Najnowsza historia Polski

Cześć!

Jak zwykle z Warszawy mówi do Was Piotr. Witam wszystkich bardzo serdecznie i zapraszam na dzisiejszą audycję. Ostatnio były małe problemy z moją stroną, przez kilka dni godzin ;) nie można było wejść na stronę realpolish.pl Na szczęście sytuacja została opanowana i myślę, że teraz wszystko będzie dobrze. Jest nas coraz więcej, coraz więcej osób słucha podkastów po polsku, coraz więcej osób wchodzi na moją stronę i firma, w której płacę za hosting, czyli miejsce na serwerze internetowym powiedziała mi, że wykorzystuję całą moc komputera. Powiedzieli, że zużywam całą moc procesora, a nawet przekraczam limity, które od nich dostałem. Być może tak jest dlatego, że jest nas tak dużo i z tego bardzo się cieszę, a być może to wynika z ataków robotów spamerskich. Sam już nie wiem, ale nie martwmy się tym. To są tylko problemy techniczne, które mam nadzieję uda mi się pokonać. Moi drodzy, ostatnio przygotowuję dla Was trochę dłuższe podkasty, być może wydaje się Wam, że te podkasty są zbyt trudne, ale myślę, że jeśli ktoś naprawdę chce nauczyć się polskiego to powinien jak najwięcej słuchać po polsku.

Dlatego chcę dać Wam możliwość słuchania po polsku, chcę w ten sposób pomóc w nauce polskiego. Moim zdaniem podkasty są dobrym dodatkiem do łatwych historyjek. Historyjki z pytaniami i odpowiedziami (100 Daily Polish Stories) są niezastąpione dla tych, którzy chcą zacząć mówić po polsku. Tam znajdziecie podstawowe słownictwo, łatwe historyjki, łatwe pytania i odpowiedzi. Wszystko po to, żeby jak najszybciej przestawić się na myślenie po polsku. Podkasty natomiast pozwalają na ćwiczenie rozumienia ze słuchu. Nie trzeba rozumieć każdego słowa, wystarczy że rozumiecie mniej więcej o czym mówię. Ok? Takie są różnice. Historyjki są do nauki mówienia, a podkasty są do ćwiczenia słuchania. Świetnie, tym razem chcę opowiedzieć trochę o powojennej historii Polski.

O tym co działo się w Polsce po II Wojnie Światowej. Oczywiście nie będzie to zbyt szczegółowa opowieść, ale mam nadzieję, że po dzisiejszej audycji będziecie wiedzieli więcej o Polsce, będziecie lepiej rozumieli historię Polski. OK, zaczynajmy.

Jesteśmy w roku 1945. Po zakończeniu wojny, tak jak inne kraje Europy wschodniej, Polska dostała się pod wpływy ZSRR. Oficjalnie była państwem niepodległym, ale realnie była zależna od decyzji podejmowanych w Moskwie. Polska była częścią reżimu sowieckiego. Polacy nie mogli decydować o swojej przyszłości, nie mogli decydować o tym jak będzie wyglądała Polska, jaka będzie gospodarka, jaka będzie polska polityka. Polacy po wojnie przeżywali bardzo trudny czas, byliśmy kompletnie zależni od Związku Radzieckiego. Dziś opowiem Wam w jaki sposób Polacy wywalczyli wolność.

To nie stało się w kilka lat, ta walka trwała wiele dziesięcioleci, ale w końcu jesteśmy wolni. W końcu sami decydujemy o sobie. Oczywiście to nie było łatwe, nie było łatwo zdobyć wolność, trwało to długo, ale w końcu stało się, w końcu jesteśmy wolni. W końcu możemy decydować o sobie. Po II Wojnie Światowej społeczeństwo polskie w większości nie zaakceptowało reżimu stalinowskiego.

Większość ludzi była temu przeciwna. Zbrodnie stalinizmu, represje wobec polskich patriotów, aparat ucisku, cenzura, propaganda, terror – wszystko to trochę zelżało po śmierci Stalina w 1953 roku. Zaczęto wtedy zwalniać z więzień pierwszych niesłusznie skazanych więźniów politycznych. Cofnijmy się do roku 1956.

Dziesięć lat po wojnie w Polsce wybuchają pierwsze protesty. Ludzie mają dość głodu, ludzie mają dość stalinizacji. W Poznaniu wybuchają pierwsze strajki. Poznań to miasto w zachodniej części Polski. Dochodzi do walk, w których ginie około 70 osób. Po tych wydarzeniach próbowano poprawić słabą gospodarkę.

