De macht van Merkel

Check deze tijdlijn.

Van de leiders van Europa.

Aan de ene kant de namen die je misschien kent uit de geschiedenisboeken.

Aan de andere kant de huidige machthebbers.

En er is er eentje met wie ál deze regeringsleiders te maken hadden. Deze vrouw.

Angela Merkel.

De Bondskanselier van Duitsland, denkt na 16 jaar...

...das war einmal.

Ze treedt terug en dus kiest het land op 26 september een nieuw parlement.

En ook: een nieuwe Bondskanselier.

Al die tijd maakt Merkel de dienst uit.

En ze staat bekend als een premier die 'doodgewoon' is gebleven.

Maar ze krijgt ook veel gedaan.

En heeft een enorme vinger in de pap in Europa en zelfs de wereld.

Vooral tijdens crises.

Vier in het bijzonder: de Eurocrisis, de vluchtelingencrisis, corona en klimaatverandering.

Aan de hand van deze gebeurtenissen leg ik je uit:

De macht van Merkel.

Allereerst: dit verhaal kan natuurlijk een beetje schwung gebruiken.

Dus om je bij de les te houden...

...drop alle Duitse leenwoorden die ik in deze video gebruik, in de comments.

Stukje spielerei.

Voordat ik rücksichtslos begin aan de uitleg, eerst een korte bio.

Merkels politieke carrière begint net na de val van de Muur.

Waarna Oost- en West-Duitsland één worden.

Kleine aha-erlebnis...

...dat betekent dus dat sinds het ontstaan van Duitsland zoals we het nu kennen...

...Merkel zich altijd wel op een manier met de politiek heeft bemoeid.

In 1990 wordt ze lid van het parlement, snel daarna voor het eerst minister.

Drie jaar later nog een keer, dan voor het milieu.

In 2000 wordt ze leider van haar huidige partij: de CDU. Een christendemocratische partij.

En dan, eind 2005.

Mag Angela Merkel zich de eerste vrouwelijke kanselier van Duitsland noemen.

Ze mag zich na een paar jaar al opmaken voor de Eurocrisis.

Na de kredietcrisis in de VS raken banken over de hele wereld in de problemen.

Overheden moeten ze te hulp schieten met honderden miljarden.

En dus lopen ook in Europa de staatsschulden op.

Griekenland dreigt failliet te gaan.

Omdat zij hun overheidsbegroting niet op orde hebben.

En de tekorten groter blijken dan dat het land eerder had gemeld.

En als blijkt dat ook andere landen hun schulden mogelijk niet meer kunnen betalen...

...is het Griekse probleem, ook een Europees probleem.

De Griekse economie is weliswaar niet heel groot...

...maar ze betalen er wel met dezelfde munt als een groot deel van Europa.

En als die minder waard wordt, voelt heel Europa dat.

Beseft ook Merkel.

Samen met de Franse president Sarkozy neemt ze het initiatief...

...om het Europese probleem ook Europees op te lossen.

Er komt een noodfonds voor landen in de problemen.

Griekenland krijgt steunpakketten en leningen.

Die het land er weer bovenop moeten krijgen.

Maar niet zonder voorwaarden.

Onder meer Merkel eist dat Griekenland flink in z'n overheidsuitgaven snijdt.

Dat veroorzaakt een grote tegenstelling tussen Noord- en Zuid-Europa.

Maar volgens collega Rutte heeft Merkel erger voorkomen.

Al die momenten is zij erin geslaagd om toch, over een breed front mensen...

...ach noch ein bisschen, misschien nog even zo...

...kijk nog eens naar deze oplossing, mee te krijgen.

Niet alleen in economische crises weet Merkel haar stempel te drukken.

Ook humanitair gezien heeft ze een gigantische invloed.

Vooral door haar aanpak van de vluchtelingencrisis.

Miljoenen mensen uit Noord-Afrika en het Midden-Oosten...

...slaan tijdens de Arabische Lente van 2010 op de vlucht.

Voor oorlog en extreem geweld.

Zoals in Syrië, waar terreurbeweging Islamitische Staat...

...op meedogenloze wijze een kalifaat probeert te stichten.

Op het hoogtepunt van de vluchtelingencrisis zegt Merkel dat ze klaarstaat...

...om ontheemden op te vangen.

Met de historische woorden...

In geen enkel ander Europees land vragen zo veel vluchtelingen asiel aan.

Het staat symbool voor Merkels Wilkommenskultur, en veel Duitsers steunen haar.

Merkel wordt crisismanager vluchtelingen verdelen.

