TÜRKİYE'NİN DIŞ İLİŞKİLERİ
Oldukça karmaşık bir konu. Çünkü sürekli değişiyor. Türkiye'nin dış ilişkileri özellikle son 15 yılda büyük bir değişim gösterdi. İlişkiler kimi zaman iyiye, kimi zaman kötüye gidiyor. Türkiye'nin stratejik ve jeopolitik konumu çok önemli. Etrafındaki ülkelerde yaşananlar bazen Türkiye'ye doğrudan tesir ediyor. Bu ilişkileri daha yakından inceleyelim.
Osmanlı yıkılınca Afrika'daki topraklar kaybedildi. Afrika ilişkileri Cumhuriyet kurulduktan sonra pek önemsenmemişti. Çünkü yeni kurulan devletin uğraşacağı başka işler vardı. 2000'li yıllardan sonra Türkiye bu ülkelerle olan ilişkilerine ağırlık vermeye başladı. Öncelikle birçok Afrika devletine büyükelçilik ve konsolosluk açıldı. Oralara büyükelçiler, konsoloslar gönderildi.
Nijerya, Sudan, Somali gibi Afrika ülkelerinden gelen öğrenciler Türkiye'de eğitim alıyorlar. Somali demişken, burası Türkiye'nin iyi ilişkiler kurduğu bir yerdir. Erdoğan orayı ziyaret etti. Orada Türkiye'nin büyük bir askeri üssü var. Türk iş adamları orada sayısız şirket açtılar. Son yıllarda Türkiye'nin desteğiyle açılan hastaneler, okullar var. Bazı Somalili talebeler Türkçe öğreniyorlar.
Mısır ile eskiden iyi ilişkiler vardı. Türkiye Mursi'nin yanındaydı. Ancak son darbeden sonra ilişkiler kötüleşti. Artık Türkler oraya vizesiz gidemiyorlar. Oradaki Türk şirketlerinin çoğu kapandı. Mısır önemli bir ülke. İki ülkenin Osmanlı'dan miras kalan ortak değerleri var. Amerika ile Türkiye, eski başbakan Menderes döneminde yakınlaştılar. Çünkü Türkiye, II. Dünya Savaşından sonra Sovyet Rusya yerine Batı Bloku'nu tercih etti. 1952'de NATO'ya üye oldu. Bunun faydaları ve zararları oldu. Amerika, Adana'da bir askeri üs açtı. Bu üsten 1960'da bir casus uçak havalandı. Sovyetler bu uçağı düşürdüler.
Türkiye'deki nitelikli üniversitelerden mezun olan öğrencilerin doktora yapmak için ilk tercih ettikleri ülke hep Amerika olmuştur. Türklerin çoğu Amerika'dan nefret ediyorlar. Ama aynı kişiler Amerika'ya göç etmek için ellerinden geleni yapıyorlar. Zengin kadınlar Amerika'da doğum yapıp çocuklarına Amerika pasaportu alıyorlar
Muhtemelen en iyi ilişkiler Azerbaycan ile kuruldu. Bunun birkaç sebebi var. Türkçe ile Azerice birbirine çok benziyor. Bu iki halk akraba olduklarını iddia ediyorlar. Ayrıca ikisinin de ortak bir düşmanı var. Yani "düşmanımın düşmanı dostumdur". Her iki ülke de Ermenistan ile anlaşamıyorlar. Karabağ Savaşı'nda Türkiye Azerbaycan'ı destekledi. Ermenistan'ın "soykırım" iddialarında da Azerbaycan Türkiye'yi destekliyor.
Yunanistan ile olan ilişkiler biraz limoni. Ege Denizi'ndeki adalarda çıkar çatışması var. Ayrıca mülteci meselesi de gerginliğe sebep oluyor. Yunanistan'ın kuzeydoğusunda Türk azınlığın bulunması ilişkileri etkiliyor. Türkiye, oradaki azınlığın asimile olmasını istemiyor.
2000'li yıllardan sonra Türkiye'de iktidara gelen İslamcılar, Arap devletleriyle yakınlaşmak istediler. Suudi Arabistan ile iyi ilişkiler kuruldu. Ancak Suriye İç Savaşı'ndan sonra bu devletlerin çoğuyla kurulan ilişkiler bozuldu. Türkiye'nin körfez ülkelerindeki müttefiki Katar'dır.
Rusya ile ise son yıllarda bir yakınlaşma görülüyor. İki devlet arasındaki ticaret ve turizm epey arttı. Ancak 2015'teki uçak krizi ile bu ilişkiler bir süre gerildi. Sonra normalleşti. Fakat Suriye'deki savaşta iki ülke arasında çıkar çatışması var. Türkiye oradaki muhalifleri destekliyor. Rusya ise rejime destek veriyor.
Çin ile olan ilişkiler orada yaşayan bir azınlık olan Uygurlar sebebiyle bazen kötüleşiyor. Lakin bilindiği gibi Çin, son yıllarda birçok devlete borç para veriyor. Bu durumu da sonra politik emelleri için kullanıyor. Uygurlara yapılan baskılarla ilgili kötü haberlerin çıkmasını istemiyor.