Częściowo zmieniono system polityczno-ekonomiczny. Jednak zmiany te były tylko powierzchowne, niewielkie. Tylko po to, żeby ludzie przestali się buntować. Po kolejnych dziesięciu latach dochodzi do powstania w Czechosłowacji i na Węgrzech. W 1968 roku stłumiono studencki ruch demokratyczny, polskie wojsko uczestniczy w tłumieniu Praskiej Wiosny. Lata 50. i lata 60. były niesamowicie ciężkie.

Brakuje wszystkiego, a jednocześnie Polska jest zmuszana do darmowych dostaw węgla do Związku Radzieckiego. Władze widziały trudności, władze rozumiały, że trzeba coś dać ludziom, bo inaczej nastąpi bunt. W latach 60. nastąpiło pewne rozluźnienie reżimu, nastąpiły małe zmiany. Między innymi po raz pierwszy w krajach socjalistycznych wystąpił zachodni zespół rockowy Rolling Stones. Był kwiecień 1967 roku. Stonsi, tak u nas nazywani byli Rolling Stones, Stonsi dali w Warszawie dwa krótkie koncerty. To było coś symbolicznego, to było symboliczne wydarzenie. Po raz pierwszy Polska otworzyła się na zachód. Do tej pory nikt nie był za “żelazną kurtyną”. Świat zachodni tak naprawdę nie wiedział co dzieje się na wschodzie. Kontakty z zachodem były sporadyczne i trudne. Polacy oczywiście nie mieli paszportów, nie mogli opuszczać kraju. Nie każdy mógł dostać paszport. Wyjazd na zachód Europy był bardzo trudny, nie mówiąc już o Stanach, praktycznie niemożliwy dla przeciętnego Polaka. Jak więc możecie sobie wyobrazić, koncert Rolling Stones w 1967 roku, był czymś niezwykłym.

Oznaczał początek szukania kontaktów ze światem zachodnim. Koncert odbył się w Pałacu Kultury i Nauki. Nie wiem czy wiecie, ale ten pałac, do tej pory najwyższy budynek w Warszawie to prezent dla Warszawy od ZSRR. Jeśli nie wiecie jak wygląda PKiN to zobaczcie na filmiku, który kiedyś zrobiłem. (Wycieczka po Warszawie) Ok, Jesteśmy teraz w roku 1970, w tym roku dochodzi do kolejnego kryzysu.

Na wybrzeżu buntują się robotnicy. Brakuje żywności, brakuje artykułów przemysłowych, brakuje mieszkań, wszystkiego. Wtedy do władzy dochodzi Edward Gierek i rozpoczyna się epoka tak zwanego przyspieszonego rozwoju gospodarczego. Za ten rozwój zapłaciliśmy kredytami zaciągniętymi w zachodnich bankach. W tym czasie Polska zaciągnęła ogromne kredyty w komercyjnych bankach zachodnich. W latach 70. powstaje opozycyjna organizacja demokratyczna, tak zwany KOR czyli Komitet Obrony Robotników.

Jest to jakby zaczątek Solidarności. Polacy próbują walczyć o swoje prawa, a socjalistyczna władza stara się wszystkimi metodami im przeszkodzić. Zdarzają się pobicia działaczy, zwolnienia z pracy, zatrzymania w areszcie, socjalistyczna codzienność, cenzura i propaganda. Sytuacja gospodarcza Polski jest bardzo trudna.

Kredyty zaciągnięte przez Gierka, brak żywności w sklepach, brak mieszkań i artykułów przemysłowych. Ludziom brakowało jedzenia, wszystko było wydzielane. Można było kupić wydzieloną ilość mięsa, cukru, masła. Wszystko było na tak zwane kartki, talony. Jeśli nie miałeś talonu, niczego nie mogłeś kupić w sklepie. Wszystkiego brakowało. Sytuacja była bardzo trudna. Polacy widzieli dwie rzeczywistości, jedną przedstawioną przez reżim socjalistyczny i propagandę, a drugą tę prawdziwą. Można powiedzieć, że to był taki rodzaj schizofrenii. Co innego widzisz na własne oczy, a co innego widzisz w telewizji i gazetach. Świetnie to widać w dwóch filmach Andrzeja Wajdy, “Człowiek z Żelaza” i “Człowiek z Marmuru”.

