Robin: We hebben ook in maart, natuurlijk… afgelopen maart hebben we verkiezingen gehad in Nederland, voor de Tweede Kamer. Hebben jullie toen effecten gezien van de campagne? Zijn er meer vrouwen in de Tweede Kamer gekomen, misschien mede dankzij jullie werk.
Devika: Ja, ik denk het wel. Er zijn toen drie extra vrouwen met voorkeurstemmen verkozen. En het gekke met die Tweede Kamerverkiezingen was, we hadden echt een hele goeie campagne gedraaid. Heel veel mensen bereikt, echt weer heel erg uit onze eigen bubbel, zeg maar, gestegen. En toen bleken de peilingen dus helemaal niet te kloppen. Dus wij delen dat altijd heel netjes. Van hé, dit is ongeveer de peiling en dus dan weet je ongeveer waar je op moet letten. En die klopt gewoon echt totaal niet. Dat was afgelopen jaar. Waardoor ja, heel veel mensen bijvoorbeeld dan… nou ja, bijvoorbeeld op vrouw nummer negen stemde omdat ze dachten ‘voor haar wordt het spannend'. Maar die bleek er dan uiteindelijk echt al dik in te komen, omdat de peilingen gewoon zo anders uitvielen.
Dus het was een hele rare verkiezing. Maar alsnog, gelukkig, dus drie extra vrouwen. Ja.. en dat was alsnog heel eh. Ja, ik bedoel daar zijn we heel blij mee. En één van hen was bijvoorbeeld… is bijvoorbeeld de eerste vrouw met een hijab, een hoofddoek, in de Tweede Kamer. En dan kun je zeggen: wat maakt dat nou uit, het zou niet zoveel uit moeten maken. Maar goed, als je het hebt over rolmodellen en dat die jonge moslimmeisjes bijvoorbeeld, dat zien en denken: hé, ik kan ook de politiek in, vind ik dat tof.
Robin: Ja, ik straks ook nog wel even verderop doorgaan. We hebben een Nederland nog nooit een gelijke verdeling van mannen en vrouwen in de Tweede Kamer gehad. En ook nog nooit een vrouwelijke minister-president. Maar dit gaat wel ook veel over de Tweede Kamer. Maar hoe zit het bijvoorbeeld ook in de Eerste Kamer, de gemeenten, provincies en dat soort bestuursniveau? Zie je daar wel een gelijkere verdeling of is het daar ook niet gelijk?
Devika: Nee, het is… niet echt. Gemiddeld is het in de Tweede Kamer is het percentage vrouwen het hoogst. Op dit moment. Het is nu 39 procent of 40, uit m'n hoofd. En in de gemeenteraden bijvoorbeeld is het 30 [procent]. In het Waterschap 25 procent. Provincie[bestuur] ergens daar tussenin. Dus ja, het het keldert best wel op het moment dat je kijkt naar regionale en lokale politiek. Alleen het voordeel met bijvoorbeeld gemeentes… we hebben meer dan 300 gemeentes in Nederland en sommigen hebben dus wel fifty-fifty [man/vrouw verhouding]. Dus er zijn wel… bijvoorbeeld Amsterdam, waar ik dan woon… Maar er zijn ook een aantal kleinere gemeentes… het zijn een stuk of 20 gemeenten volgens mij waar het gelijk is.
Robin: Maar dan zijn er zijn ook gemeenten waarbij het nog minder gelijk is, waarbij er nog minder vrouwen in de…
Devika: Ja, er zijn gemeenteraden waar echt maar één vrouw in de raad zit. Dus het verschilt heel erg.
Robin: Daar is nog veel werk te doen. Denk ik.
Devika: En het verschilt dan zo per plek. In steden is het vaak iets beter, maar ook… Daar wonen natuurlijk letterlijk veel meer mensen. Dus het is dan veel makkelijker om genoeg vrouwen te vinden. Mensen zijn vaak maatschappelijker actief in de stad. Dus vooral op het platteland, eigenlijk, merk je dat het heel lastig is voor politieke partijen om vrouwen te vinden. Maar we hebben in Nederland natuurlijk ook de Biblebelt, de regio in Nederland waar de meeste conservatieve Christelijke mensen wonen. En daar zie je dat de partijen het bijvoorbeeld weer niet belangrijk vinden dat er vrouwen op die lijst te staan. Dus dat het daar ook weer scheef is. Dus het verschilt heel erg per plek, dus het is overal een hele andere context.
Robin: Weet je een beetje hoe Nederland doet ten opzichte van andere landen? Is er daar ook veel ongelijkheid in de verdeling van man en vrouw? Of zie je dat andere landen is misschien beter doen dan Nederland?
