14. Til Stöðvar

Nú lögðum við félagarnir af stað eftir Ólafsveginum. Það fylgir því alltaf spenningur að hjóla fyrstu metrana af langri leið. Ég fann titring kringum hnéskeljarnar og hendurnar kreistu stýrið. Eigi ég að flokka þessa líðan verð ég að játa að hún er skyldari kvíða en tilhlökkun. Það er rótgróinn ferðakvíði í föðurættinni minni sem leggst á sum okkar í samræmi við eitthvert óútskýrt erfðamynstur. Enginn man lengur lífsháskann sem endur fyrir löngu orsakaði þessa genabreytingu. Okkur finnst að þó sólin skíni fari senn að rigna, að rennisléttir malbiksvegir geti fyrirvaralaust breyst í illfær slörk og jafnvel í ágúst geti brostið á með kafaldshríð úr landnorðri með ófærð. Vel vitum við að það geta orðið slysfarir og jafnvel mannskaðar. Eftir stundarkorn rjátlast þetta svo af manni. Ég gætti þess vandlega að Gísli yrði ekki var við þennan bleyðuskap hjá vönum manni. Hann virtist sjálfur vera þrútinn af bjartsýni og ferðagleði.

Áhugamenn um gamlar pílagrímaleiðir hafa myndað með sér samtök til að forða þeim frá gleymsku. Þeir hlúa að fornum vegarslóðum og hvetja fólk til að ganga þessar leiðir að nýju, hvort sem það sé af trúarlegum ástæðum eða öðrum hvötum. Margar gamlar leiðir sem voru gleymdar hafa nú verið kortlagðar og merktar með sínum gömlu kennimerkjum; Jakobsvegur með hörpuskel, Rómarleið með lykli og Ólafsvegur með örvakrossinum rauða sem fyrr var lýst. Þá hafa verið gefnir út svonefndir pílagrímapassar, en á leiðinni getur göngumaður safnað stimplum á völdum stöðum með dagsetningum sem sýna og sanna að hann hafi farið leiðina á trúlegum gönguhraða. Pílagrímaferðir farnar á hesti og reiðhjóli njóta einnig fullrar viðurkenningar og blessunar en pílagrímaferð á bíl eða mótorhjóli er einskis virði eða verra en það. Gegn framvísun pílagrímapassans fæst síðan á leiðarenda viðurkenningarskjal, sem sumpart líkist verðlaunaskjali fyrir þátttöku í íþrótt, en sumpart aflátsbréfunum sem kaþólska kirkjan gaf fyrrum út til að votta að menn hefðu gert drýgðar syndir upp með peningum. Við Gísli höfðum fengið passana senda heim. Stimplana fundum við í þar til gerðum kössum utan á helstu kirkjum eða á sögustöðum.

Þrátt fyrir þessa lofsverðu viðleitni áhugafólks til að halda fram gömlum pílagrímaleiðum reyndist enginn troðningur á Ólafsveginum sumarið 2015. Hann var tiltakanlega fáfarinn og sums staðar nánast ófarinn. Oft vafðist það fyrir okkur að rata réttu leiðina og það því fremur sem við vorum á hjólum. Við vorum kannski í góðu yfirlæti á þokkalega breiðum og malbikuðum bílvegi þegar vegvísir með einkennistákninu benti okkur fyrirvaralaust að yfirgefa hann og stinga okkur eftir óljósum troðningi inn í þéttan skóg. Einhverjir kappsfullir átthagafræðingar höfðu þá ályktað að endur fyrir löngu hefði slóðin legið akkúrat þar. Oftast vorum við ekki komnir nema fáeina metra inn á milli trjánna þegar slóðin þrengdist og varð illfær fyrir hjól eða ófær, forin frá síðustu rigningu settist á skóna og blóðþyrst bitmý réðst á okkur og hafði ekki smakkað pílagrímablóð lengi. Við vorum ekki komnir langt frá Selånger þegar þetta var orðið að ágreiningsefni milli okkar Gísla. Í einhverri pílagrímarómantík vildi hann brjótast þrönga veginn en ég hjóla þann þægilega og breiða. Ég var sannfærður um að hefði Ólafur helgi nokkru sinni farið um þessar slóðir, þá hefði einnig hann valið auðveldari leiðina. Þegar lengra leið fram á þennan fyrsta ferðadag kom svo annað ágreiningsefni í ljós. Gísli er mannblendinn og vildi ekki fara svo fram hjá fólki að hann tæki það ekki tali og með því að hann var bæði áræðinn og spurull gátu ófyrirséðar og síendurteknar samræður hans við heimamenn og vegfarendur dregist á langinn. Þær stönguðust því á við hugmyndir mínar um dagleiðir og tímasetningar. Í stuttu máli fannst mér Gísli vera ábyrgðarlítill silakeppur, en honum að ég væri yfirborðslegur flautaþyrill og þurs. Þannig menn eiga sjaldan lengi samleið nema þeir hafi einnig til að bera sáttfýsi og lipurð. Þetta höfðum við báðir og sættumst við á að Gísli mundi síðar á ævinni hjóla þessa leið einsamall, til dæmis strax næsta ár, og þræða þá seinfarna skógarstíga og blanda öllu því geði við heimamenn sem hann fýsti; okkar ferð væri eins konar könnunarferð.

Þannig greiddist úr öllum vanda og léttur úði sem verið hafði fram undir hádegið vék fyrir sólskini. Leiðin lá upp grunnan árdal Ljungan-ár og beggja vegna voru víðáttumiklir skógar. Svo var áin lygn að langtímum saman líktist hún löngu og mjóu stöðuvatni. Ofan vegarins var haugur sem var orpinn yfir tröll að nafni Starkotter eða Starkaður sem bjó hér endur fyrir löngu. Af haugnum má auðveldlega ráða að tröllkarl þessi var rúmir tólf metrar á hæð sem er rífleg meðalhæð trölla. Það er enn haft í minnum að raddstyrkur hans var þvílíkur að hann gat vandræðalaust rætt við annan tröllkarl í níutíu kílómetra fjarlægð. Þeir ræddu mikið um mat því þá var svo mikil laxagengd í ánni að Starkaður fékk lax í öll mál, og þótti það fullmikið. Við sem ólumst upp við Húnavatn vitum að maður getur vissulega etið yfir sig af laxi en aldrei sjóbirtingi.

Síðdegis komum við að vatnsenda og þorpinu Stöde. Ætli þar sé ekki átt við Stöð? Kirkjan þarna var helguð heilögum Ólafi. Við létum hana eiga sig í bili en leigðum okkur lítinn kofa á vatnsbakkanum og keyptum vistir í kaupfélaginu. Fimmtíu og fjórir kílómetrar voru að baki og þó við Gísli hefðum mismunandi skoðanir á hvort þetta væru nógu margir kílómetrar vorum við sammála um að þeir hefðu verið ágætir.