31. Tuttugu sentimetra breiður lögreglubíll

Það var fyrir allar aldir á mánudagsmorgni sem ég mismunaði mér undan hinni níðþungu, blárósóttu sæng málmiðnaðarmannanna, kastaði fullur aðdáunar kveðju á verðlaunagripi þeirra og yfirgaf Varsjá. Í níunda sinn fór ég yfir Vislu og stefndi suðaustur í áttina til Lúblín. Á akreinunum inn í borgina voru endalausar raðir bíla með fólk á leið í vinnu. Gatnakerfið annaði ekki umferðinni; bílarnir voru orðnir fleiri en gert var ráð fyrir, þungi þeirra meiri en malbikið réð við og mjóa skákin sem ég hafði til afnota á hægri kantinum var óvenju skörðótt og hættuleg. Á hjólreiðaferðum hjóla ég að jafnaði um sjötíu kílómetra á dag, stundum bara þrjátíu, stundum yfir hundrað. Til Lúblín voru rúmlega 160 km. Skynsemin sagði mér vafningalaust að þetta væru tvær dagleiðir, en þennan dag var einhver ábyrgðarlaus og ögrandi púki samferða mér sem skoraði á mig að fara alla leiðina á einum degi. Maður á aldrei að hlusta á púka af þessu tagi, því það er þeirra helsta hugðarefni að etja manni út í óráð og vitleysu, en í þetta skipti hreifst ég af tungumjúku hjali hans. Þess vegna var ég lagður af stað svona snemma og þess vegna fór ég þennan dag alla leiðina til Lúblín um skógi vaxið land í steikjandi hita. Víða stóðu Maríumyndir við veginn, stundum á berangri, stundum á stalli eða inni í glerskáp. Oft logaði á kerti í lukt frammi fyrir meynni og víða var hún skreytt vorblómum, því Pólverjar, sem eru einhver kaþólskasta þjóð Evrópu, heita á Maríu til gróðursældar á vorin. Sums staðar höfðu menn í eitt skipti fyrir öll hengt á hana gerviblómakransa sem entust allt árið. Ég stansaði til að taka mynd af einni styttunni. Hún var í himinblárri skikkju og hvítum kjól og á öxlum henni höfðu safnast víðireklar og birkifræ svo það var eins og hún væri með axlaskúfa; blanda af Maríu og Napóleon sem var fyndið myndefni. Ég hafði varla brugðið myndavélinni á loft þegar María yppti allt í einu gipsöxlunum örsnöggt og hreinsaði þær af þessu áfoki. Fyrir utan það að gips hreyfir sig ekki af sjálfsdáðum, þá er það afar brothætt og allir kippir innan úr efninu myndu óðara mölva það. En Maríumyndin var stráheil eftir, ávalar og kvenlegar axlirnar hreinar, en ef eitthvað hafði breyst þá það að nú voru komnar örlitlar viprur í munnvikin. Það fór ekki milli mála að hér hafði ég orðið vitni að litlu kraftaverki, með því að María kærði sig ekki um að vera höfð að spotti né vildi hún tengjast Napóleon í nokkru. Ég myndaði hana engu að síður, en þegar ég fékk myndina löngu síðar úr framköllun sá ég engin merki um viprurnar þó ég leitaði þeirra með stækkunargleri. Kannski er óvenju mikið um hraðakstur á leiðinni milli Varsjár og Lúblín, kannski er lögreglustjórinn þar hugmyndaríkari en annars staðar eða embættið blankara, því þarna voru úr sér gengnir lögreglubílar endurnýttir í forvarnaskyni. Hliðarnar höfðu verið skornar af þeim og skrúfaðar saman, þannig að úr varð 20 cm breiður bíll sem aðeins hefði getað rúmað pappírslöggur á hlið. Þessari eftirlíkingu af sívökulum og árásargjörnum lögreglubíl var svo tyllt við veginn og séður frá hlið virtist hann bíða átekta, fullur af illkvittnum lögregluþjónum af holdi og blóði. Undir kvöld voru komnir hvítir saltgarðar á bolinn minn og ég fann stingandi þreytuverki út um allan skrokkinn. Líklega mest út úr leiðindum fór ég að huga að einkennum aðsteðjandi hjartaáfalls, fann til flestra þeirra og tók að þjást af vel rökstuddri dauðaangist. Það var því engin reisn yfir innreið minni í Lúblín en ég hjólaði óhikað inn heimreiðina að fyrsta hótelinu sem ég sá og það hefði engu skipt þó þetta hefði verið Hilton með fimm stjörnum og gistingin sett mig Heilög María með gipsaxlir 81 Lóðrétti bragginn á höfuðið. En hótelið líktist rúmgóðu einbýlishúsi en ekki Hilton, fannhvítt að utan og prýtt með gylltum stjörnum, gipsskrauti og hvítum kúlum. Gluggarnir voru bogadregnir og innan við glerið héngu þungir stórisar í mörgum fellingum. Glermegin við stórisana voru perlukeðjur hengdar þversum efst í karmana, en þess háttar prýði hafði ég aldrei séð fyrr. Þvert yfir framhliðina voru svalahandrið með hvítum belgmiklum pílárum, en það hafði aðeins fagurfræðilegt gildi því engar voru svalirnar. Í grænum garði voru styttur og flúraðir gosbrunnar. Kunningjakona mín ein tekur þannig til orða um sum fyrirbæri að þau séu „ægilega mikið rassgat“ og það eru einmitt orðin sem hún hefði haft um þetta hótel. Enga manneskju sá ég utan dyra en innan úr húsinu kom svartur Schäferhundur þegar mig bar að og hafði að því engan formála en beit mig í lærið. Þetta var auðvitað hundsbit, en tvær bætur voru í máli, önnur sú að það rann af mér öll angist vegna yfirvofandi hjartaáfalls en hin að bitið náði ekki að særa mig gegnum tvöfalda buxnaskálmina. Hundurinn lét við þetta sitja og ég staulaðist inn í móttökuna. Þar var þá engan að sjá en innan við afgreiðsluborðið var einhvers konar lokrekkja í veggnum. Að vísu var dregið fyrir tjald en þaðan mátti heyra lágværar gamalmennishrotur, snörl og kraftlítinn útblástur. Ég var að íhuga stöðuna, þegar miðaldra konu bar að. Hún sussaði á móður sína gamla sem hún geymdi þarna í veggnum, kvaðst geta hýst mig og hjólið, en gerði ekki nokkurn skapaðan hlut með það þegar ég fór fullur vandlætingar að tuða yfir hundsbitinu og sýndi henni gatið á buxunum. Hún sagði eitthvað á pólsku sem ég skynjaði að þýddi að það væri leikur í hvolpinum en hann væri sauðmeinlaus og biti aldrei nokkurn mann. Við þessum rökum átti ég engin svör. Í herberginu var næstum hver einasti hlutur bilaður; sturtan, hurðarlásinn, sjónvarpið, klósettkassinn og dýnan en samt mætti það öllum þörfum mínum fullkomlega eins og á stóð