Epistula II: de Libros Nimios Legendo

II. SENECA LUCILIO SUO SALUTEM

[de libros nimios legendo]

[1] Ex iis quae mihi scribis et ex iis quae audio bonam spem de te concipio: non discurris nec locorum mutationibus inquietaris. Aegri animi ista iactatio est: primum argumentum compositae mentis existimo posse consistere et secum morari.

discurris = modo huc modo illuc curris

inquietaris = sollicitaris

iactatio hic = concitatio = commotio

secum morari = esse solus

[2] Illud autem vide, ne ista lectio auctorum multorum et omnis generis voluminum habeat aliquid vagum et instabile. Certis ingeniis immorari et innutriri oportet, si velis aliquid trahere quod in animo fideliter sedeat. Nusquam est qui ubique est. Vitam in peregrinatione exigentibus hoc evenit, ut multa hospitia habeant, nullas amicitias; idem accidat necesse est iis qui nullius se ingenio familiariter applicant sed omnia cursim et properantes transmittunt.

Illud autem vide = Cave

vagum = errabundum

properantes = festinantes = celeriter euntes

transmittunt = transeunt vel transfugiunt vel praetermittunt

[3] Non prodest cibus nec corpori accedit qui statim sumptus emittitur; nihil aeque sanitatem impedit quam remediorum crebra mutatio; non venit vulnus ad cicatricem in quo medicamenta temptantur; non convalescit planta quae saepe transfertur; nihil tam utile est ut in transitu prosit. Distringit librorum multitudo; itaque cum legere non possis quantum habueris, satis est habere quantum legas.

non prodest cibus = cibus non est beneficio

nec corpori accedit = et nihil corpori addit

crebra = frequens

cicatrix = signum vel vestigium vulneris veteris

medicamenta temptantur = multa medicamenta sunt experimento medicis

distringit = animum distrahit

[4] 'Sed modo' inquis 'hunc librum evolvere volo, modo illum.' Fastidientis stomachi est multa degustare; quae ubi varia sunt et diversa, inquinant non alunt. Probatos itaque semper lege, et si quando ad alios deverti libuerit, ad priores redi. Aliquid cotidie adversus paupertatem, aliquid adversus mortem auxili compara, nec minus adversus ceteras pestes; et cum multa percurreris, unum excerpe quod illo die concoquas.

evolvere = aperire

fastidiens = qui vix facile delectari potest

inquinant non alunt = contaminant non nutrient

probatos = sapienter commendatos

si…libuerit = si cupis

priores hic = iam lectos

aliquid…auxili compara = aliquid utile sume

conconquas = digeras = deliberes

[5] Hoc ipse quoque facio; ex pluribus quae legi aliquid apprehendo. Hodiernum hoc est quod apud Epicurum nanctus sum - soleo enim et in aliena castra transire, non tamquam transfuga, sed tamquam explorator -: 'honesta' inquit 'res est laeta paupertas'. nanctus sum = inveni

aliena castra = castra hostium

[6] Illa vero non est paupertas, si laeta est; non qui parum habet, sed qui plus cupit, pauper est. Quid enim refert quantum illi in arca, quantum in horreis iaceat, quantum pascat aut feneret, si alieno imminet, si non acquisita sed acquirenda computat? Quis sit divitiarum modus quaeris? primus habere quod necesse est, proximus quod sat est. Vale.

parum = non satis <> nimis, nimium Quid…refert? = Quid interest? = Cui bono?

in horreis = in cellis

feneret = faeneret = usuras det = pecuniam mutuum dando faciat

alieno imminet = rem alterius cupit