Um ástir milli fjalla

Í Kákasuslöndunum á eiðinu milli Svartahafsins og Kaspíahafsins komst ég á snorðir um fáheyrða hluti varðandi ástina, sem eiga sér engar hliðstæður á Íslandi og mér liggur við að segja sem betur fer.

Kákasuslöndin eru afar fjöllótt. Fjöllin þar eru löng og breið en umfram allt bæði mörg og há. Þetta á sér ástæðu eins og annað í heiminum.

Þannig var að þegar Drottinn skapaði löndin, þá hafði hann í fyrstunni hugsað sér að hafa þau flöt, því það væri þægilegra upp á samgöngur og landnytjar yfirleitt. Þegar til kom reyndist þetta óhentugt, því einhverra hluta vegna hafði Drottinn látið aðdráttarafl tunglsins búa til öldugang og ókyrrð í höfunum með svo flóknu móti að hann skildi það varla sjálfur. Nema þessi ókyrrð í sjónum; flóð, fjara, stórstreymi, liggjandi og þess háttar, olli því að oft flæddi yfir löndin og þau máttu heita samfelld mýri. Skaparinn sá, að til þess að þurrka upp löndin væri gott að fljót, lækir og ár rynnu eftir þeim. Til þess að það mætti verða þurfti mishæðir og fjöll, því annars var ekkert rennsli í vatnsföllunum. Hann skapaði því allmikið af hálendi; hæðum, hólum, bungum, hvolum, hálsum, hryggjum, holtum og umfram allt fjöllum. Þetta setti hann allt saman í poka, snaraði honum á bak sér og tók að dreifa því um löndin, svo að vatnshalli yrði í heiminum og ár og lækir gætu þurrkað upp hina vatnsósa jörð. Honum gekk þetta allvel um hríð. Þegar hér var komið hafði Djöfullinn fyrir þó nokkru komið sér fyrir í veröldinni og leitaðist við það alla stund að fitla við og helst skemma sköpunarverkið fyrir Drottni. Hann sá nú til ferða skaparans með poka á bakinu, laumaðist aftan að honum og klippti gat á pokann. Drottinn hafði þá dreift hálendi af útsjónarsemi víða um heiminn en þegar gatið kom á pokann hrundu öll fjöllin sem eftir voru niður, hvert á annað ofan á einn og sama staðinn, sem einmitt var eiðið milli Svartahafs og Kaspíahafsins. Þetta hrúgald heitir Kákasus. Þegar þetta gerðist, var komið langt fram á laugardagskvöld og Drottinn átti samningsbundinn rétt til hvíldardags svo hann lét hrúguna eiga sig og fór að slaka sér.

Hæsta fjallið í Kákasus er Elbrús og það er þremur og hálfum kílómetra hærra en Hvannadalshnjúkur. Í fjallinu verpir fuglinn Simurg, sem hefur eins og allir aðrir fuglar tvö augu, en er að því leytinu sérstakur að með öðru auganu sér hann fortíðina en með hinu framtíðina. Hann kemur furðum ástarinnar ekkert við og er því hér með úr sögunni.

Fjöllin í Kákasus eru kynverur og Elbrús er karlfjall. Þar sem kynverur eru á annað borð virðist viss fiðringur á milli þeirra óhjákvæmilegur, ýmist aðdráttur eða fráhrinding og stundum þetta hvort tveggja til skiptis. Meðan Elbrús var enn ungur varð hann ástfanginn af kvenfjalli í nágrenni sínu sem heitir Masjuk. Masjuk kærði sig ekkert um hann, fannst hann alltof stór og klunnalegur og það mátti til sanns vegar færa. Sjálf var hún hins vegar skotin í grönnum og spengilegum tindi sem hét Tau. Fjöll eru staðföst og skipta yfirleitt ekki um skoðun; þau eru ekki það sem maður myndi kalla sveigjanleg. Elbrús missti þessvegna engan veginn áhugann á Masjuk eins og hefði þó verið klókt að gera, heldur varð hann afbrýðissamur og réðst á keppinaut sinn Tau og hjó hann í tindinn. Það er bara í lygasögum sem Davíð litli sigrar Golíat og þetta er ekki þannig saga. Elbrús var harðhentur og höggþungur og Tau mátti sín lítils gegn honum. Þegar viðskiptum þeirra lauk hafði Elbrús klofið tindinn á Tau, tindinn sem einmitt var hans höfuðprýði, í fimm sneiðar. Þess vegna er það liðin tíð að fjallið Tau heiti Tau. Núna heitir hann Besjtau, sem mætti þýða lauslega sem Fimmtoppafjall á íslensku og segir allt sem segja þarf um núverandi útlit hans. Elbrús slapp heldur ekki óskaddaður frá þessum átökum. Tau tókst að koma á hann höggi og síðan er hvilft ofan í blátoppinn. Sú saga hefur komist á kreik að örkin hans Nóa hafi tekið niðri á Elbrús áður en hún strandaði á Ararat, sem er skammt undan, og hvilftin sé far eftir kjölinn á örkinni, en þetta er alrangt. Hvilftin er eftir áflogin við Tau. Sigrar í ástamálum vinnast ekki með ofbeldi, hvorki í Kákasus né annars staðar. Masjuk kærir sig ekkert um Elbrús og hún tregar Tau þótt hann sé orðinn henni ónýtur. Elbrús gerir sér grein fyrir að Masjuk vildi ekki sjá hann þó að hann væri eina fjallið í heiminum. Þau tárast bæði yfir örlögum sínum; Elbrús yfir því sem hann aldrei fékk og Masjuk yfir því sem hún missti. Tárin renna niður um þau í lækjum. Í dalnum á milli þeirra renna þessir lækir saman í einn. Þar hafa framkvæmdamenn reist átöppunarverksmiðju og setja lækjarvatnið á flöskur, sem þeir selja undir merkinu Narsan. Þetta vatn er mikið drukkið í fyrrverandi Ráðstjórnarríkjum og þykir afar gott við gáttaflökti og annarri óreglu í hjartslætti.

Það eru engar heimildir fyrir því að samdráttur hafi orðið milli íslenskra fjalla eða átök út af ástarmálum. Nöfn eins og Hekla, Herðubreið, Hreggnasi og Reykjanibba benda þó til að íslensk fjöll hafi kynferði. Skýringin kann að liggja í því hve Ísland er jarðsögulega ungt land og sé einfaldlega sú, að fjöllin á Íslandi séu ekki búin að fá náttúruna.

Scherfig, H.: Morgenrödens land. Literær rejse i Grusien. Gyldendal, Kaupmannahöfn 1971

Borges, J. L.: The Book of Imaginary Beings. Penguin Books. London. 1974

Griffin, N.: Caucasus. The University of Chicago Press, Chicago 2001