1. De Verfransing van Brussel: Inleding
De verfransing van Brussel is een ontwikkeling waarbij Brussel, dat aanvankelijk bijna uitsluitend Nederlandstalig was, eerst tweetalig werd en vervolgens meertalig, met het Frans als meerderheidstaal en lingua franca. Oorspronkelijk werden er in de stad Brabantse dialecten gesproken, maar gedurende de laatste twee eeuwen veranderde de taalkundige situatie drastisch. De opmars van het Frans laat zich ten dele verklaren door inwijking uit Frankrijk en Wallonië, maar belangrijker is dat de Nederlandstalige bevolking in de loop van enkele generaties geassimileerd werd. Dit kwam door het lage aanzien van het Nederlands in de toenmalige Belgische samenleving. Bovendien ging er van het Frans, als internationale cultuurtaal bij uitstek in die tijd, een grote aantrekkingskracht uit. De taalwisseling kende een bescheiden begin in de 18de eeuw, maar breidde zich met de groei van de stad na de Belgische onafhankelijkheid pas echt uit over de omliggende gemeenten.
De werkelijke massale verfransing van de stadsbevolking begon echter pas in de tweede helft van de 19de eeuw. Vanaf 1880 explodeerde het aantal tweetaligen ten koste van het aantal eentalig Nederlandstaligen. Het Nederlands werd niet meer doorgegeven aan de volgende generatie, waardoor het aantal eentalige Franstaligen sterk toenam na 1910. Vanaf de jaren 1960, na de vastlegging van de taalgrens en de economische ontwikkeling van Vlaanderen, stagneerde de verfransing van de Nederlandstaligen.
Sindsdien werd Brussel een centrum van de internationale politiek en bestendigde een toestroom van immigranten de positie van allochtone talen en het Frans, ten nadele van het Nederlands. Tegelijkertijd ontstonden er ten gevolge van de verstedelijking Franstalige meerderheden in een aantal gemeenten in de Vlaamse Rand. Dit fenomeen — gekend als de « olievlek » — vormt samen met het statuut van Brussel een van de belangrijkste twistpunten in de Belgische politiek.
