperk van de ruimtevaart.

En later het eerste levende wezen.

Dit hondje Laika.

Dat overleefde de lancering, maar stierf in de ruimte aan oververhitting en stress.

Dan 21 juli 1969.

De hele wereld kijkt toe hoe Apollo 11 deze man als eerste ooit op de maan zet: Neil Armstrong.

Het is een kleine stap voor een mens, maar een enorme sprong voor de mensheid.

Sindsdien zijn er nogal wat mijlpalen geweest.

Zoals de eerste vrouw in de ruimte, het eerste ruimtestation...

...en de eerste landing op een asteroïde. En er is zelfs eten verbouwd in de ruimte.

Proost!

Recent zeggen we nog dit verkenningsvoertuig op Mars.

De Perseverance. Van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA.

Dat reed succesvol een stukje op de rode planeet.

Maar niet alleen overheden en ruimtevaartorganisaties investeren in de ruimte.

Ook commerciële bedrijven zien dollartekens in de oneindigheid van het heelal.

Zoals dus Elon Musk.

Hij heeft grootse plannen: hij wil de mensheid naar Mars brengen.

En ieder hoekje en gaatje van de aarde voorzien van mega snel internet.

Heeft-ie ruim 40.000 Starlink-satellieten voor nodig.

Starlink is er voor de 3 of 4 procent van de mensen die het moeilijkst te bereiken zijn.

Of voor mensen die simpelweg nog niet verbonden zijn aan het internet.

In 2019 ging de eerste officiële de lucht in.

3, 2, 1, 0, ontbranden. Opstijgen.

Inmiddels hangen er zo'n 1500 in de lucht.

Bijna de helft van het totale aantal satellieten dat rond de aarde zweeft.

De meeste van die satellieten...

...zweven in LEO, de lage baan.

Die wordt niet alleen gebruikt voor wereldwijd dekkend internet...

...daar vliegen ook vrijwel alle belangrijke aardobservatiesatellieten...

...van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA.

Die bestuderen bijvoorbeeld ons klimaat.

Dan een stuk verder van aarde, MEO, de middelhoge baan.

Daar vliegen bijvoorbeeld satellieten voor onze navigatiesystemen.

En als laatste: GEO, de geostationaire baan.

De satellieten die daar zweven zijn onder meer belangrijk voor je televisie.

Om onafgebroken een voetbalwedstrijd te kijken.

Ze zijn krachtiger dan die in LEO, maar ze moeten dus ook...

...een stuk groter zijn en verder weg worden geplaatst.

Zoals je ziet: in LEO wordt het steeds drukker.

Het aantal landen dat überhaupt zelf satellieten heeft...

...is sinds de eerste lancering flink toegenomen.

En dat brengt risico's met zich mee: botsingen.

In 2009 knalde een stuk ruimtepuin van de Sovjet-Unie op een satelliet.

Waarna beide uit elkaar spatten.

Duizenden scherven vlogen met hoge snelheid door de ruimte.

Die kunnen op hun beurt ook weer satellieten raken.

Waardoor een soort kettingreactie kan ontstaan: het Kesslersyndroom.

In het ergste geval is die niet meer te stoppen en vallen belangrijke satellieten uit.

Waardoor je tijdelijk bijvoorbeeld niet meer kunt navigeren of pinnen.

Dat puin kan op aarde neerstorten.

Klein puin verbrandt als het door de dampkring komt.

Maar als het groter is, kan het ons ook raken.

Recent gebeurde dat nog.

Met de resten van de Lange Mars 5B-raket, die China eind april lanceerde.

De 30 meter lange raket was het grootste stuk ruimtepuin...

...dat de afgelopen drie decennia ongecontroleerd op aarde neerkwam.

En China wist van tevoren niet waar dat ging gebeuren.

Dat was niet volgens de afspraken.

Er zijn namelijk een paar regels voor lanceringen.

Als ruimtemateriaal in een lage baan, dus in LEO, wordt gebracht...

...moet het puin dat daarvan overblijft binnen 25 jaar verbranden in de atmosfeer.

Raketten en satellieten die hoger moeten, naar GEO...

...krijgen een extra beetje brandstof mee om ze nóg hoger te brengen.

Dat puin komt dus niet meer terug op aarde.

In plaats daarvan belanden ze in een graveyard orbit, een soort begraafplaats.

En als er puin op aarde neerstort, moet dat gecontroleerd.

Maar deed China niet.

Zij dachten: de kans is een stuk groter dat het gewoon in het water belandt.

Wat uiteindelijk ook wel gebeurde: het kwam terecht in de Indische Oceaan.

Maar niet altijd loopt het goed af.

In 2020 viel een deel van een raket van meer dan tien meter lang...

...op een kaasmakerij in een dorp in Ivoorkust.

Ook van China.

Probleem: hoe dwing je machtige landen zoals China...

...maar bijvoorbeeld ook de VS, Rusland of India, dat ze zich aan de regels houden?

Anders dan het luchtruim, is de ruimte in principe vrij.

Er zijn geen grenzen.

Maar dat betekent niet dat zomaar alles mag.

Zo zijn er dus regels voor lanceringen.

Maar ook: je mag geen militaire basis op de maan zetten...

En geen nucleaire wapens in de ruimte brengen.

Staat allemaal in het 'Verdrag inzake de beginselen waaraan de activiteiten van Staten...

...zijn onderworpen bij het onderzoek en gebruik van de kosmische ruimte...

...met inbegrip van de maan en andere hemellichamen'.

Oftewel:

Het Ruimteverdrag van de Verenigde Naties, uit 1967.

Omdat het steeds drukker wordt in de ruimte, willen experts dat verdrag aanvullen.

Zij zeggen: er moeten verkeersregels komen.

En bijvoorbeeld regels die verplichten om je afval op te ruimen.

Maar ja...

Daar mogen bijna 100 landen over meebeslissen. Krijg die neuzen maar eens één kant op.

Na bijna tien jaar discussie zijn er wel een paar nieuwe richtlijnen aangenomen.

Zoals wat de rechten zijn van ruimtepassagiers.

Hoognodig.

Met die drukte in de ruimte.

Want hoewel de ruimte nog lang niet vol is...

Zal de aantrekkingskracht voor landen en ondernemers alleen maar groter worden.

En weet je wat op aarde enorm veel aantrekkingskracht heeft?

Onze video's. Heb je vast nog wel een beetje ruimte voor.

Moet je wel even abonneren, vinden we leuk. Thanks weer voor het kijken. Houdoe!