Um mann sem klifraði af hólmi og aðra sem bókstaflega ....

Um mann sem klifraði af hólmi og aðra sem bókstaflega runnu af hólmi

Nú má enginn skilja orð mín svo að fólk eigi að sleppa auðveldlega út úr lífinu. Hafi maður fengið sér of mikið á diskinn á samt að klára það.

Á miðöldum var úti í Evrópu smáríki sem tveir hertogar stóðu fyrir; Vilhjálmur og Eiríkur. Ingibjörg hét systir þeirra, kona með ágætiseinkunn úr öllum prófum, laghent, iðin, mjaðmabreið, mittisgrönn, brjóstastór, kinnarjóð og jafnmyndarleg til orðs sem æðis. Í heimild minni er hinsvegar tekið hæversklega til orða um atgervi bræðranna: „Ekki er sagt, að þeir bræður hafi mjög vitrir verið.“ Fyrir ríkisstjórnarmann höfðu hertogarnir Perus nokkurn, fátækan mann úr lægri millistétt en prýðilega gefinn. Hann reyndi við Ingibjörgu sem var meira en jákvæð fyrir sitt leyti, en þokumunkarnir bræður hennar voru með þvergirðing og lögðu bann við öllum samdrætti þeirra. Perus og Ingibjörg, sem engar hömlur vildu leggja á tilhneigingar sínar, þurftu því að hittast og njótast á laun. Það var hættuspil því bæði voru þau þjóðþekktar persónur og áttu öfundarfólk. Oftar en einu sinni þurfti Perus að beita sjónhverfingum til að ekki kæmist upp um þau. Eitt sinnið dugðu þær ekki til og bræðurnir stóðu Perus að verki í bóli Ingibjargar og handtóku hann. Hann var fluttur út í skóg til að taka hann af lífi, en bræðurnir höfðu til þess fulla heimild, með því að þeir máttu sjálfir rannsaka mál, dæma í þeim og framkvæma refsingarnar líkt og sýslumenn gerðu hérlendis til skamms tíma. Þá tíðkaðist það að dauðadæmdir menn héldu ræðustúf að skilnaði, en eftir fund Ameríkanna í vestri lagðist þessi siður af og þeir fengu í staðinn sígarettu. Perus hélt ræðu og úthúðaði þeim bræðrum fyrir heimsku og stéttarfordóma. Hann brá síðan fingri ofan í það ílát sem vel klæddir menn báru áður fyrri á sér og kallaðist „brókarbeltispungur“, en upp úr pungnum dró hann bláan bandhnykil. Hann tók tveim fingrum um garnendann og fleygði svo hnyklinum frá sér eins langt og hann gat en þannig að endinn varð eftir í hendi hans. Nú væri þessi saga ekki til næsta bæjar ef það hefði gerst sem flestir halda, að hann hafi fleygt hnyklinum lárétt frá sér, en svo var ekki. Hann henti hnyklinum beint upp til upp í himinsáttina uns hann hvarf sjónum manna en spottinn lafði niður úr heiðhvolfinu. Perus hnykkti þá til höfðinu, sagði „Blessaðir “, og það muna allir viðstaddir, hve langt e-ið var í framburði hans en s-hljóðið stutt; eiginlega sagði hann: „Bleeeesaðir“. Hugsanlega var það við þetta tækifæri sem hljóðdvalarbreytingin svonefnda byrjaði. Perus þreif svo um bláþráðinn báðum höndum og las sig upp eftir honum uns hann hvarf úr vandræðum sínum upp í aðvífandi lágský, en skildi Ingibjörgu eftir í mikilli ófremd. Perus sýndi þarna vissulega siðferðisbrest en var engu að síður ráðsnjall afburðamaður.

Perus var þó ekki einn um að koma sér í klandur og sleppt ódýrt frá því. Ég man að hafa heyrt vestan úr Nebraska af Sioux-indíána sem í lífsháska lagðist einfaldlega endilangur á jörðina, raulaði lágstemmdan lagstúf sem breytti honum í læk og rann síðan í burt án þess að ofsóknarmenn hans fengju að gert. Má ég einnig minna á þann skuggalega náunga Kaldbrynnir, frænda Úndínu, en framar í þessari bók greindi frá því hvernig hann breytti sér í lækjarmigu til þess að komast hjá verðskulduðum sverðshöggum riddarans Huldubrands.

Leit eg suður til landa. Ævintýri og helgisögur frá miðöldum. Einar Ól. Sveinsson tók saman. Heimskringla. Reykjavík 1944. S. 6 -69