Hér greinir frá konu ítalska læknisins og endurheimt einstæð

Nú myndu margir halda að flækjur eins og Haraldur hárfagri lenti í væru liðin tíð, og að nú á dögum hefðu framfarir í líftækni, ný samskiptaform og alþjóðavæðingin sjálf gert ástina meðfærilegri, notendavænni og einfaldari. Fjarri fer því. Þó allt fari vel að lokum sýnir saga Santini-hjónanna að einmitt þetta þrennt, og ekki síst líftæknin, hefur gert ástina enn ómeðfærilegri en hún áður var og málsmetandi menn hafa af því áhyggjur, að hún sé varla lengur á færi venjulegs fólks.

Það var Sara Morgan sem tók að sér að skrá áðurnefnda sögu af vandvirkni og trúverðuglega. Mörg öndvegisverk hafa verið íslenskuð að undanförnu svo sem Kantaraborgarsögur, Eneasarkviða, Blikktromman og árið 2004 var þetta rit Söru Kona ítalska læknisins fært á íslenska tungu og gefið út í marshefti Rauðu seríunnar, undirdeildinni; sjúkrahússögur.

Fyrirmunað er mér að rekja þá efnismiklu greinargerð í fáum orðum svo víða sem söguþræðirnir teygjast og vindast hverjir um aðra. Sögusviðið er að litlu leyti eyjan Sardínia en fyrst og fremst London. Til sögunnar eru margir kallaðir en einkum þó þessi þrjú:

Domenico Santini, hér nefndur Nico, af forríkum, ítölskum foreldrum kominn, barnaskurðlæknir að mennt, og er svo lýst strax á síðu 3: „Maðurinn var einstaklega myndarlegur. Hreyfingar hans voru fimar og þokkafullar og minntu á rándýr“, og á sömu síðu er minnst á „kolsvart hár hans, dökk og leiftrandi augun og stæltan líkamann“.

Þá er í öðru lagi Abby Harrington, hjúkrunarfræðingur á barnadeild, sem fer með strætisvagni í vinnuna, leigir sér íbúð og leigusalinn vill innheimta leiguna í blíðu. Um sjálfa sig segir hún á síðu 99: „Ég er bara hjúkrunarfræðingur og ekkert fyrir augað“, en þessi orð hennar eru rakinn úrdráttur eða það stílbragð sem Englendingar kalla understatement. Þvert á móti er hún sæt og henni er umhugað um að koma vel fyrir. Fyrstu innreið hennar á sögusviðið er lýst með þessum orðum á síðu 16: „Þegar dyrnar opnuðust sléttaði hún hvítan búninginn og gætti þess að ljósa hárið væri í föstum skorðum.“

Jafnframt þessu er Abby einstæð móðir ársgamallar dótturinnar Rósu, sem er þriðja aðalpersóna sögunnar. Saga er að segja frá tilkomu hennar. Foreldrar Abby höfðu báðir verið afar uppteknir af starfsframa sínum í bönkum og fjármálastofnunum og máttu varla vera að því að eignast hana hvað þá ala hana upp, svo Abby var ung send á heimavistarskóla í Sviss. Síðan dóu þau bæði og allt frændlið stúlkunnar. Snubbótt kynni Abby af foreldrum sínum gerðu hana alveg fráhverfa hjónabandi. Hún var engu að síður afar barnelsk og vildi sjálf bæði eiga og ala upp barn. Í ljósi fenginnar reynslu úr foreldrahúsum áleit hún að best væri að gera þetta hvortveggja alein, sem er furðulega þroskuð afstaða hjá svo ungri stúlku. Hún ræddi málið við vinkonu sína í skólanum, Luciu Santini, sem átti áðurnefndan barnaskurðlækni Nico og kvenlækninn Carlo fyrir bræður. Lucia vildi hjálpa henni og gat útvegað ókeypis sæðisdropa úr Nico bróður sínum út á lygasögu um barnlaus hjón á fertugsaldri. Þessir dropar voru síðan notaðir í kynlausa æxlun Abby á stofu hins bróðurins Carlo. Abby varð ólétt, eignaðist barnfuglinn Rósu og allt var þetta afstaðið þegar hún var liðlega tvítug.