Filmy te opowiadają o tym jak reżim wykorzystuje normalnych ludzi do swoich celów. Aparat polityczny potrzebował normalnych ludzi do celów propagandowych. Robił ze zwykłych ludzi bohaterów, a gdy nie byli już potrzebni, wtedy zostawali na uboczu, zostawali zapomnieni. W ten sposób działała propaganda przez cały czas zimnej wojny. Ciągle pracowano nad sztucznym obrazem rzeczywistości. Aparat propagandy bardzo dbał o to, aby obraz przedstawiany społeczeństwu był o wiele ładniejszy od tego, co było widać na co dzień. W 1978 roku dochodzi do dwóch bardzo ważnych wydarzeń.

Zanim o nich opowiem, musicie wiedzieć, że to w jaki sposób Polska odzyskała niepodległość, ma silny związek z katolicyzmem i religią. Muszę powiedzieć, że katolicyzm miał ogromny wpływ na odzyskanie przez Polskę wolności. Siła, która pozwoliła odzyskać wolność płynęła wtedy z katolicyzmu. Polacy czerpali siłę z wiary. Wracamy więc do roku 1978, w tym roku Karol Wojtyła zostaje wybrany Papieżem i wybiera imię Jan Paweł II.

Karol Wojtyła jest człowiekiem, który przeżył to co dotknęło większość Polaków. Jego życie związane było z Krakowem. Kraków leży bardzo blisko obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, po niemiecku Auschwitz. Karol Wojtyła przeżył wszystko to, co wiąże się z nazizmem, stalinizmem. Wszystko to co dotknęło Polaków, dotknęło również Karola Wojtyłę. Wszystkie okropności wojny, głód i śmierć. Jego cała rodzina zginęła w czasie wojny. Gdy miał 20 lat został zupełnie sam. Wszyscy z jego rodziny zginęli. Nie miał nikogo. Wielu Polaków miało podobny los do losów rodziny Karola Wojtyły. Wielu Polaków straciło całe rodziny w czasie wojny, wielu Polaków straciło swoich najbliższych, swoje dzieci, rodziców, swoich mężów lub żony. Jan Paweł II jest osobą, która miała ogromny wpływ na świadomość Polaków i na wiarę Polaków. Muszę Wam teraz powiedzieć, o pewnym obrazie, o pewnym symbolu.

O obrazie, który jest chyba najważniejszym obrazem dla polskich katolików. Myślę tu o cudownym obrazie Matki Boskiej Częstochowskiej. Wiara, duchowość, te specjalne wibracje i odczucia były wtedy bardzo bliskie Polakom, były bardzo ważne. Cała sfera duchowa odgrywała ważną rolę. Matka Boska Częstochowska to obraz namalowany na desce, na drewnie.

Przedstawia Matkę Boską z Dzieciątkiem Jezus. Nie wiadomo kiedy powstał ten obraz i kto go namalował. Jest bardzo stary. Mówi się, że namalował go św. Łukasz Ewangelista. Legenda mówi, że obraz został namalowany na fragmencie stołu, na którym jadł Jezus i jego święta rodzina. Matka Boska Częstochowska | wikipedia

W roku 326 cesarzowa Helena otrzymała ten obraz w darze od wiernych, gdy przyjechała do Jerozolimy.

1000 lat później obraz znalazł się na zamku w Bełzie. Gdy pewnego dnia Saraceni zaatakowali zamek, wtedy książę Władysław wystawił obraz Matki Boskiej na murach miasta. Strzała z łuku wystrzelona przez jednego z Tatarów wbiła się w obraz i od tej pory na obrazie pojawiła się krew. Saraceni zawrócili i nie zdobyli miasta. W końcu w 1382 roku obraz trafia do klasztoru w Częstochowie. Na twarzy Matki Bożej możecie zobaczyć trzy blizny, trzy rysy.

Na jej policzku są trzy rysy, dwie równoległe i jedna poprzeczna. Te cięcia powstały gdy w 1430 roku Jasna Góra została obrabowana przez Husytów. Z obrazem wiąże się wiele cudów, wiele niewyjaśnionych rzeczy.

W świątyni klasztoru na Jasnej Górze w Częstochowie znajduje się księga, w której zapisane są wszystkie cuda dokonane przed cudownym obrazem. W XVII wieku, podczas potopu szwedzkiego, święty obraz obronił klasztor w Częstochowie przed najazdem wojsk szwedzkich. Polski król Jan Kazimierz nazwał Matkę Bożą – Królową Polski. Teraz często ten obraz nazywany jest Czarną Madonną, ponieważ przez wieki farba na nim stała się prawie czarna. Wracamy do naszej historii.

