image

Co w mowie piszczy?, Skąd wziął się wyraz "forsa"?

Skąd wziął się wyraz "forsa"?

- Katarzyna Kłosińska, witamy.

- Dzień dobry.

- Dzień dobry, co dziś na początku?

- Na początku forsa.

- Forsa.

Brzydkie słowo. -Dlaczego brzydkie?

Chyba wszyscy lubimy forsę. - Tak, ale drażni mnie ta forsa.

- Tak?

Drażni pana. W każdym razie pan Adam pyta dlaczego pieniądze nazywamy potocznie forsą. A skojarzy się panu z czymś ta forsa? - Może z włoską >>forzą<<. - A po francusku, który jest językiem z tej samej rodziny co włoski >>la force<< to znaczy siła i rzeczywiście ta forsa od tej francuskiej siły się wzięła. Na początku, kiedy to słowo się pojawiło w naszym języku (a było to gdzieś w drugiej połowie XVIII w. ), forsą nazywano ogólnie coś, co się wiąże z użyciem siły, jakiś...jakaś przemoc, jakiś wysiłek, np. mówiono, że „nie chciał się żenić przez forsę”. I to wcale nie oznaczało, że nie chciał się ktoś żenić z powodu pieniędzy, tylko jakby na siłę. A więc forsa znaczyła ogólnie jakiś...coś...coś związanego z użyciem siły. A później nabrała trochę konkretniejszego znaczenia; to znaczy odnosiła się też do siły, ale takiej siły rozumianej w sposób specyficzny. To znaczy takiej siły, która ma pomóc załatwić jakąś sprawę urzędową, czyli poprostu forsa to była łapówka. - Ja wspomniałem o tym, że nie przepadam za tą forsą, ale przyjmuję, że nawet forsa >>non olet<<* - Tak, nawet forsa >>non olet<<. No ale właśnie, łapówkę, ponieważ łapówkę wręczamy zazwyczaj w formie pieniężnej to forsa z czasem zaczęła oznaczać właśnie pieniądze i tak mamy do dzisiaj. - Skoro o forsie było, to może również o płaceniu?

- No właśnie.

O płacenie pyta pani Magda, która słyszała, że słowo płacić pochodzi od słowa oznaczającego płat tkaniny i słuchaczka nie dowierza temu i prosi o wyjaśnienie tej sprawy. Ale rzeczywiście tak było. Dawniej Słowianie jako środka płatniczego używali między innymi chusteczek z takich cieńkich tkanin. Co ciekawe, też używali przedmiotów podobnych do siekiery, ale to jakoś nie zostało utrwalone w języku (przynajmniej polskim). I właśnie płacono takimi chusteczkami z cieńkich tkanin i takie chusteczki nazywano płatami, albo też płatkami. I, co ciekawe, ta nazwa płat czy płatek występuje też w tym zwrocie „coś poszło jak z płatka”, czyli coś łatwo komuś poczło. Kiedyś mówiono też „jak z płatka wywinięty” i to jakby nawiązywało do tego, że coś jest tak łatwe jak wywinięcie chusteczki. I właśnie od tego płatu, który odnosił się do tej... do tego towaru płatniczego właśnie powstał czasownik płacić.

Taka to prosta historia. - Domyślam się, że zakończymy zakupami.

- Tak, skoro było o forsie i o płaceniu, no to jeszcze musi być o kupowaniu.

A o to pyta pan Marcin z Gdyni, to znaczy pyta czy kupa – przepraszam - i kupować mają ze sobą jakiś związek poza tym podobieństwem brzmieniowym. No oczywiście nie mają. Kupa od początku oznaczała to, co oznacza dzisiaj, czyli jakąś stertę, górę czegoś i... - Kamieni kupa.

- O właśnie to jest takie...

- ...aktualne.

- ...wyrażenie już polityczne bardzo.

To słowo właściwie istniało już od samego początku w języku prasłowniańskim było, czyli przed rokiem 1500tnym p.n.e. a rokiem... mniej więcej VI, VII w. n.e. Już ta kupa była w tym znaczeniu sterta. A więc ona nie ma nic wspólnego z kupowaniem, natomiast kupić i kupować są dosyć bliskimi krewnymi niemieckiego >>kaufen<<, które właśnie znaczy to samo. I to >>kaufen<< niemieckie wywodzi się niebezpośrednio z takiego łacińskiego rzeczownika, który oznacza karczmarza. On brzmiał >>caupo<<. A zatem: był łaciński karczmarz, to jest ten >>caupo<<, on dał niemieckie słowa, różne słowa oznaczające takie trudnienie się handlem. To... jednym z tych słów między innymi jest to, które znamy do dzisiaj - >>kaufen<<. I one dały ten prasłowiański >>kupiti<<, który już jest naszym bezpośrednim przodkiem naszych kupować i kupić. - Dziękujemy za wyjaśnienia.