Devika: Wereldwijd gaat het nog steeds best wel slecht. Maar Nederland doet het zeker niet bijzonder goed als je het vergelijkt met de rest. We staan best wel laag op… er is een soort meetlint hiervoor dat heet de Gender Equality Index. Die komt eens in de zoveel jaar uit. Waarin onder andere dit wordt onderzocht: hoe doen landen het nou op gebied van politieke vertegenwoordiging van vrouwen. En Nederland gaat…. bungelt daar best wel laag en daalt ook steeds. Sinds de afgelopen tien jaar ofzo gaan we ook omlaag. Dus dat is best wel… we worden heel erg ingehaald. Eigenlijk met name door Afrikaanse landen, omdat er daar juist een heel erg push is van vrouwenbewegingen en actieve burgers. En je hebt in Europa bijvoorbeeld… nouja Scandinavië doet dat al heel lang heel erg goed. In heel veel Aziatische landen gaat het redelijk. Amerika blijft een drama. Dus het verschilt heel erg, maar Nederland dat het niet per se goed.
Robin: En naast dus mensen overtuigen om op een vrouw te stemmen wat jullie doen. Wat jullie nog meer om dit probleem op te lossen?
Devika: Ja, goede vraag, we dachten eigenlijk: we wilden eerst gewoon één keer een campagne doen. Dus we dachten nou dat stemcampagne-ding, nou, dat is wel genoeg. Maar toen merkten wij inderdaad van ja, maar je los het gewoon niet op daarmee. Want je moet gewoon zorgen dat meer vrouwen en meiden de politiek ingaan. En leuk als we slimmer gaan stemmen. Maar dat duurt gewoon zo lang voordat je er dan bent, weet je wel. Dus wat we toen zijn gaan doen, en wat we nu nog steeds doen, we zijn trainingen gaan geven. Aan dus ook aan vrouwelijke politici om hem bijvoorbeeld te helpen. Met hoe ga je om met haantjesgedrag zoals je dat noemt.
Robin: Wat is dat?
Devika: Een haan is de mannelijke variant van een kip. In Nederland betekent een haantje… is aan woord voor een man die dominant gedrag vertonen.
Robin: Ja, machogedrag.
Devika: Stoer, machogedrag vertonen. Dus haantjesgedrag is een beetje. Nou ja, cliché, machogedrag inderdaad.
Robin: En dat zie je veel in de politiek?
Devika: Ja, ja, we horen 't wel veel. En het verschilt wel, dus heel erg. In sommige gemeentes bijvoorbeeld heb je het weer nauwelijks. Maar op sommige plekken juist weer heel erg. En dat kenmerkt zich vaak heel erg door bijvoorbeeld een hele harde debatcultuur. Mensen die veel door elkaar heen praten. Vrouwen die nauwelijks aan het woord komen of die het gevoel hebben dat ze niet serieus genomen worden. Dus we geven daar bijvoorbeeld training in, van hoe ga je daar nou mee om? Maar ook aan politieke aspiranten, dus vrouwen en meiden die interesse hebben om politiek actief te worden, maar wel wat hulp kunnen gebruiken. Dus we geven bijvoorbeeld debattraining, social mediatraining… Maar ook gewoon informatieve avonden over: Wat is het eigenlijk? Wat is politiek. Wat zijn de eerste stappen? Hoe je lid van een politieke partij? Ja, dus van alles. En we hebben sinds vorig jaar een mentornetwerk. En daar ben ik echt superblij mee. Het is een netwerk waarbij we vrouwen en meisjes met interesse in politiek koppelen aan vrouwen die politiek actief zijn. En zij gaan dan eigenlijk hun… zij word hun mentor. Dus ze ontmoeten elkaar dan een paar keer, kan digitaal zijn of in het echt. En dan kan de aspirant gewoon al hun vragen stellen. En nou ja, echt van iemand met politieke ervaring horen van hé, hoe heb jij dat gedaan?
Robin: En tips krijgen over… hoe dingen werken.
Devika: Precies! En de politica kan dan haar netwerk delen. Nou ja, je merkt er heel erg vaak dat het echt zo'n leuke wisselwerking wordt. Want nou ja, als politica kom je contact met een leuke, geïnteresseerde burger, die echt wat meer over je wil weten. Wie vindt het niet leuk om zichzelf te praten? Ja, en voor de andere is natuurlijk super leerzaam. En dat maakt het ook echter dat je iemand ontmoet en denkt: oh, jij doet het al. En je wil ook nog met mij delen, waar je tegenaan loopt. Hoe je dit voor elkaar krijgt, je wil mij helpen, dus dat werkt supergoed.
Robin: Die voorbeeldfunctie waar je het over had, dat werkt dan ook in de praktijk.
