25. Erindið og erfiðið

Ég fór austur yfir Vislu á nýjan leik við borgina Plock. Landið er flatt og Pólverjar notuðu hverja mishæð við ána til að byggja á henni borgir, virki eða kastala. Hæðin þar sem bærinn Plock stóð hefði á Íslandi verið kölluð barð eða melur og ekki þótt henta undir mannvirki en hér var hún álitin eðlilegt sæti undir konungsgarð. Þar héldu forðum kóngarnir Ladislaw I og sonur hans, Boleslaw skælikjaftur, uppi hirðlífi í veglegri höll með virkismúrum. En það kom einnig fyrir í gamla daga, meðan ánamaðkarnir fengu óáreittir að sinna sínu niðri í jarðveginum, að vöxtur hljóp í Vislu og árið 1532 hreif vorflóð með sér fyllu úr barðinu svo hálfur kastalinn og múrarnir steyptust í ána. Síðan hefur margt verið borginni anddrægt, umsátur og orrustur, farsóttir lögðust á íbúana aftur og aftur, eldsvoðar urðu og loks ákvað stjórnin upp úr miðri tuttugustu öldinni að þar skyldi verða miðstöð pólska efnaiðnaðarins. Olía barst úr gríðarlegri pípulögn austan úr Ráðstjórnarríkjunum og úr henni voru búin til efni framtíðarinnar; bútan, própan, phenól, aceton, glycól, ethylen, jafnvel bútadiene og polyethylene. Það leggur framfaratrú og bjartsýni upp af kynningarriti frá 1972: „Plock mun nú rísa til nýrra hæða … Fornar söguminjar borgarinnar fá nú nýjan og fagran ramma hins stórkostlega nútímaiðnaðar.“ Hin nytsama iðja ánamaðkanna Enginn talar svona barnalega lengur enda hefur loftmengunin nagað veggina og skrautið á Dómkirkju hinnar helgu meyjar af Masoviu inn að beini, en það gat höfundurinn ekki vitað fyrir þrjátíu árum og hafi hann grunað það mátti hann allavega ekki skrifa það. Það voru falleg ský á himninum og ofan af hæðinni var gaman að sjá vindsveipina renna sér um ána, en ég ákvað samt að hjóla lengra þennan dag. Það voru fjölmörg gistihús í Plock svo það hlaut í það minnsta að vera eitt í næsta bæ. En það var ekkert í Slupno og þegar ég spurði eftir hóteli í Wyszogród var því tekið fjarri. Börn gerðu hróp að mér eins og ferðamaður hefði aldrei sést á þessum slóðum fyrr. Ég hélt áfram en það fór að rökkva. Dagleiðin var orðin lengri en ég vildi og mér er ekki um að hjóla nema í björtu. Vissulega var tjald meðferðis og svefnpoki en eftir heita langa daga er ekki aðlaðandi að nátta sig svitastorkinn í tjaldi Ég hélt því áfram og var loks kominn yfir ána Narew og inn í bæinn Nowy Dvór Mazowiecki, þegar átthagafróður vegfarandi sagði mér einarðlega að ég þyrfti ekki annað en að fara smáspotta eftir næstu götu til vinstri til að finna hótel. Í náttmyrkri eftir hundrað og fjörutíu kílómetra dagleið lét ég það engu breyta þó að jafnvel mætti sjá af löngu færi að Hótel B. skartaði tæpast mörgum stjörnum. Vertinum virtist fremur ami að því en hitt að fá gest, enda var hann að horfa á fótbolta í sjónvarpinu. Þegar ég fór fram á kvöldmat setti hann pönnu á hellu innan við móttökuborðið og mölvaði ofan í hana þrjú hænuegg og slengdi svínafitutægjum ofan á. Með þessu fékk ég bjór úr flösku og hann hélt áfram að horfa á fótboltann. Hótelið var sérkennileg bygging. Sennilega hafði vertinn byggt það í frístundum á langri starfsævi og föndrað eitt herbergi til viðbótar á hverju ári, ýmist ofan á það sem fyrir var eða til hliðar við það og stundum ekki hornrétt. Eigi bygginganefndin í Nowy Dwór Mazowiecki verðlaun skilið fyrir eitthvað, þá umburðarlyndi. Herbergið var ekki vistlegt. Á gólfinu grútskítugt teppi og skúmhnoðrar í öllum hornum. Ég var lengi að leita að baðinu, en það var þá setker inni í fataskáp frammi á sameiginlegu klósetti, og þurfti fyrst að ganga upp tröppur og inn um skápdyr uppi á miðjum vegg en feta sig síðan niður á botn skápsins. Ég hygg að botn kersins hafi hangið niður úr loftinu á herbergi 203 sem mun hafa verið þar beint fyrir neðan. Ég lét mér allt þetta lynda og átti þá hugsjón mesta að sofna sem fyrst. Næstu nágrannar mínir handan við örþunnt þil sinntu allt öðrum áhugamálum. Það var hávært par og alldrukkið. Milli þess sem þau spiluðu einkennilega skerandi balalajka-tónlist af segulbandi reyndu þau aftur og aftur að hafa samfarir með miklum stunum og blæstri. Allar þær tilraunir virtust bæði ganga illa og enda í illu, því þau urðu til skiptis örg hvort út í annað og kenndu hinu um að þau aldrei náðu því marki sem stefnt var að með samförunum. Ég lá á íhvolfri dýnu, á kodda sem var líkt og kaðaldræsa í léreftspoka og hlýddi lengi nætur á þau leggja aftur og aftur af stað í ferðina til fullnægingarinnar sem ævinlega endaði úti í móa. Ég hugleiddi að banka í þilið en óttaðist að auka með því getuleysi annars hvors þeirra eða beggja, en sannast sagna beið ég fullnægingarinnar af ekki minni óþreyju en þau, enda litlar horfur á svefnfriði án hennar. Hún lét hins vegar á sér standa og mér fór líkt og margri eiginkonunni, að verða dauðfeginn þegar karldýrið loksins sofnaði í miðjum klíðum. Ástkona hans þusaði yfir því um stund og þó ég skildi ekki orð í máli hennar mátti ljóst vera að ekki hafði hann vaxið í áliti við þessa frammistöðu. Loks löngu eftir miðnætti sofnaði hún og ég skömmu síðar við hlið hennar, mín megin við 8 mm þykkt þilið. En það má þetta fólk eiga, sem mér virtist þó að flestu leytinu ráðleysislegt, að það vaknaði fyrir allar aldir, fékk sér morgunhressingu af stút og sneri sér síðan aftur að hinu óleysta viðfangsefni fullnægingarinnar þar sem þau höfðu frá horfið. Ég beið ekki úrslitanna, hafi þau nokkurn tíma orðið, heldur yfirgaf Hótel B. Þó það sé mér ógleymanlegt mun ég eflaust aldrei eyða þar annarri nótt