1. Η επιστήμη της Επαγωγής (1)

Ο Σέρλοκ Χολμς πήρε το μπουκάλι του από την γωνιά του γεισώματος πάνω από το τζάκι και την υποδερμική του σύριγγα από την κομψή, μαροκινού δέρματος, θήκη του. Με τα μακριά, λευκά, νευρώδη δάκτυλά του προσάρμοσε την λεπτεπίλεπτη βελόνα κι ανασκούμπωσε το αριστερό του μανίκι. Για λίγη ώρα τα μάτια του αναπαύθηκαν συλλογισμένα πάνω στο μυώδες μπράτσο του και τον καρπό του, διάστικτα και τα δυο τους και γεμάτα ουλές από αναρίθμητα σημάδια τρυπημάτων. Εντέλει, κάρφωσε την μυτερή βελόνα μέσα του, πιέζοντας το μικρό έμβολο και βούλιαξε πίσω στην βελούδινη πολυθρόνα του με ένα βαθύ αναστεναγμό ικανοποίησης.

Τρεις φορές την ημέρα για πολλούς μήνες υπήρξα μάρτυρας της συγκεκριμένης τελετουργίας, ωστόσο το συνήθειο δεν είχε συμφιλιώσει το μυαλό μου με τη σκέψη της. Τουναντίον, από μέρα σε μέρα γινόμουν όλο και πιο νευρικός στο θέαμα, κι η συνείδηση μου φούσκωνε αγριεμένα ολονυχτίς εντός μου στη σκέψη πως μου έλειπε το κουράγιο να διαμαρτυρηθώ. Επανειλημμένως είχα προβεί στην απόφαση πως όφειλα να καταθέσω την ψυχή μου επί του θέματος, εντούτοις υπήρχε κάτι στην απαθή αντιμετώπιση του συντρόφου μου που τον καθιστούσε τον τελευταίο άνθρωπο με τον οποίο κάποιος θα ενδιαφερόταν να προβεί σε οποιουδήποτε είδους ενέργεια που να προσέγγιζε το ελεύθερο. Οι εξαίρετες ικανότητές του, η δεσποτική συμπεριφορά του, και η εμπειρία την οποία είχα όσον αφορά τις αναρίθμητες μοναδικές αρετές του, στο σύνολο τους με έκαναν διστακτικό κι υποχωρητικό στο να του εναντιωθώ.

Εντούτοις εκείνο το απόγευμα, είτε χάρη στο Beanu που είχα πιει με το γεύμα μου είτε στην επιπρόσθετη απόγνωση που είχε προκληθεί εκ της ακραίας αποφασιστικότητας στην συμπεριφορά του, άξαφνα ένοιωσα πως αδυνατούσα να συγκρατηθώ περισσότερο.

«Τι έχει σήμερα», ρώτησα, «μορφίνη ή κοκαΐνη;»

Ανασήκωσε νωχελικά τα μάτια του από το παλαιό βιβλίο το οποίο είχε ανοίξει.

«Κοκαΐνη», είπε, «σε διάλυμα επτά τις εκατό. Θα ήθελες να δοκιμάσεις;»

«Όχι, ειλικρινά», απάντησα κοφτά. «Ο οργανισμός μου δεν έχει συνέρθει ακόμη από την εκστρατεία στο Αφγανιστάν. Δεν επιτρέπεται να επιβαρύνω περισσότερο την κατάσταση του.»

Χαμογέλασε στην σφοδρότητα μου. «Ίσως να έχεις δίκιο, Γουώτσον», είπε. «Υποθέτω πως η επιρροή μου είναι ιδιαίτερα επιβλαβής από ιατρικής άποψης. Την βρίσκω, εντούτοις, τόσο αξεπέραστα διεγερτική και αναζωογονητική για το μυαλό ώστε η δευτερεύουσα δράση της αποτελεί ζήτημα υποδεέστερης σημασίας.»

«Μα σκέψου!» είπα όλο σοβαρότητα. «Αναλογίσου το τίμημα! Ο εγκέφαλος σου ίσως, καθώς λες, να εγείρεται και να δραστηριοποιείται, ωστόσο πρόκειται περί μιας παθολογικής και νοσηρής διαδικασίας η οποία περιλαμβάνει την μεταβολή των ιστών και πιθανόν, το λιγότερο, να αφήσει μια μόνιμη αδυναμία. Γνωρίζεις, επίσης, πως μια αρνητική διάθεση σε καταλαμβάνει. Το βέβαιον είναι πως δεν αξίζει τον κόπο. Ποιος ο λόγος για τον οποίο εσύ, για μια απλή πρόσκαιρη ικανοποίηση, να διακινδυνεύεις την απώλεια των εξαιρετικών ικανοτήτων οι οποίες σου δόθηκαν; Έχε υπόψη σου πως μιλώ όχι μόνον ως φίλος προς φίλο αλλά και ως άνθρωπος της ιατρικής προς κάποιον για του οποίου τον οργανισμό είναι μέχρι ενός σημείου υπόλογος.»