Nico Santini óð í kvenfólki en hafði engri viljað bindast og kom það til af því hann var forríkur og var síhræddur um að kvenfólk væri fremur á eftir peningunum en honum sjálfum. Nú gerðust þau hrapalegu tíðindi, sem jafnframt eru lykilatriði sögunnar, að Nico fékk krabbamein í bæði eistun samtímis. Meinið læknaðist en hann hafði ríka ástæðu til þess að ætla að hann væri eftir þetta ónýtur til barneigna. Það þótti honum sárt því hann hafði unun af börnum og vildi gjarnan umgangast þau annars staðar en á skurðarborðinu. Hann minnist nú með eftirsjá sæðisfrumunnar, sem hann hafði fyrir orð systur sinnar gefið ókunnugri konu forðum og það rennur upp fyrir honum að þar af leiðandi barn verði hans einasti afkomandi. Nico Santini tekst það sem á alls ekki að vera hægt fyrir Persónuvernd; hann grefur upp fælinn og sér hver konan var. Hún reynist ekki vera fertug eiginkona í barnlausu hjónabandi eins og Lucia laug á sínum tíma, heldur Abby nokkur Harrington, sem raunar vill einmitt svo til að vinnur á sjúkrahúsinu, þar sem hann kemur nú til starfa, og raunar á barnadeildinni. Hann kemst ennfremur að því að hún er einstæður láglaunahjúkrunafræðingur sem aldrei getur tekið aukavaktir út af Rósu, að hún býr í leiguíbúð, ferðast með strætisvagni og geymir barnið hans á leikskóla. Ekkert þessa hugnast Nico Santini. Honum finnst þetta of ótryggar aðstæður og móðirin of gálaus og ábyrgðarlítil til þess að ala upp einasta ættarlaukinn sem hann getur lagt Santini-ættinni til.

Hann nálgast nú Abby. Viðbrögðum Abby er þannig lýst: „Henni hitnaði allri og maginn fór á hvolf þegar hún sá breiðar herðarnar og langa og stælta fótleggina“. Þessi vottur af brókarsótt sem hvarflar þarna eitt andartak að Abby, rennur óðara af henni þegar kemur á daginn að Nico vill ná Rósu af henni, af því hún hafi forðum vélað út úr honum sæðisdropa á fölskum forsendum. Auk þess láti hún Rósu bæði vera í strætó og á leikskóla, sem hvort tveggja sé merki um að hún sé ekki ábyrg móðir. Abby botnar ekkert í þessu. Enga hugmynd hafði hún haft um það hvaðan Lucia forðum daga útvegaði sæðið. Hún veit sig blásaklausa en af kvenlegu innsæi sínu gerir hún sér grein fyrir að Nico mun hafa sitt fram í þessu sem öðru, enda bæði karl og skurðlæknir. Sarah Morgan spinnur nú söguþráð þennan um hríð af mikilli fimi en þar kemur að síðdegisblöðin komast í málið. Síðdegisblöðin í Londoneru ótrúlega næm fyrir utanhjónabandsbörnum í Santiniættinni. Þá kveður Nico upp úr með það að engra góðra kosta sé völ nema þau Abby giftist, með því einu móti megi vernda Rósu fyrir illu umtali. Hjónaband er þeim báðum þvert um geð, einkum og sér í lagi gagnkvæmt hjónaband, en þau láta sig hafa það. Hann er hatursfullur út í Abby vegna fjandsamlegrar yfirtöku hennar á sæði. Hún er hatursfull út í Nico vegna fjandsamlegrar yfirtöku hans á barni. Undir niðri og án þess þau hafi sjálf minnstu hugmynd um það grefur þó gagnkvæm ásthrifning um sig í þeim báðum eins og vía í fiski, enda eru þau bæði ótvíræðar mannspartamanneskjur. Hvorugt trúir þó að hitt sé hrifið af sér, og bæði halda um hitt að fyrir því sé hjónabandið bara sýndargerningur út af Rósu. Hér eru magnaðar tilfinningasveiflur í sögunni; gagnkvæm ástarafneitun, samhliða bælingar, gagnvirk tortryggni, ófæddar vonir sem bresta, brostnar vonir sem fæðast og allt er ýmist í suðumarki eða alkuli.

Að frumkvæði Abby eiga þau óvæntar en ástríðufullar samfarir inni í kústaskáp á barnadeildinni milli skurðaðgerða. Þær voru ekki síst óvæntar af því Nico bjargar yfirleitt barnslífum í stífa átján klukkutíma á dag. Þær eru einnig óvæntar af því Abby gerir ekki þess háttar og síst af öllu í kústaskápum á vinnutíma. Engu að síður leysir þetta litla atvik hinn harða tilfinningahnút í brjóstum beggja og þau sjá hvort annað í nýju ljósi. Einnig eru þau merkjanlega jákvæðari út í kynlíf almennt. Bælingar, tortryggni og afneitanir mýkjast og leysast upp. Hvorugt er eftir þetta lengur í vafa um ást hins, hvorugt grunar hitt framar um græsku. Abby sléttaði hvítan búninginn, kom ljósa hárinu sem hafði aflagast í réttar skorður og gekk fram á vaktina. Söguna þarf ekki að rekja lengur, en rétt er að láta Heather yfirhjúkrunarfræðing eiga síðasta orðið: „Þú ert breytt. Augu þín ljóma. Ég býst við að það sé ástin.“

Morgan, Sarah: Kona ítalska læknisins. Rauða serían: sjúkrahússögur. Ásútgáfan, Reykjavík. 2004. S. 3, 6, 23, 99, 153