87. Dimmrauð egg og lífsins tré

Það væri ósanngjarnt að nefna ekki önnur serbnesk egg til sögunnar en harðsoðnu eggin á morgunverðarborðinu í Hótel Slavija B. Þau höfðu verið soðin kvöldið áður til að létta undir með morgunvaktinni og þess vegna var rauðan ekki rauð heldur grágræn, ekki seigfljótandi heldur lík fínum sandi. Auk þessara harðsoðnu eggja eru nefnilega þúsund egg á Þjóðháttasafninu í Belgrad. Sum þeirra höfðu verið lögð í seyði af mintublöðum, lindiviði eða granateplahýði og tóku þá á sig undraverða liti en flest voru soðin í legi af möðrurót sem gerði þau dimmrauð. Það er af því að María fór með soðin og hvít hænuegg að gröf sonar síns laugardaginn fyrir páska og skildi þau þar eftir. Kannski hefur hún ekki átt neinar hvítar liljur, kannski fannst henni í sorginni að enn á ný væri hún skyldug til að gefa honum að borða, eins og þegar hann var lítill. En Jesús gaf sér engan tíma til að borða eggin þegar hann reis upp frá dauðum. Hann hafði í mörgu að snúast en til að sýna lit gerði hann eggin dimmrauð eins og blóð. Enginn veit hvað um þau varð, en sennilegast er að rómversku hermennirnir hafi etið þau þegar þeir náðu sér eftir stressið. En það er út af þessu sem páskaegg eiga helst að vera dimmrauð á litinn eins og blóð. Alls staðar og alveg frá upphafi tímanna virðast menn, nema þá mestu bjálfar, hafa velt fyrir sér eðli og merkingu eggjanna meðan þeir hámuðu þau í sig; mjúkt líf sem bíður inni í harðri skurn, næring innan í steini og svo eru til margar heimildir um það að heimurinn sjálfur sé egglaga og hafi alltaf verið. Á sumum eggjanna í Þjóðháttasafninu var undrafíngert blómamynstur, á öðrum voru dýr og á enn öðrum hafði verið komið fyrir mynd af lífstrénu sjálfu. Þannig gengu þau í samband, elstu tákn og myndefni mannkynsins: eggið og tréð. Það hafði ekki reynst andskotalaust fyrir suma eggjamálarana að koma lífstrénu fyrir á litlu hænueggi, svo ríkt sem það er af skírskotunum til allra átta. Það er sjálf burðarstoð heimsins með ræturnar í undirheimum, bolinn á jörðu og krónuna uppi á himnum og heldur þannig öllu partíinu saman. Samtímis er tréð samgönguæðin á milli þessara vistarvera. Suður í Ástralíu bjó þjóð sem uppástóð að það hefði ekki verið Guð sem skapaði heiminn á sex dögum heldur Numbakula nokkur. Þegar hann hafði lokið öllu sem þurfti að skapa, setti hann tré niður í miðju heimsins sem hélt himnunum uppi. Að svo búnu klifraði hann upp eftir því og var farinn. Fólkið sem hann skildi eftir fór síðan aldrei svo bæjarleið að það hefði ekki meðferðis eftirlíkingu af þessu tré. Hvar sem það setti niður búðir, gætti það þess að tréð væri í miðjum búðunum og þegar það flutti sig um set, fór það aldrei í aðra átt en þá sem því virtist tréð benda sér. Þegar tréð brotnaði um þvert í áhlaupi einn daginn varð fólkið ráðlaust og lagðist endilangt á jörðina til þess að deyja, með því að lífið sýndist einskisvert orðið og ekkert talsamband framar við guðdóminn. Það var samt ekki beinlínis þetta tré sem serbneskar konur höfðu málað á hænueggin heldur kristna útgáfan, en einnig hún er margslungin og hefði þurft stærri myndflöt. Nikulás ábóti frá Munkaþverá, sem sjálfur heimsótti Landið helga, segir að í Edensgarði standi: „…tré það er maður kennir eigi sóttar né meinsemdar ef maður etur af aldini þess og hann hrymst eigi né eldist ef hann etur af og heitir það lífstré.“38 Svo mikil var vissa Nikulásar um tréð að ekki datt honum í hug að tala um það nema í nútíð. Í Opinberunarbókinni fréttum við svo að tré þetta er allt í einu komið niður í miðbæ hinnar himnesku borgar Jerúsalem. Þar á það að spretta upp úr miðju stræti en þó beggja vegna við bæjarlækinn, sem ekkert er annað en móða sjálfs lífsvatnsins. Vissulega er það ekki fordæmalaust, að lækir renni undir trjáboli en sjaldgæft er það. Slíkt er lífsmegin trésins, segir Jóhannes, að það ber ekki ávöxt árlega heldur í hverjum einasta mánuði og skyldi einhver verða veikur í hinni himnesku borg, sem er næsta ólíklegt, þá eru blöð þess til lækningar þjóðunum. Það eru takmörk fyrir því hverju komið verður fyrir á einni eggjaskurn og á sumum eggjunum var lífsins tré orðið að hversdagslegri hríslu, sem stundum minnti á kræklótt, íslenskt birki. Einhvers staðar segir að öll tré séu hugsanir Guðs og hann hefur hugsað margt verra en birkitrén. Guðjón, sem nú hafði slegist í för með mér, sýslar endranær við landgræðslu og skóga og hann fræddi mig um konu nokkra sem færði þokkaleg rök fyrir því í Morgunblaðsgrein, að íslenska birkið sé ekki einasta fallegasta tré í heiminum, heldur sýni öll framganga þess og hegðun að það sé miklu eðlisgreindara en nokkur tré önnur. Íslenskt birki á því engu minna erindi á eggjaskurn heldur en tré lífsins sjálfs.