Jan Paweł II obrał sobie Matkę Bożą jako swoją matkę, był bardzo mały gdy stracił swoją prawdziwą mamę. Lech Wałęsa, kolejny człowiek, który był przeciwnikiem reżimu, człowiek, który w przyszłości dostanie Pokojową Nagrodę Nobla, zawsze nosił mały znaczek z Matką Boską Częstochowską. Lech Wałęsa powiedział, że prosi Matkę Boską Częstochowską, aby pomogła mu uwolnić Polskę. Polacy to naród katolicki.

Religia i wiara zawsze była schronieniem dla Polaków. Inaczej niż Czesi i Słowacy, Polacy zawsze byli bardzo religijni. W czasach, gdy Polska nie istniała na mapach, Polacy znajdywali siłę we wierze i religii. W czasach niewoli Matka Boska, muzyka Fryderyka Chopina i poezja Adama Mickiewicz to było to, co pomagało nam przetrwać. Polski nie było, Polska pozostała tylko w głowach, w umysłach i w naszych sercach. Dlatego wybranie Polaka, Jana Pawła II na Papieża było znakiem dla Polaków.

Pierwszy Polak, pierwszy Słowianin został Papieżem. W Polaków znowu wstąpiła wiara. Jan Paweł II wybiera Matkę Boską na swoją matkę. Środowiska katolickie zaczynają nawoływać do oporu przeciwko władzy. Jan Paweł II przyjeżdża do Polski, całuje polską ziemię i mówi pamiętne słowa: – Nie lękajcie się! (No tengais miedo, Don't be afraid) - Przyszłość Polski zależy od Was i musi od Was zależeć!

To jest nasza Ojczyzna. To jest nasze być i nasze mieć i nikt nie może pozbawić nas prawa ażeby przyszłość tego naszego być i mieć nie zależała od nas. Z drugiej strony mamy robotnika, który przewodzi strajkom w Gdańsku.

Powstaje ogromny ruch, który nazywa się Solidarność. Logo, znak Solidarności staje się rozpoznawalny na całym świecie. Tych dwóch liderów, Papież przywódca kościoła i Lech Wałęsa przywódca Solidarności zmieniają historię Polski.

Latem 1979 roku Jan Paweł II odwiedza Polskę. W 1980 roku dochodzi do strajków w Gdańsku. Te dwa wydarzenia to początek zmian w Polsce. Miliony ludzi przychodzi na spotkania z Papieżem. Miliony ludzi popiera Solidarność. Wielka siła, wielka wiara wzmacnia Polaków, wzmacnia katolików. Proszę, żebyście dobrze zrozumieli. Nie mówimy tu o fanatyzmie religijnym, ani o nietolerancji, tylko o sile i wierze milionów ludzi, którym Matka Boska, Chopin, Mickiewicz dali siłę przeżyć tak wiele lat niewoli. Wiara i polityka, ogromny ruch społeczny. Solidarność miała 10 milionów członków. Ten ruch społeczny zmienił historię Polski. Zmienił historię Europy. Władze musiały zacząć się liczyć z tak ogromną siłą, z tak ogromną ilością ludzi, którzy byli przeciwko niewoli. Lech Wałęsa w 1980 roku | wikipedia

W ciągu roku cały świat wiedział już co to jest Solidarność, wszyscy słyszeli o elektryku z Gdańska.

Wszystko to zaczyna się, gdy w Rosji od wielu lat u władzy jest Breżniew. Breżniew próbuje ignorować problem, stara się go nie widzieć. Ekonomia wschodniej Europy jest w bardzo złym stanie. Solidarność strajkuje. Pewnego dnia, 13 grudnia 1981 roku zostaje aresztowanych 600 osób z Solidarności włącznie z Lechem Wałęsą. Władza socjalistyczna, u władzy był wtedy Wojciech Jaruzelski, ogłasza w Polsce stan wojenny. Wszystko to co wcześniej wywalczyła Solidarność: wolne związki zawodowe, zamrożenie cen, likwidacja cenzury i inne reformy, wszystko to zostało zlikwidowane. Stan wojenny odbierał wszystko. Rozmowy telefoniczne były podsłuchiwane, ścisła cenzura, zakaz opuszczania domów po godzinie 22:00, aresztowania… W jeden dzień aresztowano 600 osób i zdelegalizowano Solidarność. Stan wojeny, 1981 rok | wikipedia

Ruch solidarnościowy był bardzo mocny, kilka lat później nastąpiła transformacja ostateczna.

