History of Iran 20
سلام. این بیستمین اپیزود از تاریخ ایران هست. و همچنان در دورۀ قاجار هستیم.
دورۀ قاجار شاهد دو قحطی بزرگ در تاریخ ایران بود. یک قحطی بزرگ بین سال های هزار و هشتصد و هفتاد تا هفتاد و یک میلادی که باعث تلفات جانی فراوانی در ایران شد. و طبق برآوردها حدود یک دهم جمعیت ایران در این سالها از گرسنگی مردند. و دیگری، قحطی بزرگ بین سال های هزار و نهصد و هفده تا نوزده میلادی بود که درصد زیادی از جمعیت ایران به دلیل گرسنگی، سوءتغذیه و بیماریهای ناشی از آن از بین رفتند.
هنگامی که جنگ جهانی اول تمام شد، ایران درگیر انبوهی از مشکلات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بود. این مشکلات به علاوهٔ برنامه ها و سیاست های انگلستان در ایران، زمینه را برای انتقال حکومت از قاجاریه به پهلوی فراهم کرد.
یکی از زمینه های تغییر حکومت از قاجاریه به پهلوی قرارداد سال هزار و نهصد و نوزده بود. در اواخر جنگ جهانی اول، حکومت تزاری روسیه بر اثر وقوع انقلابی عظیم سرنگون شد. پس از آن، نام این کشور به اتحاد جماهیر شوروی تغییر کرد. دولت جدید شوروی نیروهایش را از ایران خارج کرد. و سرگرم مسائل داخلی خود شد. انگلستان با استفاده از این موقعیت، سعی کرد نفوذ و سلطهٔ خود را در ایران تثبیت کند. به همین دلیل، با نخست وزیر ایران، قراردادی بست که به قرارداد هزار و نهصد و نوزده معروف شد.
بر اساس این قرارداد، ادارهٔ امور نظامی و مالی ایران در اختیار کارشناسان نظامی و مالی انگلستان قرار می گرفت. این قرارداد در ایران با مخالفت گسترده ای روبه رو شد. و بسیاری از شخصیت های مبارز و آزادی خواه با آن مخالفت کردند. حتی احمد شاه قاجار هم از تأیید آن خودداری کرد. این قرارداد هرگز به اجرا درنیامد.
یکی دیگر از زمینه های تغییر حکومت از قاجاریه به پهلوی، کودتای سال هزار و نهصد و بیست و یک بود. این کودتا اقدامی از سوی انگلیس برای جلوگیری از ورود کمونیسم و برقراری یک رژیم قوی و دیکتاتور در ایران بود.
کودتا با دستور مستقیم وینستون چرچیل، وزیر جنگ بریتانیا، و با طراحی ژنرال آیرونساید آغاز شد. آیرونساید مدتی یکی از فرماندهان نیروی قزاق به نام رضا خان را زیر نظر داشت و در نهایت او را به عنوان مهرهٔ نظامی کودتا انتخاب کرد. سیدضیاءالدین طباطبایی هم سیاستمداری بود که به عنوان مهرهٔ سیاسی کودتا انتخاب شد. در بیست و دو فوریۀ سال هزار و نهصد و بیست و یک، نیروهای تحت فرمان رضا خان وارد تهران شدند. و مراکز مهم پایتخت را اشغال کردند. احمد شاه مجبور شد طباطبایی را به نخست وزیری و رضا خان را به فرماندهی کل قوا منصوب کند.
کودتای سال هزار و نهصد و بیست و یک، مقدمه ای برای تغییر حکومت در ایران بود. رضا خان پس از کودتا با نیروهای نظامی اش فضای حکومت نظامی را بر جامعه حاکم کرد، و با اعمال خشونت نظم و آرامش به وجود آورد. طرفدارانش او را شایسته تر از احمد شاه قاجار برای حکومت می دانستند. رضا خان در آن زمان برای جلب نظر مردم، خود را فردی مذهبی و پایبند به احکام و ارزش های دینی نشان می داد. به همین دلیل، در مراسم و مجالس مذهبی حضور می یافت. و با علما دیدار و مشورت می کرد.
در سال هزار و نهصد و بیست و پنج میلادی، مجلس شورای ملی با وجود مخالفت تعدادی از نمایندگان، احمد شاه قاجار را از قدرت برکنار کرد. و حکومت موقت را به رضا خان سپرد. با رأی به برکناری احمد شاه، آخرین شاه قاجار، حکومت قاجار به پایان رسید. و سلطنت ایران به رضا شاه پهلوی واگذار شد. بدین ترتیب دوران جدیدی در تاریخ ایران با حکومت خاندان پهلوی آغاز شد.
