30. Alvörukóngur
Það var aldrei ætlun Ólafs að leggja Noreg undir sig með hervaldi – til þess var hann of fáliðaður. Hann varð að fá fylgi helstu höfðingja og samþykki hinna rótgrónu þinga. Þetta snerist um samræðupólitík. Málflutningur hans var pópúlismi þess tíma, að Norðmenn væru kúgaðir af erlendum valdsmönnum og að hann væri prýðilega til þess fallinn að frelsa Noreg, enda þaulvanur víkingur, frændi Ólafs Tryggvasonar, afkomandi Haraldar hárfagra og kóngssonur sjálfur. Hann talaði um „fólkið í landinu“ og lofaði að virða hin fornu lög. Hann átti fund með smákóngum af Upplöndum. Ýmsir voru efins. Hrærekur konungur á Heiðmörk minnti á að nafni hans Tryggvason hefði líka verið tungumjúkur í byrjun en áður en yfir lauk hefði hann orðið svo frekur, að enginn mátti ráða sjálfum sér. Hann sagði að útlendir höfðingjar væru að því leytinu skömminni skárri en innlendir að þeir væru lengra burtu og síður með nefið ofan í hvers manns koppi. Þó fór svo að Ólafur var samþykktur sem kóngur í sunnanverðu landinu, ýmist heilshugar eða af því að bændur þorðu ekki að vera á móti honum.
Ólafur fór næst norður í Þrændalög seint um haustið en þar bjuggu annálaðir íhaldsmenn og þverhausar. Þar stýrði Sveinn Hlaðajarl í umboði Svíakóngs, sem raunar var tengdafaðir hans. Í Þrændalögum sunnanverðum var staðurinn Niðarós en þar hafði Ólafur Tryggvason byrjað að byggja konungsgarð. Hann var hruninn og í niðurníðslu er þarna var komið sögu og Ólafur Haraldsson lét endurreisa húsin. Sveinn náði þó að draga saman svo mikið lið að Ólafur mátti flýja suður í land í þetta sinnið.
En þeir Sveinn hlutu að berjast til úrslita og það varð í sjóorrustu við Nes í Víkinni eða Óslóarfirði á ofanverðum vetri árið eftir. Ólafur var á skipi sem hét Karlhöfði og sagt var að hann hefði skorið út trjónuna með eigin hendi. Snorri segir í Heimskringlu að Sveinn hafi haft meira lið en Ólafur betra. Að auki var hamingjan í för með Ólafi svo hans lið vann en Sveinn mátti flýja austur til tengdaföður síns Svíakóngs. Hann lést áður en hann komst til að hefna sín. Eftir þetta var mesti vindurinn úr Þrændum og Ólafur lét þá hylla sig sem konung þá um haustið. Allt hafði gengið honum í haginn þetta ár. Hann var orðinn alvörukóngur en réð þó enn ekki öllum Noregi.
Hann átti eftir að ná tökum á suðvesturströnd landsins. Þar sat Erlingur Skjálgsson sem Ólafur Tryggvason hafði á sínum tíma gert að eins konar vísikóngi og við það sat enn. Erlingur var voldugur og ríkur, átti fjölda góðra jarða, hafði víða mikil viðskipti og hélt um sig dálitla hirð. Hann var kunningi Snorra goða og þekkti feðgana Eirík rauða og Leif heppna. Ólafur forðaðist beina árekstra við Erling en honum tókst í fyrstu atrennu með frekju og klækjum að takmarka vald hans. Með þessu auðmýkti hann Erling sem þó vogaði sér ekki að keppa með vopnum við Ólaf að sinni. Snorri segir hæversklega: „… skildust [þeir] eftir það og voru sáttir að kalla.“[1] Með þessu hafði Ólafur náð völdum í langstærstum hluta landsins með misnauðugu samþykki helstu höfðingja og þinga.
[1] Heimskringla. Ólafs saga helga. 60. kafli.
