16. Aníta Ekberg kemur á óvart

Grudziadz: nafnið er hvorki hægt að bera fram né muna en hljómurinn minnir á tannkrem gegn rótarbólgu eða grjónaseyði. Í bænum búa hundrað þúsund manns en var þar eitthvað eftirminnilegt? Það stoðar lítið löngu seinna að lesa það í kynningarbæklingi að einmitt þar var haldin einhver alfyrsta landbúnaðarsýningin í Pommern, og það þegar árið 1925. Forsetinn klippti á borða, hár maður með harðkúluhatt, og honum á vinstri hönd á brúnleitri ljósmynd stendur kona í hvítum kjól og hælaháum skóm. Hún er of ung til að vera forsetafrúin og ólíkleg til að vera áhugakona um pommerskan landbúnað. Hvaða erindi átti hún þarna? Af henni leggur daufan ilm yfir sjötíu og átta ára bil, ekki óþægilega svitalykt heldur volgan, ertandi líkamsilm. Forsetinn tekur samt ekki eftir neinu heldur einbeitir sér að því að klippa. Það er skiljanlegt því undir niðri óttast sívígjandi þjóðhöfðingjar fátt meira en að skærin japli á borðanum. Nei, Grudziadz-bær er mér ekki minnistæður vegna þessa. Hann er það vegna Anítu Ekberg! Það verður Aníta Ekberg sem skýst upp í hugskot mér hvenær sem Grudziadz ber á góma héðan í frá. Ekki tannrótarbólga, ekki hljómur klukknanna í Kodciól Pojezuicki, heldur Aníta að vaða í gosbrunni í Róm, með kjólfaldinn uppi á miðjum lærum og baka til á sviðinu ljúfsár minning um alltof stutt en ljúft líf undir ítalskri sól. Ég kom til bæjarins undir kvöld, hafði farið sveitavegi frá Malbork, á leiðinni verið í augnsambandi við endur, hænsni og hunda og séð storka álengdar vaða í tjörnum. Hótelið reyndist jafn ódýrt og það sýndist frá götunni. Ekkert var sjálfsagðara en að hýsa hjólið á ganginum. Yfir rúminu mínu hékk eftirprentun af Kossinum eftir Gustav Klimt þar sem dálítið berklasjúklegt par er að kyssast og konan hefur einhverjar lengstu tær listasögunnar. Ég þvoði af mér vegarykið og fór niður á jarðhæð. Þar var ristorante italiano en jafnskjótt og dyrnar lokuðust að baki mér var Grudziadz víðsfjarri. Ég var á Ítalíu, rauðköflóttir dúkar á borðum, ilmur af suðrænu kryddi, Que sera sera í bland við Gianna Nannini, jafnvel ljósaperurnar í loftinu voru móskaðar eins og sólin verður á heitu kvöldi í Toscana. En það var samt nálægð Anítu Ekberg sem yfirskyggði allt. Á öllum veggjum voru myndir af henni; ljósa og þykka hárið flóði, brjóstin stóðu fram af henni eins og húdd á bíl, Aníta að dansa, Aníta brosir kalt, Aníta í Boccaccio 70, Aníta rennblaut að gösla í gosbrunninum í Róm. Svo líkamnaðist hún sjálf í dyragættinni úr eldhúsinu, há, sænsk í útliti, ítölsk í sálinni, fjarskalega brjóstamikil, með þetta þykka hár og sveipina alveg nákvæmlega á sömu stöðum og í La dolce vita – ótrúlegt af því það voru fjörutíu og þrjú ár síðan kvikmyndin var gerð. Einmitt hér í Grudziadz hafði tíminn numið staðar og ekki tímt að líða. Hún kom til mín og talaði við mig; 15% á þýsku, 17% á ensku, 50% á ítölsku og restin á pólsku. Blóðþrýstingurinn minn var hár fyrir en hækkaði upp í 170/110. Gat þetta verið? Aníta hér? Farin frá Róm, en ekki heim til hinnar köldu Svíþjóðar heldur á undanhaldi undan fornri frægð til þessa óeftirminnilega bæjar. Hvað var satt og hvar byrjaði skynvillan? „I love Anita! Amo Italia!“ sagði hún, „en er fædd í Grudziadz.“ Hún hafði gifst Ítala, Paolo, farið með honum, búið á Ítalíu, líka í Róm og þar sá hún Anítu sjálfa. „Italia bella! Alltaf hlýtt, alltaf sól.“ Einnig hún var hlý og færði mér litlar pylsur í boði hússins, ítalskar að sjálfsögðu. „Patate italiane?“ spurði hún þegar ég bað um kartöflur og reiknaði bara með venjulegum og pólskum. „Tenne Larrabiata? Mjög gott.“ Aníta fæddist árið 1931 og þessi matmóðir var tæpast yngri. Um þess háttar spyr maður ekki. Þegar hún hallaði sér yfir borðið sá ég hvílík skemmdarverk ellin var að vinna á henni en einnig hversu hetjulega hún varðist, hve fimlega hún beitti efnavopnum snyrtiiðnaðarins í vörn sinni, hvernig þær sneru bökum saman, hún og Aníta, gegn frumudauðanum, stífnun húðarinnar, hesinu undir hökunni, slappleika brjóstanna, fituhnúðum, gulum blettum, gráum hárum og skegghýjungi. Ég sá hægfara undanhald, hvernig víglínur höfðu verið dregnar upp á nýtt, varnir veikst, loks mundu þær bresta andspænis ofureflinu líkt og þegar Rauði herinn valtaði yfir húsin í Grudziadz. Hún átti yndislega tíma á Ítalíu með Paolo, en svo veiktist mamma og hún varð að koma og vera hjá henni. Paolo varð eftir á Ítalíu. Paolo fannst of kalt í Póllandi. Hún kom með sætt rauðvín og bætti því við að mamma væri búin að vera lengi, lengi veik. Mér varð ljóst að hér var ekki allt með felldu. Þessi banalega mömmu var orðin of löng, hún hafði byrjað alltof snemma, endaði alltof seint. Kulvísi Paolos var heldur ekki eðlileg. Engum sem hvíldi við þennan barm gæti orðið kalt. Maður býr heldur ekki til fimmtíu fermetra af Ítalíu lengst norður í Póllandi, þó að maður skjótist þangað til að kveðja mömmu. Bölvaður hrappurinn, Paolo. Allir eru þeir eins þessir ítölsku karlmenn þegar þeir komast í konur að norðan. Að lokinni dýrlegri máltíð fékk ég smánarlega lágan reikning og steig síðan aftur yfir þröskuldinn sem skilur að Ítalíu og Grudziadz. Þegar ég fékk morgunverð daginn eftir sá ég ekkert til Anítu og mér kom það ekki á óvart. Slíkar konur hvíla værar á silkilökum í mjúkum hægindum lengi fram eftir á morgnana og birtast ekki fyrr en degi tekur að halla