Devika: Ja, zijn dat… dat is vorig jaar gestart en dan hebben we nu iets van circa 450 mensen aan een mentor weten te koppelen. Dat werkt zó goed! En dan natuurlijk gaan ze niet allemaal de politiek in en dat hoeft ook helemaal niet, maar wel iets van 20 procent van hen wel de stap zetten. Dus dat is te gek.
Robin: Ja, dat is heel cool. Je hint er net ook al zelf een beetje op, maar de… wat we dan noemen representatie: dus dat mensen zich vertegenwoordigd voelen. Mensen met een migratieachtergrond en bijvoorbeeld jongeren… Ook daarbij, zeker in de Tweede Kamer zit er toch wel weinig mensen met een migratieachtergrond of jonge mensen. Zijn jullie ook van plan om daar iets voor te gaan doen of is dat aan andere om daarvoor te gaan strijden?
Devika: Ja, goeie vraag!
Robin: Of is dat überhaupt niet belangrijk volgens jullie?
Devika: Oh, jawel absoluut ja, daar hebben wij proberen ook juist heel erg uit te stralen… van het gaat ons niet om bepaalde vrouwen. Het gaat ons echt om alle vrouwen en dat moet je ook heel erg laten zien. Dus bijvoorbeeld wanneer wij een verkiezingsdebat organiseren, dus een debat waarbij kandidaten met elkaar in gesprek gaan, dat doen wij… organiseren wij dan omdat wij dan willen dat er alleen vrouwen op het podium staan. Omdat je bijna nooit ziet. Dan zorgen we ook echt dat er een mix van vrouwen staat. Dus dat er jonge mensen tussen zitten. Mensen met verschillende culturele achtergronden. Nou ja, noem maar op. Omdat we willen laten zien van dit is hoe het eruit hoort te zien. Dit is waar we naartoe willen en dat is heel bewust ook mensen een podium geven die opvallen eigenlijk.
We hebben bijvoorbeeld bij ons laatste verkiezingsdebat was één van de kandidaten bijvoorbeeld zwanger en dat zie je natuurlijk gewoon bijna nooit in de politiek. Dat beeld van: hé, het maakt niet uit in welke levensfase je bent, je kan gewoon kinderen hebben, je kan ook zwanger de politiek in. En ja, dat vinden we gewoon heel belangrijk om te laten zien. Dus op die manier doen we er wel aan. En we proberen we ook bij het zoeken naar mensen voor bijvoorbeeld ons mentornetwerk heel bewust te zoeken naar met name jonge vrouwen. Omdat je er ook wel ziet… de jongere generaties zijn gewoon diverser. Laten we wel wezen. Dus… en [die generatie] snapt dat ook wat beter zijn er wat vaker mee opgegroeid. En ja, dus we zoeken er wel actief naar. Maar we zeggen niet van: hé, ga nu massaal op jonge mensen stemmen. Want wij vinden dat het niet aan ons is, zeg maar, maar we willen wel graag dat mensen zelf kijken. Wie past bij je. Maar wat ik wel heel leuk vindt aan… eigenlijk want we zijn gaan doen, is dat sinds wij bestaan er langzaam, dus meer initiatieven bijkomen die hetzelfde te doen, maar dan voor een andere groep. Dus je hebt nu ook: Stem op een Jongere bestaat, je hebt Kleur de Kamer. Hun initiatief is om kamerleden van kleur uit te lichten en zo mensen te inspireren. Ik vergeet er volgens mij nog een paar, maar je hebt het… dat bestond al voor ons trouwens. je hebt ook het regenboog… Rainbow Vote van het COC. Het COC is de belangenorganisatie voor mensen die LHBT zijn. Zij hebben een Rainbow Vote website waarop je kan zien welke kandidaten dus bijvoorbeeld en LHBT+ zijn. Dus er zijn wel meerdere van dit soort initiatief.
Robin: Ja, kun je iets meer het algemeen zeggen hoe nu gaat met volgens de representatie van mensen met een migratieachtergrond of LHBT-personen? Hoe gaat dat nu in Nederland?