Δεν φάνηκε προσβεβλημένος. Αντιθέτως, ένωσε τα ακροδάχτυλα του, και στήριξε τους αγκώνες του στα μπράτσα της πολυθρόνας του, όπως κάποιος που έχει διάθεση για συζήτηση.

«Το μυαλό μου», είπε, «επαναστατεί στην αποτελμάτωση. Δώσε μου προβλήματα, δώσε μου δουλειά, δώσε μου το πλέον δυσνόητο κρυπτογράφημα, ή την πλέον περίπλοκη ανάλυση, και θα είμαι στα νερά μου. Τότε αντεπεξέρχομαι δίχως τεχνητά διεγερτικά. Εντούτοις απεχθάνομαι την βαρετή ρουτίνα της ύπαρξης. Λαχταρώ την πνευματική ανάταση. Γι' αυτό κι επέλεξα το συγκεκριμένο επάγγελμα, ή καλύτερα, το δημιούργησα, διότι είμαι ο μοναδικός στον κόσμο.»

«Ο μοναδικός ανεπίσημος ντετέκτιβ;» ρώτησα, ανασηκώνοντας τα φρύδια μου.

«Ο μοναδικός ανεπίσημος συμβουλευτικός ντετέκτιβ», απάντησε. «Αποτελώ το στερνό κι ανώτατο εφετείο της εξιχνίασης. Όταν ο Γκρέγκσον, ο Λεστρέιντ ή ο Άθελνυ Τζόουνς τα έχουν χαμένα —γεγονός, επί τη ευκαιρία, το οποίο αποτελεί την φυσιολογική τους κατάσταση— το ζήτημα παρατίθεται ενώπιον μου. Εξετάζω τα δεδομένα, όπως ένας ειδικός, κι αποφαίνομαι μια εξειδικευμένη γνώμη. Δεν απαιτώ καμία αναφορά του ονόματος μου σε τέτοιες υποθέσεις. Το όνομα μου δεν εμφανίζεται σε καμία εφημερίδα. Το έργο αυτό καθεαυτό, η ικανοποίηση της εύρεσης ενός πεδίου για τις ιδιόρρυθμες ικανότητες μου, αποτελεί τη μεγαλύτερη ανταμοιβή μου. Αλλά έχεις κι ο ίδιος κάποια εμπειρία σχετικά με τις μεθόδους μου εκ της υπόθεσης του Τζέφερσον Χόυπ.»

«Ναι, όντως», είπα εγκάρδια. «Πότε δεν με κατέπληξε κάτι σε τέτοιο βαθμό στην ζωή μου. Την ενσωμάτωσα κιόλας σε ένα φυλλάδιο, με τον σχετικά ευφάνταστο τίτλο ‘Μια Σπουδή στο Άλικο'.»

Κούνησε το κεφάλι του θλιμμένα.

«Του έριξα μια ματιά», είπε. «Ειλικρινά, δεν μπορώ να σε συγχαρώ σχετικά. Η εξιχνίαση αποτελεί, είτε θα έπρεπε να αποτελεί, μια ακριβής επιστήμη και θα όφειλε να χρησιμοποιείται με τον ίδιο ψυχρό και απαθή τρόπο. Επιχείρησες να το διανθίσεις με ρομαντισμό, ο οποίος παράγει περίπου τα ίδια αποτελέσματα όπως αν είχες εργαστεί σε μια ιστορία αγάπης ή σε μια υφαρπαγή του πέμπτου Ευκλείδειου θεωρήματος.»

«Μα το ρομαντικό στοιχείο υπήρχε», διαμαρτυρήθηκα. «Δεν μπορούσα να αλλοιώσω τα γεγονότα.»

«Ορισμένα γεγονότα πρέπει να αποσιωπούνται, είτε, τουλάχιστον, μια ακριβοδίκαιη αίσθηση του μέτρου οφείλεται να ακολουθηθεί στην διαχείριση τους. Το μοναδικό σημείο της υπόθεσης το οποίο έχριε αναφοράς ήταν η ιδιάζουσα αναλυτική συλλογιστική, από τα αποτελέσματα στις αφορμές, υπό την οποία επέτυχα να την ξεδιαλύνω.»

