Tehran 1
تهران، پایتخت ایران، پیشینهای طولانی دارد و باستانشناسان بر این باورند که زندگی در این منطقه به دوران نوسنگی برمیگردد. این شهر دویست و سی و پنج سال پیش پایتخت ایران شد، و از آنجا که پایتخت ایران چند باری در طول تاریخ عوض شده، باید گفت سی و دومین پایتخت ملی ایران به شمار میرود.
تهران با مساحت هفتصد و سی کیلومتر مربع به عنوان بیست و هفتمین شهر بزرگ جهان شناخته شده است. و با جمعیت هشت و نیم میلیون نفر، سومین کلان شهر پرجمعیت خاورمیانه است.
تهران از گذشته تا امروز تاریخ پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است. در دوران صفوی بسیار بر اهمیت تهران افزوده شد. شاه طهماسب صفوی فرمان ساخت حصاری با چهار دروازه و صد و چهارده برج را برای تهران داد. این کار که برای پشتیبانی از پایتخت آن زمان کشور یعنی قزوین صورت گرفت، بر اهمیت تهران افزود. از دیگر رخدادهای مهم آن دوران، ساخت بازاری برای تهران بود، که پس از ساخت حصار انجام شد.
پس از سرنگونی صفویان، تهران به دست افغانها افتاد. و بار دیگر مرکز رخدادها و توجهات شد. نادرشاه افشار تهران را از افغانها گرفت و پسرش را حکمران آن کرد، که نشان از اهمیت این شهر در آن زمان دارد.
تهران که پس از صفویان بارها محل اقامت افراد مهم حکومتی بود، در دوران زندیه بیشتر مورد توجه قرار گرفت. کریمخان زند اقداماتی برای پایتخت شدن تهران انجام داد. او برای مدت کوتاهی تهران را به عنوان پایتخت برگزید، اما در نهایت به دلایل اقلیمی و زیستمحیطی، پایتخت را به شیراز منتقل کرد.
آقامحمدخان قاجار، بنیانگذار سلسلۀ قاجار، که پس از بارها تلاش برای تصرف تهران بالاخره موفق به انجام این کار شده بود، در نوروز سال هزار و صد و شصت و پنج هجری شمسی، پس از سالها جنگ با خاندان زند و مدعیان پادشاهی، تهران را پایتخت اعلام کرد. در آن زمان جمعیت تهران از بیستهزار نفر بیشتر نبود. و نیمی از تهران باغ و بستان بود. این قاجاریها بودند که راه پیشرفت تهران را هموار کردند، و با انتخاب این شهر به عنوان پایتختشان روندِ شکوفایی تهران را در پیش گرفتند.
با این حال، تبدیل شدن تهران از شهری معمولی به یک پایتخت مدرن، از دوران پهلوی شروع شد. در این دوران، امور کشوری در پایتخت متمرکز شد. و تعداد کارکنان دولتی در شهر به سرعت افزایش یافت. در این دوران، شهر تهران علاوه بر دو وظیفهٔ سیاسی و تجاری، وظیفهٔ اداری را هم پذیرفت.
در دوران پهلوی به تدریج ساخت مؤسسات آموزشی بزرگ مانند دانشگاه تهران و بیمارستانهای امروزی آغاز شد. ورزشگاه، موزهٔ ایران باستان و کتابخانهٔ ملی نیز در همین دوران تأسیس شدند. همچنین در شهر تهران، ساخت سینما، کافه، هتل و رستوران انجام شد. و به علت ورود اتومبیل و اتوبوس، خیابانها سنگفرش یا آسفالت شدند. و ساختمانهایی جدید با معماری جدید غربی پایتخت را دگرگون کردند. گامهای مهم صنعتیشدن تهران هم در همین دوران برداشته شدند. کارخانههای سیمان، بلورسازی، دخانیات و صنایع نظامی در اطراف پایتخت ساخته شدند. ایستگاه راهآهن هم در همین دوران راه اندازی شد.
بدین ترتیب، در دورۀ محمدرضا شاه پایتخت ایران به طور کامل از حالت شهری با کاخ و برج در زمان شاهان قبلی درآمد، و مدرنتر و به روزتر شد. پایتخت بودنِ تهران باعث شد تا این شهر زودتر از دیگر شهرهای ایران، با نمادهای زندگی مدرن آشنا شود. از جملۀ این نمادها، معماری مدرنی بود که پایههای آن در دوران ناصرالدین شاه گذاشته شد، و تا دورۀ پهلوی ادامه پیدا کرد و به امروز رسید.
تهران پس از انقلاب به کانون پذیرش جمعیت در ایران تبدیل شد. این موضوع توانست به شکلگیری کلانشهرِ تهران کمک کند. و تهران را به یکی از بزرگترین کلانشهرهای خاورمیانه تبدیل کرد. افزایش جمعیت با وجود اینکه به شکلگیری کلانشهر تهران کمک کرد، بر مشکلات آن هم افزود. آلودگی هوا، آلودگی صوتی و ترافیک از این دسته مشکلات هستند.
