3. Ástæðurnar

Það var ekki af áðurnefndum sáluhjálparástæðum sem við Gísli Óskarsson réðumst í ferð okkar um Ólafsveginn. En af hverju þá? Ég hafði nokkrum sinnum farið til Santiago de Compostela og var áhugasamur um pílagrímaleiðir og aðrar gamlar götur. Nokkrum árum fyrr hafði ég hjólað hringinn í kringum Eystrasaltið. Alla þá löngu leið var ég að rekast á kirkjur helgaðar og heitnar eftir Ólafi helga, myndir af honum og styttur. Á þeirri vegferð fór ég um Sundsvall þar sem á að vera upphafspunktur Ólafsvegarins. Þar fór strax að gerjast í mér ísmeygileg löngun til að fara hann einhvern tíma. Gísli var aftur á móti vel heima í Gerplu og hafði kynnst Ólafi helga af þeirri bók. Hann starfar við landmælingar sem hann lærði á sínum tíma í Noregi, og hafði íhugað Gerplu af nákvæmni á milli þess sem hann hugaði að miðum og mælieiningum. Það hagaði svo til að við stunduðum báðir morgunsund í Sundlaug Kópavogs og höfðum oft tekið tal saman. Þó að ég sé fáskiptinn og þumbaralegur og það í meira mæli á morgnana en endranær, var ekki auðvelt að komast hjá samræðum við Gísla. Hann þekkir allt fólk, er áhugasamur um flest lifandi sem dautt, stálminnugur, ákaflega ræðinn, algjörlega ófeiminn, höfðingjadjarfur, hávær og ágengur. Hann gæti sennilega fengið lík til að svara sér og enginn efi er á að hann mundi reyna það. Nú hafði Gísli verið að blaða í Gerpluþar sem segir frá Stiklastaðabardaga. Þar standa þessi orð: „Heggur heitir sá er frjóvast síðastur viða í Noregi; þar sem björk og lind og önnur tré bera fræ áður fullbjört sé nótt á vor, lýkur eigi heggur upp frjóknappi sínum fyren að úthallanda sumri.“[1] Gísla þótti það alveg með ólíkindum að norskur heggur væri blómstrandi í júlílok norður í Þrændalögum og dró jafnvel grasafræðikunnáttu Nóbelsskáldsins í efa. Þetta álitaefni færði hann í tal við okkur í sturtunum einhvern morguninn upp úr klukkan sjö. Málið var tekið til umræðu sem svo leið hjá. Daginn eftir kom Gísli með nýtt umræðuefni; mig minnir að hann hafi þá haldið því fram, að menn þyngdust um ein 400 grömm við að læra utan að heila rímu en léttust að sama skapi við að gleyma henni. En aftur og aftur barst hann samt í tal milli okkar tveggja blómgunartími norskra heggtrjáa, eins og hann hefði grafið sig niður í undirmeðvitundina og smitaði þaðan. Líklega var þessi spurning elsta rót ferðarinnar og fyrsti aðdragandi hennar. En það er alþekkt að frumorsökin í langri orsakakeðju er oft í afar illskiljanlegu samhengi við hinstu afleiðinguna, eins og katastrófukenningin segir. Hvort sem það nú var út af heggnum eða öðru vorum við þann átjánda júlí sumarið 2015 staddir í bílaleigubíl með reiðhjólin okkar og kerrur á leið frá Arlanda-flugvelli norður með Eystrasaltinu allt til Sundsvall. Þann dag rigndi.

[1] Halldór Kiljan Laxness: Gerpla.Helgafell, Reykjavík 1952.