- Dziękuje.

- Do zobaczenia za tydzień.

- Do usłyszenia.

[wyjaśnienia: *pecunia non olet – łac.

pieniądze nie śmierdzą]



Want to learn a language?


Learn from this text and thousands like it on LingQ.

  • A vast library of audio lessons, all with matching text
  • Revolutionary learning tools
  • A global, interactive learning community.

Language learning online @ LingQ

Skąd wziął się wyraz "forsa"?

- Katarzyna Kłosińska, witamy. - Katarzyna Kłosińska, welcome.

- Dzień dobry.

- Dzień dobry, co dziś na początku? - Good morning, what's the beginning today?

- Na początku forsa. - At the beginning of the money.

- Forsa. - Forsa.

Brzydkie słowo. Bad word. -Dlaczego brzydkie? -Why ugly?

Chyba wszyscy lubimy forsę. I think we all like money. - Tak, ale drażni mnie ta forsa. - Yes, but this money irritates me.

- Tak? - Yes?

Drażni pana. It annoys you. W każdym razie pan Adam pyta dlaczego pieniądze nazywamy potocznie forsą. In any case, Mr. Adam asks why money is colloquially called money. A skojarzy się panu z czymś ta forsa? Will you associate this money with something? - Może z włoską >>forzą<<. - Maybe with Italian >> forza <<. - A po francusku, który jest językiem z tej samej rodziny co włoski >>la force<< to znaczy siła i rzeczywiście ta forsa od tej francuskiej siły się wzięła. - And in French, which is a language from the same family as Italian "la force", this means strength and indeed this money has come from this French force. Na początku, kiedy to słowo się pojawiło w naszym języku (a było to gdzieś w drugiej połowie XVIII w. At the beginning, when this word appeared in our language (and it was somewhere in the second half of the eighteenth century. ), forsą nazywano ogólnie coś, co się wiąże z użyciem siły, jakiś...jakaś przemoc, jakiś wysiłek, np. ), the money was generally called something that related to the use of force, some ... violence, some effort, e.g. mówiono, że „nie chciał się żenić przez forsę”. it was said that "he did not want to get married by the money". I to wcale nie oznaczało, że nie chciał się ktoś żenić z powodu pieniędzy, tylko jakby na siłę. And that did not mean that he did not want to get married because of money, just as if by force. A więc  forsa znaczyła ogólnie jakiś...coś...coś związanego z użyciem siły. So money generally meant some ... something ... something related to the use of force. A później nabrała trochę konkretniejszego znaczenia; to znaczy odnosiła się też do siły, ale takiej siły rozumianej w sposób specyficzny. And then it took on a more concrete meaning; that is, it also referred to strength, but to such a force understood in a specific way. To znaczy takiej siły, która ma pomóc załatwić jakąś sprawę urzędową, czyli poprostu forsa to była łapówka. I mean, a force that is supposed to help settle an official matter, i.e. simply, it was a bribe. - Ja wspomniałem o tym, że nie przepadam za tą forsą, ale przyjmuję, że nawet forsa >>non olet<<* - I mentioned that I do not like this money, but I assume that even the money >> non olet << * - Tak, nawet forsa >>non olet<<. - Yes, even the money >> non olet <<. No ale właśnie, łapówkę, ponieważ łapówkę wręczamy zazwyczaj w formie pieniężnej to forsa z czasem zaczęła oznaczać właśnie pieniądze i tak mamy do dzisiaj. Well, just a bribe, because we usually pay a bribe in the form of money, then the money began to mean just money and we still have it today. - Skoro o forsie było, to może również o płaceniu? - Since there were money, maybe it's also about paying?

- No właśnie. - Exactly.