Devika: Het gaat… het gaat beter dan eerst. Laat me daar mee beginnen. Je ziet wel echt een stijgende lijn. Er zijn steeds meer zichtbare rolmodellen ook. Dus bijvoorbeeld één van de grotere partijen, D66, die had tot voor kort en Indonesische achtergrond, homoseksuele man als lijsttrekker, Rob Jetten. Hij was ook nog jong, die tikte er allemaal hokjes aan. Ehm, dus er zijn wel… Er zit nu voor het eerst een transvrouw in de Tweede Kamer , Lisa van Ginneken. Dus er zijn… er worden wel stapjes gemaakt. Maar het zijn wel nog steeds de uitzonderingen steeds. En wat je wel heel veel ziet is dat dus mensen met bijvoorbeeld de migratieachtergrond, transmensen, weet ik het wat. Dat die toch vaak lager op de lijst worden gezet. En wat je ook wel, nou, ja, want ik ook wel vaak hoor van… dus kandidaten van nou ja, achtergronden die je minder zit, is dat ze ook wel zeggen: omdat we niet met zo veel zijn, is het ook heel lastig om dan heel openlijk te zeggen: hé, ik ben bijvoorbeeld trans[gender] of ik sta heel erg voor bijvoorbeeld de Surinaamse gemeenschap. Want op het moment dat je dat doet, verwacht iedereen van je: Oh, maar dan kom je op voor hun belangen en dan wordt je eigenlijk je identiteit en een beetje platgeslagen alsof je niet meer bent dan dat. En heel veel mensen zitten daar natuurlijk niet op te wachten. Dus het is ook als je met zo weinig bent, is het eigenlijk heel lastig om voor die belangen op te komen. Omdat je dan in dat hokje wordt gedrukt, de hele tijd van je bent trans dus je hebt het de hele tijd over transrechten bijvoorbeeld. Dus dat is ook wel… ik denk dat is een beetje een tussenfase is als je nog met weinig bent, dat dat gewoon bij hoort. Maar dat is, denk ik wel, ja, dat is wel een beetje de realiteit nu. Het zijn er te weinig om eigenlijk je hokje te ontstijgen.
Robin: We begonnen het gesprek met een aantal inspiratiebronnen en ik wil eigenlijk afsluiten met te vragen of jij nog geen eigen inspiratiebron hebt waar je over wil vertellen.
Devika: Zeker, ja, daar heb ik absoluut. Vind ik één van mijn favoriete politici is Tanja Jadnanansing. Tanja zat in de Tweede Kamer tot een paar jaar geleden. Voor de Partij van de Arbeid, de Labour party. Ik vind haar om een paar redenen heel tof. Ik kende haar al toen ikzelf nog niet zo bezig was met politiek, omdat zij de enige Surinaamse vrouw en ook de enige Hindoestaanse vrouw in de Tweede Kamer is geweest toen zij daar zat. Ik ben zelf ook Surinaams en Hindoestaans. Dus ik vond dat altijd dat ik dacht: ja, oké, ja, daar kan ik me in soort van vinden. Los van dat ik dat belangrijk vond, dat zij daar zat en ik vond haar ook nog gewoon inhoudelijk sterk. Dus dat scheelt. En wat ik vooral heel leuk aan haar vind toen ik eenmaal ontmoette, dus toen ik met mijn werk begonnen en haar een keertje tegenkwam. Toen vertelde zij hoe zij eigenlijk mensen betrok bij haar werk in de Tweede Kamer . En het is me altijd bijgebleven. Tanja… ze denk ik rond de 50, toen ze in de Kamer zat in de 40, denk ik. En haar passie was echt jonge mensen betrekken [in de politiek]. En dat is natuurlijk best wel lastig, want de Tweede Kamer is een chique… chique gebouw. Jongeren zijn niet zo politiek geïnteresseerd over het algemeen. Dus wat zij deed was, ze organiseerde pizzasessies. Dan nodigde ze dus jongeren uit, bijvoorbeeld van scholen in de buurt, maar ook gewoon via-via, om bij haar pizza te komen eten. Ze zei: jullie hoeven niks, gewoon, jullie krijgen gewoon gratis pizza van mij. Het enige wat je doen… hoeft te doen is komen en dan liet ze ze gewoon praten. En dan gingen ze gewoon kijken: waar hebben ze het over wat leeft er bij hen. Hebben ze nog ideeën of tips voor mij. Om gewoon dat vertrouwen op te bouwen, gewoon laagdrempelig te zeggen: hé, jullie mogen hier gewoon zijn, ik nodig jullie uit, je krijgt gewoon eten en that's it. En dat werkt dus heel goed. Daardoor… en elke week deed ze dit. Dus elke week had ze een pizzasessie en zo bleef zij dus in contact met allemaal verschillende jonge mensen. Die daarna ook wisten: hé, als ik ergens tegenaan loop kan ik Tanja bellen en ja, dat vond ik zo tof! Dat ik dacht, is zo simpel eigenlijk. Van.. hoe je als politica kun je werk kan doen. Als je zegt van: ik wil opkomen voor jongeren, ja, dan moet je de hele tijd uitnodigen dan. Ja, ze deed dat echt mijn passie. Dus ja.
Robin: Dat is een mooi voorbeeld. Ik wil je bedanken voor dit gesprek. Ik denk dat het heel helder was en veel succes in de toekomst!
Devika: Dank je wel! Leuk om te doen.