En ze stimuleert andere landen om meer mensen op te vangen.

Sommigen volgen haar voorbeeld.

Maar er klinkt niet alleen maar gejuich.

Niet in de laatste plaats omdat Merkel dit op eigen houtje besluit.

Europese regeringsleiders verwijten haar dat ze meer had moeten overleggen, ondanks de acute noodsituatie.

Het omslagpunt in de publieke opinie...

...komt een paar maanden later, als op oudejaarsavond dit gebeurt.

In Keulen zijn tijdens de nieuwsjaarsnacht tientallen vrouwen aangerand en beroofd.

Het wakkert bij een deel van de Duiters een anti-vluchtelingensentiment aan.

En olie op hetzelfde vuur...

...is de aanslag op een kerstmarkt in Berlijn.

Gepleegd door een Tunesische man, die ten tijden van Wir schaffen das, naar Duitsland kwam.

Waar Merkel eerder nog op een voetstuk werd gezet...

...zijn er steeds meer Duitsers die het grondig met haar oneens zijn.

Partijen rechts van de christendemocraten kregen lange tijd geen voet aan de grond in het land.

Maar onder meer Merkels vluchtelingenbeleid zorgt ervoor...

...dat de populistische AfD na de verkiezingen van 2017, de grootste oppositiepartij wordt.

Het is te gek, wat we hebben bereikt.

Het is ons gelukt. We zitten in de Duitse Bondsdag.

En we zullen dit land veranderen.

En hoewel populistische partijen in andere Europese landen al bestonden...

...hebben de vluchtelingencrisis en Merkels woorden...

...ook hen populairder en groter gemaakt.

En dan hebben we deze nog: corona.

Het is Merkel die samen met de Franse president Macron...

...aandringt op een Europees herstelfonds, van zo'n 750 miljard euro.

Voor het eerst gaat Europa gezamenlijk schulden aan, waarbij lidstaten garant staan.

Maar niet iedereen is het daarmee eens.

Wij waren het enige land in de discussie dat eiste: hervormingen in Zuid-Europa.

En in ruil voor hervormingen zijn we ook bereid eenmalig financieel bij te springen.

Na dagen onderhandelen is er toch een akkoord.

Ook weer na Merkels roep om solidariteit.

Dan de laatste crisis, die niet op één moment leunt...

...maar meer als rode draad door Merkels carrière loopt.

De strijd tegen klimaatverandering.

Die begint ze als klimaatminister in de jaren 90.

Als ze al waarschuwt voor honger en droogte door klimaatverandering.

En ook als kanselier laat ze van zich horen.

Op internationale toppen, zoals in Parijs, haalt ze landen over tot ambitieuze klimaatdoelen.

Ze krijgt zelfs de bijnaam 'Klimakanzlerin'.

Maar die titel is voor de bühne en onterecht, vinden critici.

Merkel krijgt van klimaatactivisten het verwijt de Duitse economie, zoals de auto-industrie...

...op de eerste plek te zetten.

En laatst nog werd de regering-Merkel door het Constitutioneel Hof op de vingers getikt.

Het Constitutioneel Hof oordeelde dat de Duitse klimaatwet deels ongrondwettelijk is.

Omdat ze het klimaatprobleem te veel doorschuift naar een volgende generatie.

Hoe dan ook: Merkels opvolger heeft grote voetsporen om in te treden.

Niet alleen omdat Duitsland qua bevolking en economie de grootste van Europa is.

De dossierkennis en ervaring van Merkel...

...zorgt ervoor dat ze wordt gerespecteerd door haar politieke collega's.

Ook als ze het inhoudelijk niet met haar eens zijn.

Dus wie Merkels opvolger überhaupt wordt...

...deze man van dezelfde partij als Merkel, deze sociaaldemocraat of deze groene kandidaat...

...moet niet alleen fingerspitzengefühl voor Duitsland hebben, maar voor heel Europa.

Een ding hebben ze alvast gemeen.

Ze proberen allemaal een beetje op Merkel te lijken.

Vooral door zo gewoon mogelijk te blijven.

Want de kiezers houden van Merkels gebrek aan opsmuk.

In haar überherkenbare kledingstijl...

...bij duidelijke gezichtsuitdrukkingen tijdens politieke toppen...

...en tijdens het eten.

Maar wie de nieuwe Merkel wordt is nog even afwachten.

Mocht je nou geen unheimlich gevoel hebben gekregen na het zien van deze explainer...

...abonneer je dan op ons kanaal.

En voor de strebers onder jullie: drop even je lijstje met leenwoorden in de comments.

Houdoe!