History of Iran 13
سلام. امروز دربارۀ حملۀ مغول ها به ایران حرف می زنم. قرن های سیزدهم تا پانزدهم میلادی، یکی از تلخ ترین و سخت ترین دوران تاریخی برای ایران بود. در این دوره، ایران چندین بار مورد حملۀ بیابانگردان مغول قرار گرفت. در نتیجهٔ این حمله ها، تلفات و صدمات شدیدی به ایران وارد شد. مغولان، اقوام بیابانگردی بودند که در سرزمین مغولستان واقع در شمال چین و جنوب سیبری می زیستند. آن ها اول به چین حمله کردند و شهر پکن را تسخیر و غارت کردند. بعد با فتح سرزمین هایی در غرب مغولستان، به مرزهای ایران نزدیک شدند. مغول ها در زمان خوارزمشاهیان به ایران هجوم آوردند. وقتی اعضای یک کاروان تجاری مغول به یکی از شهرهای ایران آمده بودند، به دستور حاکم آن شهر به جرم جاسوسی دستگیر و کشته شدند. چنگیز خان، سردستۀ مغول ها، این موضوع را بهانه قرار داد و با لشکری عظیم به ایران هجوم آورد. لشکریان مغول به چند گروه تقسیم شدند و به تعداد زیادی از شهرها و آبادی های ایران یورش بردند. هر جا که مقاومتی صورت می گرفت، ساکنان آنجا به طرز بی رحمانه ای قتل عام می شدند. بر اثر این هجوم، بسیاری از ایرانیان جان باختند و تعداد زیادی به اسارت درآمدند. مغول ها آسیب زیادی به مزارع کشاورزی و قنات ها وارد کردند. آن ها همچنین مساجد، مدارس و کتابخانه ها را خراب کردند و کتاب ها را سوزاندند. بعد از مرگ چنگیز خان، حملات پراکندهٔ مغول ها به ایران ادامه داشت. تا اینکه نوهٔ او مأمور شد فتوحات مغول را در ایران و دیگر بخش های جهان اسلام، کامل کند. او پس از نابودی خلافت عباسی، حکومت ایلخانان را تأسیس کرد. وی و فرزندان و نوادگانش، حدود هشتاد سال بر ایران فرمان راندند. در دوران فرمانروایی سلسلهٔ ایلخانان، ایران از نظر سیاسی یکپارچه و متحد شد. و حکام و سرداران محلی تحت حاکمیت و سلطهٔ مغولان قرار گرفتند. پس از مرگ آخرین حاکم مغول، حکومت ایلخانان فرو پاشید. ایران بار دیگر گرفتار هرج و مرج، آشوب، جنگ و قتل و غارت شد. یکپارچگی و اتحاد سیاسی کشور از بین رفت. و حاکمان محلی و سرداران مغول و غیرمغول، هر کدام بر بخشی از آن مسلط شدند. و با یکدیگر به رقابت و مبارزه برخاستند. مدتی بعد، بار دیگر ایران با یورش های وحشتناک اقوام بیابانگرد، از سمت شمال شرق روبه رو شد. این یورش ها را شخصی به نام تیمور فرماندهی می کرد. تیمور با سواستفاده از اوضاع پریشان و آشفتهٔ ایران که بر هر گوشهٔ آن خانی و سرداری حکومت می کرد، چندین مرتبه به ایران حمله کرد. یورش های تیمور هم مثل حملۀ چنگیز خان مغول، آسیب و صدمات فراوانی به مردم وارد کرد. عدهٔ زیادی کشته شدند و اموال و دارایی مردم غارت شد. تیمور امپراطوری پهناوری را به نام تیموریان ایجاد کرد که از مرزهای چین تا شام گسترده بود. بعد از مرگ او، فرزندان و نوادگانش هر کدام به بخشی از امپراطوری او مسلط شدند. حکومت تیموریان سرانجام با ظهور حکومت صفویان در ایران از میان رفت. آثار ادبی بسیار مهمی در دوران مغول نوشته شد. از جمله گلستان و بوستان سعدی، دیوان شمس تبریزی و مثنوی مولوی. و در دورۀ تیموریان هم، ادیبان و شاعران بزرگی مثل حافظ و خواجوی کرمانی آثار
ارزشمند خود را خلق کردند. همچنین در دوران مغول و تیموریان تاریخ نویسی بیشتر از دوران دیگر رواج یافت. کتاب های تاریخی مهمی از این دوره به جا مانده است. توی اپیزود بعدی دربارۀ دوران حکومت صفویان که از مهم ترین دوران تاریخی ایران هست حرف می زنم.