O płacenie pyta pani Magda, która słyszała, że słowo płacić pochodzi od słowa oznaczającego płat tkaniny i słuchaczka nie dowierza temu i prosi o wyjaśnienie tej sprawy. Mrs. Magda, who heard that the word pay comes from the word for a piece of cloth and the listener, does not trust her and asks for clarification. Ale rzeczywiście tak było. But it really was. Dawniej Słowianie jako środka płatniczego używali między innymi chusteczek z takich cieńkich tkanin. In the past, the Slavs used, among others, tissues from such thin cloths as a means of payment. Co ciekawe, też używali przedmiotów podobnych do siekiery, ale to jakoś nie zostało utrwalone w języku (przynajmniej polskim). Interestingly, they also used objects similar to an ax, but somehow it was not fixed in a language (at least Polish). I właśnie płacono takimi chusteczkami z cieńkich tkanin i takie chusteczki nazywano płatami, albo też płatkami. And they were just paid with thin cloth wipes, and these wipes were called patches or flakes. I, co ciekawe, ta nazwa płat czy płatek występuje też w tym zwrocie „coś poszło jak z płatka”, czyli coś łatwo komuś poczło. And, interestingly, this name of the flap or flake also appears in this phrase "something went like a flake", meaning something easy for somebody. Kiedyś mówiono też „jak z płatka wywinięty” i to jakby nawiązywało do tego, że coś jest tak łatwe jak wywinięcie chusteczki. Once, it was also said "how out of a flake rolled up," and it was like referring to the fact that something is as easy as wrapping a tissue. I właśnie od tego płatu, który odnosił się do tej... do tego towaru płatniczego właśnie powstał czasownik płacić. And precisely from this piece, which referred to this ... payment verse was just made for this payment product.

Taka to prosta historia. - Domyślam się, że zakończymy zakupami. - I guess we'll end with shopping.

- Tak, skoro było o forsie i o płaceniu, no to jeszcze musi być o kupowaniu. - Yes, if it was about money and money, it still has to be about buying.

A o to pyta pan Marcin z Gdyni, to znaczy pyta czy kupa – przepraszam - i kupować mają ze sobą jakiś związek poza tym podobieństwem brzmieniowym. And that's what Mr. Marcin from Gdynia is asking, I mean, he asks if I buy - I'm sorry - and I want to buy something with me, apart from this sound similarity. No oczywiście nie mają. Kupa od początku oznaczała to, co oznacza dzisiaj, czyli jakąś stertę, górę czegoś i... Kupa from the beginning meant what it means today, that is, a pile of something, up something and ... - Kamieni kupa.

- O właśnie to jest takie...

- ...aktualne.

- ...wyrażenie już polityczne bardzo.

To słowo właściwie istniało już od samego początku w języku prasłowniańskim było, czyli przed rokiem 1500tnym p.n.e. This word actually existed from the very beginning in the Proto-Slovenian language, i.e. before 1500 BC a rokiem... mniej więcej VI, VII w. n.e. and the year ... around the 6th and 7th centuries AD Już ta kupa była w tym znaczeniu sterta. This heap was already a stack in this sense. A więc ona nie ma nic wspólnego z kupowaniem, natomiast kupić i kupować są dosyć bliskimi krewnymi niemieckiego >>kaufen<<, które właśnie znaczy to samo. So it has nothing to do with buying, but buying and buying are quite close relatives of the German >> kaufen << which means the same thing. I to >>kaufen<< niemieckie wywodzi się niebezpośrednio z takiego łacińskiego rzeczownika, który oznacza karczmarza. And this German >> kaufen << is derived indirectly from a Latin noun that means innkeeper. On brzmiał >>caupo<<. It sounded like a caupo. A zatem: był łaciński karczmarz, to jest ten >>caupo<<, on dał niemieckie słowa, różne słowa oznaczające takie trudnienie się handlem. And so: he was a Latin innkeeper, this is the >> caupo <<, he gave German words, different words to mean such a trade. To... jednym z  tych słów między innymi jest to, które znamy do dzisiaj - >>kaufen<<. I one dały ten prasłowiański >>kupiti<<, który już jest naszym bezpośrednim przodkiem naszych kupować i kupić. And they gave this prasłowiański >> kupiti <<, which is already our immediate ancestor of ours to buy and buy. - Dziękujemy za wyjaśnienia. - Thank you for your explanation.

- Dziękuje. - Thank you.

- Do zobaczenia za tydzień. - See you next week.

- Do usłyszenia.

[wyjaśnienia: *pecunia non olet – łac.

pieniądze nie śmierdzą] money do not stink]

×

We use cookies to help make LingQ better. By visiting the site, you agree to our cookie policy.