FOTOPLASTYKON I INNE ZDJĘCIA

Wycieczkę do fotoplastykonu wymyślił Maciek. Przyniósł do klasy folder, w którym pokazane było, co też w takim fotoplastykonie można zobaczyć i co to w ogóle jest.

– Pamiętacie Vabank Machulskiego? – spytał na przerwie. – To miejsce, gdzie Kwinto spotykał się z Duńczykiem?

Okazało się, że tylko kilka osób z klasy nie widziało filmu. Dla większości fakt, że można obejrzeć takie miejsce „na żywo”, okazał się lepszą zachętą niż krótka historia warszawskiego fotoplastykonu wyczytana z folderu.

– Niedawno skończył sto lat! – zachwalał Maciek.

– Proszę pani! Pójdziemy? – prosiły dziewczyny, z których najgłośniej wołała Kinga.

Ją to magiczne miejsce zainteresowało najbardziej.

– Bez sensu oglądać takie nudy – mruknęła Kaśka.

– To wcale nie jest nudne – wyjaśnił Maciek. – Oglądasz trójwymiarowe zdjęcia.

– Eee tam! Głupie obrazki – prychnął Czarny Michał na tyle głośno, że usłyszała go wychowawczyni.

– Jak ci się nie podoba, możesz nie iść – powiedziała pani Czajka. – Tylko proszę, byś miał napisane przez mamę usprawiedliwienie.

* * *

Jednak trzy dni później na wycieczkę do fotoplastykonu poszli wszyscy. Z nauczycieli towarzyszyła im jeszcze Milady. A Czarny Michał, ku zdumieniu całej klasy, miał ze sobą nawet aparat fotograficzny.

– Po co ci on? – spytał Maciek, gdy wsiadali do autobusu. – Przecież mówiłeś, że to będzie nuda.

– No i właśnie dlatego wziąłem aparat – odparł Michał. – Jak będę robić zdjęcia, to nie będę się nudzić.

Pstrykać zaczął już w autobusie. Panią Czajkę, chłopaków, ale najczęściej… Kamilę. Jej profil i okoloną prawie białymi włosami twarz. Parę razy w obiektywie uchwycił jej spojrzenie, ale… nie wydawała się zadowolona z faktu, że ktoś robi jej zdjęcia. A Michał nie chciał, by zorientowała się, że szczególnie go interesuje.

* * *

Fotoplastykon okazał się sporym pokojem, w którym centralne miejsce zajmowała wielka drewniana beczka, otoczona miejscami siedzącymi. Kiedy się przed nią siadło, na wprost oczu miało się dwa okularowe otwory, a przez nie jak przez lornetkę oglądało się migające przed oczami obrazki.

Przewodnik nie zdążył nawet otworzyć ust, kiedy Aleks zadał pierwsze pytanie:

– Czy to prawda, że ten fotoplastykon grał w Vabanku?

– Nie – odparł spokojnie przewodnik, a po sali błyskawicznie rozległ się szmer rozczarowania. – Film kręcono w studiu w Łodzi – usłyszeli, kiedy pani Czajka zdołała ich w końcu uciszyć. – Ale ten fotoplastykon też ma swoją filmową historię.

– Jaką? Jaką? – posypały się ze wszystkich stron pytania.

– Kto oglądał serial Stawka większa niż życie?

Tylko kilka osób podniosło ręce.

– A kto by tam oglądał takie starocie! – prychnął Czarny Michał, choć akurat ten serial znał dość dobrze.

– W tym serialu pokazano nasz fotoplastykon.

– Tobie to nic nie pasuje – zauważył Aleks.

– O co ci chodzi? – zirytował się Czarny Michał.

– Najpierw nie odpowiadał ci sam fotoplastykon. Teraz stary serial. Ale aparatu cyfrowego nie masz! Tylko jakiś staroć – zakończył i pogardliwie prychnął.

Michał spojrzał na trzymanego w ręce zenita – stara lustrzanka służyła mu kolejny rok.

– Lubię swój aparat – mruknął.

Ale Aleks go nie usłyszał. Przewodnik puszczał właśnie projekcję zdjęć starej Warszawy. Z głośników płynęła muzyka Chopina.

– Czy dla ludzi fotoplastykon to było takie kino? – spytała Kamila.

Michał spojrzał w jej stronę. Siedziała obok Małgosi. Właśnie oderwała wzrok od przesuwających się miarowo zdjęć i patrzyła wyczekująco na przewodnika.

– Tak, ale nie tylko. Dawniej nie każdego stać było na zdjęcie, a tutaj za niewielkie pieniądze mógł podziwiać inne kraje…

– Na przykład Anglię – zauważyła złośliwie Kaśka.

– Weź już przestań z tą Anglią, bo się zrzygam – powiedział Biały Michał.

– Ty byś oczywiście wolał oglądać gołe baby – odcięła się Kaśka.

– Jeśli nie przypominałyby ciebie – odparował Michał. – A poza tym wyobraź sobie, że niekoniecznie jestem tym zainteresowany. Gołą babę to ja już w swoim życiu widziałem.

– Ale pewnie tylko raz!

– Jezu! Trzymajcie mnie! Czy nikt nie może tej idiotki uciszyć?! – zawołał Biały Michał i rozejrzał się po twarzach kolegów.

– W Vabanku oglądali gołe baby w fotoplastykonie – stwierdził Maciek.

– Proszę pana, ma pan gołe baby?! – zawołało kilka osób.

Jedni chowali się za plecami innych – tak jakby dzięki temu nikt z dorosłych nie mógł się zorientować, kto dokładnie pyta. Przewodnik spojrzał bezradnie na nauczycielki.

– Czy wy możecie się uspokoić? – zdenerwowała się pani Czajka. – Tylko wstyd przynosicie.

* * *

– Zależy ci na jej zdjęciach, co? – Aleks popatrzył wymownie na Czarnego Michała, który w drodze powrotnej po raz kolejny fotografował Kamilę w autobusie.

– O co ci chodzi? – spytał Michał.

– Nic. Tylko stwierdzam, że ciągle fotografujesz Kamilę…

– Wszystkich fotografuję.

– Nie udawaj. Widziałem. Kamila w bucie, w hucie, na drucie…

– Ty się lecz!

– Eee, to ty się będziesz musiał leczyć.

– Ja? A to z czego?

– Z bólu złamanego serca! – krzyknął Aleks i wyciągnąwszy przed siebie ręce, zawołał: – Michałowi serce pika jak klapa od śmietnika!

– Wiesz co? Ten rym to chyba od dziadka zapożyczyłeś… – warknął Michał.

Czuł jednak, że policzki mu płoną. Zwłaszcza że akurat w tym momencie Kamila spojrzała w jego stronę i zachichotała.

– Chłopcy! Cały autobus na was patrzy! – zawołała pani Czajka.

– W domu pewnie oprawisz sobie to zdjęcie, będziesz trzymał pod poduszką, a przed snem się do niego modlił – podsunął Aleks szeptem, by pani Czajka nie mogła go usłyszeć.

I wtedy Michał zrobił coś, czego sam się nie spodziewał. Otworzył klapkę aparatu, prześwietlając przy tym film, wyjął rolkę i zawiesił na szyi zdumionego Aleksa. A potem wysiadł z autobusu na najbliższym przystanku. To dlatego następnego dnia pani Czajka wpisała mu do dzienniczka uwagę.