History of Iran 11
سلام. این اپیزود یازدهم تاریخ ایران هست. از اینجا به بعد راجع به تاریخ بعد از ورود اسلام به ایران حرف می زنم. همون طور که گفتم، با حملۀ عرب های مسلمان به ایران شاهنشاهی ساسانی سقوط کرد. شخصی که دستور این حمله به ایران را صادر کرده بود ابوبکر بود. که خلیفهٔ اول عرب های مسلمان بود. بعد در زمان خلافت عمر، خلیفۀ دوم، نبرد قادسیه اتفاق افتاد. و بخش اعظمی از ایران به دست اعراب مسلمان فتح شد. در زمان سومین خلیفۀ اعراب، یعنی عثمان، قلمرو آن ها به بیشترین حد خود رسید. در جنگ نهاوند مسلمانان تقریباً همهٔ قلمروی ساسانیان را فتح کردند. پس از فتح ایران توسط اعراب و از بین رفتن حکومت مرکزی، ایران توسط دستگاه خلافت اسلامی اداره می شد. با روی کار آمدن عباسیان دورۀ جدیدی در خلافت اسلامی آغاز شد. به تدریج، با ضعیف شدن عباسیان و نارضایتی مردم ایران از نحوۀ حکومت اعراب، حکومت های نیمه مستقل و مستقل در ایران شکل گرفتند. اما خلافت عباسی به ناچار و برای حفظ قدرت خود در ایران این سلسله ها را به رسمیت شناخت. با شکلگیری حکومت های محلی در ایران، که با ظهور سلسله طاهریان در اوایل قرن نهم میلادی آغاز شد، در کنار نهاد خلافت، قدرت دیگری هم در صحنه سیاسی کشور به وجود آمد. تقارن حکومت های محلی با خلافت اسلامی، در وضعیت سرزمین های شرقی خلافت اسلامی تغییراتی پدید آورد. و حوادث و تحولات گوناگونی را به دنبال داشت. در این دوره، تنها خلفا در سرنوشت ایران دخیل نبودند. بلکه حاکمان محلی و سلسلههای ایرانی و یا غیر ایرانی به قدرت رسیده در ایران نیز سهمی را به خود اختصاص دادند. سلسله های طاهریان، صفاریان، علویان، سامانیان و آل بویه، مهم ترین سلسله هایی بودند که در فاصلهٔ قرن های نهم تا یازدهم میلادی بر بخش هایی از ایران حکومت می کردند. آن ها به تدریج به تسلط عباسیان بر ایران پایان دادند. طاهریان و سامانیان با فرمان خلفای عباسی به قدرت رسیدند. و با تأیید آنها به حکومت خود ادامه دادند. ولی بنیانگذاران سلسله های صفاریان، علویان و آل بویه، بی آنکه اجازه و فرمانی از خلفای عباسی بگیرند، حکومت خود را برپا کردند. ادیبان و دانشمندان بسیاری در این دوره می زیستند.خوارزمی، ابن سینا و ابوریحان بیرونی از دانشمندان مهم ایرانی این دوران هستند. فردوسی هم در اواخر دورهٔ سامانیان، سرودن شاهنامه را آغاز کرد. پس از ورود اسلام به ایران، تا مدت ها عربی زبان اداری ایران بود. فرمان ها و نامه های اداری به زبان عربی نوشته می شد. و دانشمندان نیز کتاب های خود را به عربی می نوشتند. ولی مردم ایران همچنان به زبان فارسی سخن می گفتند. و به خطهای مانوی و پهلوی مینوشتند. در زمان صفاریان زبان فارسی زبان رسمی شد. و تا حدودی از مرگ تدریجی آن جلوگیری شد. در دوره سامانی، زبان فارسی از پیشرفت و شکوفایی زیادی برخوردار شد. با آن که سامانیان در امور دیوانی زبان عربی را به کار میبردند، امکان آن فراهم شد تا شاعران ایرانی همچون رودکی و دقیقی از نخستین کسانی باشند که با گونهای از زبان ملی خود بنویسند. این زبان در دربار سامانیان پذیرفته شد. و سرانجام خط فارسی نوین پدید آورده شد. این خط فارسی گونۀ تکاملیافته از خط در زمان
اشکانیان و ساسانیان، یعنی خط پهلوی و اوستایی بود. ایرانیان بر اساس نیازهای زبانی خود، الفبای فارسی را پدید آوردند. ورود اسلام به ایران بر معماری ایرانی تأثیرات مشهودی گذاشت. همچنین هنرهایی مثل خوشنویسی، قالی بافی، سفالگری و کاشی سازی از آن تأثیر بسیار گرفتند. بدین ترتیب فرهنگ و هنر ایرانی دچار تغییر و دگرگونی شد. اما از قرن دهم میلادی بر اثر تلاش های ایرانیان به ویژه حکام آل بویه، مرکز، جنوب و غرب ایران استقلال سیاسی و فرهنگی خود را از دستگاه خلافت به دست آوردند. و جنبه هایی از تمدن ایرانی دوباره احیا شد.
