38. Rigningarmorgunn

Í Tarnów var ég snemma á fótum á sunnudagsmorgni en þá var aldrei þessu vant hellirigning. Það er ekki þægilegt að hjóla í rigningu og í stórrigningu er það beinlínis hættulegt. Ég fór út en fáir aðrir voru á ferli. Gamall maður sem var að sópa stétt sagðist ekki vita hvort mundi rigna lengi, en regn væri vissulega af hinu góða, allt væri orðið svo skrælþurrt. Ég fékk mér kaffi á eina veitingastaðnum sem var opinn. Sterkt kaffi í þunnu glæru glasi, of heitu til að halda á, teskeið var lögð þversum yfir glasbarmana. Inni sátu nokkrir miðaldra menn og gamlir að fá sér fyrsta áfengi dagsins. Þeir voru þögulir, sátu hver við sitt borð og reyndu að snúa bakinu í eins marga hinna og þeir gátu. Einn átti erfitt með að koma vodkasnapsinum niður og kúgaðist en það tókst. Þetta voru sólbrenndir karlar, ókátir, áberandi illa tenntir og nokkuð einstæðingslegir. Það hefði verið fróðlegt að sjá ættartölurnar þeirra og hvaða þjóðir hefðu lagt sitt til framættanna, því hér höfðu margir farið um og skilið eftir sæði sitt, velkomið eða óvelkomið, í skautum heimakvenna: Úkraínumenn, Svíar, Þjóðverjar, sígaunar, tatarar, Rússar. Þegar fyrsti snapsinn var kominn kirfilega niður, farið var að lækka í bjórglasinu og búið að panta annað, gerðust þeir félagslyndari og fóru að yrða hver á annan. Það kom í ljós að þeir þekktust og ég var viss um að eftir tvo bjóra í viðbót yrðu þeir allir sestir við sama borðið. Það eru skörp kynslóðaskil í Póllandi. Lífið hefur ekki verið mjúkhent við eldri kynslóðina. Undantekningarlaust týndi hún ættingjum eða ástvinum í stríðinu eða hreinsunum og ofsóknum eftir stríðið. Alla ævi hennar hefur landið verið fátækt, almenningur búið við vöruskort og oft haft vondan kost. Þessi kynslóð hefur þurft að fara varlega og gæta orða sinna. Það sést líka á henni. Hún er illa farin og á ekki alveg heima í vestrænunni sem flæðir yfir. Eldra fólk er svolítið heimóttarlegt og sveitalegt við hliðina á yngstu kynslóðinni sem reynir með ágætum árangri að vera eins og það – á einhvern yfirskilvitlegan hátt – veit að ungt fólk er annars staðar; í London, Berlín, Sydney, Reykjavík. Það hlustar á sömu lögin, gengur í sömu merkjavörunni, notar sams konar síma. Það vill eignast. Það hefur ekki áhuga á minningum, og allra síst slæmum, heldur bara framtíðinni. Pólverjar eru hagir á hnyttinyrði og einn þeirra sagði: „Kjarabætur eru að eignast fyrst sinn eigin bíl, síðan sitt eigið hús, loks sína eigin skoðun.“