Nie tylko w Polsce, ale w całej Europie wschodniej. Wkrótce efekt domino, zapoczątkowany w Polsce odmieni historię Europy. W 1989 roku, w ciągu jednego roku kraj po kraju przechodzi na stronę demokracji. Upada żelazna kurtyna. Ale to wszystko nie mogłoby się wydarzyć bez Polaków. Jeszcze w czasie stanu wojennego, w 1982 roku umiera Breżniew.

Po nim władzę w Związku Radzieckim przejmuje Andropow, ale wkrótce i on umiera. Następny jest Czernienko, który również umiera. Mamy serię trzech śmierci w krótkim czasie. Ta seria śmierci doprowadza do wyboru w 1986 roku Michaiła Gorbaczowa. Gorbaczow mówi: dług Związku Radzieckiego jest tak duży, że nie można już zamykać na to oczu. Gorbaczow zapoczątkował reformy ekonomiczne. Te reformy nazywano pieriestrojka, czyli przebudowa. Gorbaczow wprowadził glasnost, czyli jawność, przejrzystość. Rozpoczęły się reformy, złagodzono cenzurę, dzięki jego polityce możliwa stała się pokojowa rewolucja w Europie Wschodniej i w Niemczech. Zatem mamy Jana Pawła II, mamy Lecha Wałęsę i mamy Michaiła Gorbaczowa.

Stary porządek rzeczy ma się ku końcowi, kończy się. Kryzys ekonomiczny w Związku Radzieckim odbija się w całym bloku socjalistycznym. W 1981 roku mamy stan wojenny, w 1986 roku Gorbaczow rozpoczyna reformy, w 1989 roku przemiany stają się realne. W 1989 roku rozpoczynają się rozmowy, rozmowy między władzami socjalistycznymi, a Solidarnością. Te rozmowy nazywane są Okrągłym Stołem. Okrągły Stół to jedno z najważniejszych wydarzeń w najnowszej historii Polski. Do tych rozmów doszło po kolejnych protestach społecznych. Ale Okrągły Stół nie byłby możliwy, gdyby nie pieriestrojka. Rozpoczyna się wielki narodowy dialog na temat reform, na temat przyszłości Polski, na temat wolności Polski. Gorbaczow mówi wtedy, że Polska jest wolna i może decydować o swojej przyszłości. Wtedy kończy się walka Polaków o wolność, w czerwcu 1989 roku Polska jest wolna, wtedy kończy się dla Polaków zimna wojna. Kończą się najtrudniejsze czasy. Reżim sowiecki, cenzura, aresztowania, głód, wszystko to kończy się w 1989 roku. Wszystko to rozpoczęło się gdzieś dawno w przeszłości, kiedy Polska straciła niepodległość podczas rozbiorów między Austrię, Prusy i Rosję. Późniejsza walka o wolność podczas II wojny światowej, a potem czasy stalinowskie, stan wojenny, wszystko to kończy się, gdy Gorbaczow wypowiada słowa: Polska jest wolna i może decydować o swojej przyszłości. W Polsce odbywają się wybory.

Tadeusz Mazowiecki zostaje premierem, a rok później Lech Wałęsa zostaje prezydentem Polski. Polacy maja to na co czekali tak długo – możliwość decydowania o własnej przyszłości. Kiedy patrzę teraz na to co dzieje się w Ukrainie, przypomina mi się stan wojenny, przypomina mi się nasza walka o wolność.

Polacy rozumieją, że ludzie chcą być wolni, że Ukraińcy chcą sami decydować o swoim losie. Dlatego jesteśmy za wolną Ukrainą, wspieramy wolność, niech każdy naród decyduje o sobie. Widzimy z przekazów co dzieje się w Kijowie, widzimy że giną ludzie. To wszystko jest smutne i przerażające. Cóż mogę więcej powiedzieć… chyba nic. Pozdrawiam wszystkich, w szczególności przyjaciół z Ukrainy, trzymajcie się!

Na dziś to już wszystko, mam nadzieję, że wytrwaliście do końca dzisiejszego podkastu, wiem że był długi… Ci, którzy wysłuchali cały podkast mogą sobie pogratulować wytrwałości… brawo, doskonale!

Jeśli macie jakieś pytania, to jak zwykle piszcie do mnie lub zamieszczajcie pytania w komentarzach, albo na facebooku. Na koniec przypomnę jeszcze tylko o 100 historyjkach po polsku i o historyjkach z idiomami. Jeśli macie chęć to możecie kupić sobie te kursy u mnie na stronie. Dobrze, to już naprawdę wszystko na dziś, żegnam Was bardzo serdecznie i zapraszam na następny raz, trzymajcie się zdrowo, pa, pa!