Ενοχλήθηκα με την κριτική ενός έργου το οποίο είχε ειδικά εκπονηθεί ώστε να τον ικανοποιήσει. Ομολογώ, επίσης, πως εκνευρίστηκα από τον εγωτισμό με τον οποίο έδειχνε να απαιτεί πως κάθε γραμμή του φυλλαδίου μου έπρεπε να είναι αφιερωμένη στα ιδιαίτερα καμώματα του. Αρκετές ήταν οι φορές κατά την διάρκεια των χρόνων που είχα ζήσει μαζί του στην Οδό Μπέϊκερ που είχα παρατηρήσει πως μια ιδέα ματαιοδοξίας διέρρεε την ήρεμη και διδακτική συμπεριφορά του συντρόφου μου. Δεν έκανα κανένα σχόλιο εντούτοις, αλλά κάθισα φροντίζοντας το πληγωμένο πόδι μου. Μια σφαίρα των Jezail το είχε διαπεράσει πριν αρκετό καιρό, και μολονότι δεν με εμπόδιζε στο περπάτημα πονούσε εκνευριστικά σε κάθε αλλαγή του καιρού.

«Η φήμη μου επεκτάθηκε προσφάτως στην Ήπειρο (Continent – αναφέρεται στην Ηπειρωτική Ευρώπη)», είπε ο Χολμς έπειτα από λίγο, γεμίζοντας την παλιά του πίπα από ρεικόριζα. «Με συμβουλεύθηκε την περασμένη εβδομάδα ο Φρανσουά Ντε Βιλλάρντ, ο οποίος, όπως ενδεχομένως θα γνωρίζεις, έχει έρθει σχετικά προσφάτως στο προσκήνιο της Γαλλικής αστυνομικής υπηρεσίας. Έχει όλη την Κέλτικη δύναμη της γρήγορης αντίληψης αλλά είναι ανεπαρκής στο ευρύ φάσμα της ακριβούς γνώσης η οποία είναι ουσιώδης στις ανώτερες εξελίξεις της τέχνης του. Η υπόθεση αφορούσε μια διαθήκη και εμπεριείχε ορισμένα χαρακτηριστικά σχετικού ενδιαφέροντος. Κατάφερα να τον παραπέμψω σε δυο παράλληλες υποθέσεις, η μια στην Ρήγα το 1857, κι η άλλη στο Σαίντ Λιούις το 1871, οι οποίες και του υπέδειξαν την πραγματική λύση. Ορίστε το γράμμα που έλαβα σήμερα το πρωί το οποίο εκφράζει τις ευχαριστίες του για την συμβολή μου.

Μου πέταξε, τελειώνοντας, ένα τσαλακωμένο κομμάτι ενός ξένου σημειώματος. Του έριξα μια ματιά, εντοπίζοντας μια αφθονία σχολίων θαυμασμού, με magnifiques, coup-de- maitres και tours-de-force, αποτελώντας στο σύνολο τους μαρτυρία του ένθερμου θαυμασμού του Γάλλου.

«Μιλάει ως μαθητής προς το δάσκαλο του», είπα.

«Μπα, υπερεκτιμά την βοήθεια μου», είπε ο Σέρλοκ Χολμς με ελαφράδα. «Έχει εξαιρετικό ταλέντο από μόνος του. Κατέχει δυο από τις τρεις αρετές αναγκαίες για τον ιδανικό ντετέκτιβ. Έχει την ικανότητα της παρατήρησης και της επαγωγής. Του λείπει μόνο η γνώση, κι αυτή θα έρθει με τον καιρό. Επί του παρόντος μεταφράζει τα σύντομα έργα μου, στα Γαλλικά.»

«Τα έργα σου;»

«Μπα, δεν το ήξερες;» αναφώνησε, γελώντας. «Ναι, δηλώνω ένοχος για διάφορες μονογραφίες. Όλες τους είναι σχετικές με τεχνικά ζητήματα. Ορίστε, παραδείγματος χάριν, έχω μία ‘Επί της διάκρισης μεταξύ της στάχτης διαφόρων καπνών.' Εντός της απαριθμώ κάπου εκατόν-σαράντα μορφές πούρων, τσιγάρων, και καπνού πίπας, με έγχρωμες λιθογραφίες που απεικονίζουν την διαφορά στην στάχτη. Πρόκειται περί ενός σημείου το οποίο μονίμως εμφανίζεται σε ποινικές δίκες, και το οποίο αποτελεί ορισμένες φορές αντικείμενο υψίστης σημασίας ως στοιχείο. Αν είσαι σε θέση να ξεχωρίσεις οριστικά, επί παραδείγματι, πως ένας φόνος διεπράχθη από κάποιον ο οποίος κάπνιζε ένα Ινδικό lunkah, προφανώς περιορίζεται το πεδίο της έρευνας σου. Προς το εξασκημένο μάτι υπάρχει τόση διαφορά μεταξύ της μαύρης στάχτης ενός Trichinopoly και του χνουδιού της βερονίκης όπως μεταξύ ενός λάχανου και μιας πατάτας.»