10. 09923 329 DV

Hjólreiðamenn horfa langoftast niður á vegbrúnirnar og miklu lengur en á fjallstinda, stöðuvötn og kirkjuturna samanlagt. Án þess þá langi beinlínis til þess verða þeir sérfræðingar í þessum fimmtíu sentimetrum sem þeir hafa til umráða á hægri kantinum og þeir eru sólgnir í alla tilbreytingu sem þar er að finna. Skillítið fólk, sem ferðast hratt í bíl, heldur að vegkantar mismunandi landa séu hverjir öðrum líkir en það er misskilningur. Pólskir vegagerðarmenn hafa til dæmis skeytt lítið um að jafna kantana svo þeir eru víða skörðóttir. Fyrirvaralaust hlunkast framhjólið ofan í djúpa skoru hafi maður ekki augun hjá sér. Þá getur felgan bognað, nýrun losnað, eistun marist. Svo þolir malbikið ekki 40-tonna vörubíla og gúlpast upp í bungur við kantana sem sumar eru með gígum og sprungum í toppnum. Það er lafhægt að reka petalana í svona bungu, missa jafnvægið eða valdið á stýrinu eitt andartak, sem er alveg nógu langt til að hrata utan í flutningabíl eða undir hann. Smádót og glingur sem liggur í vegköntunum getur verið frjótt umhugsunarefni á einsleitum dögum og mikil dægrastytting, svo ég beið spenntur eftir svari við áleitinni spurningu: Hvað einkennir pólska vegkanta? Svarið kom í ljós þegar á fyrsta degi. Það eru útflattir, uppþornaðir froskar og lausar skrúfur. Ég kem að froskunum síðar en þarna voru stórar skrúfur og litlar, boddískrúfur, þynnur, rær, boltar, mutteringar, splitti, nýjar skrúfur og skrúfur á öllum ryðstigum, sumar báru með sér að vera fornar og allt úrvalið mátti stundum sjá á einum og sama fermetranum. Eru skiptilyklar svona lélegir í Póllandi? Er linkulega tekið á þeim? Veldur kornastærðin í pólska malbikinu einhverjum ógreinanlegum titringi sem á endanum losar allar skrúfur? Það hlýtur að marra og ískra hroðalega í pólskum farartækjum. Björn vinur minn Bjarnason frá Skorrastað, sem bjó yfir einstakri sálarró, átti ævinlega gamla bíla meðan hann tafði í jarðlífinu. Hann dekraði ekki við bílana og gerði ekki við þá umfram það bráðnauðsynlega hverju sinni til að þeir kæmust áfram. Þegar hann fór í langferðir vildu tapast skrúfur. Einu sinni hitti ég hann norður í landi og þegar ég settist inn í bílinn hjá honum ýlfraði allt og vældi; járnendar nerust saman og blikk lamdist við blikk svo ekki heyrðist mannsins mál. Ég hallaði mér að eyra Björns og kallaði inn í það hvað orsakaði þennan dómadagshávaða í bílnum. Þá svaraði Björn ósköp stillilega með setningu sem ég rétt gat greint gegnum djöfulganginn en mér hefur alltaf fundist afar djúp, stóísk og Birni lík: „Það er eitthvað laust sem á að vera fast.“ Það hlýtur margt að vera laust í pólskum farartækjum sem á að vera fast. Þegar ég kom að ferjustaðnum Svibno var engin ferjan og hún ekki væntanleg fyrr en eftir hálfan mánuð þegar sumaráætlun tæki gildi. Visla var grá, breið og kuldaleg. Ég varð að taka á mig krók. Tveir menn voru að rjátla um bakkann. Þeir voru innanblautir að sjá, orðnir meyrlyndir eftir langa drykkju og fullir hluttekningar með mér vegna ferjuleysisins. Annar þeirra vildi endilega tjá mér samúð sína með áþreifanlegu móti en þar sem hann hafði engar hvítar liljur handbærar stakk hann hendinni ofan í vasa sinn og dró upp mjóan postulínshólk. Fullorðinn ánamaðkur hefði með lagni getað mismunað sér gegnum gatið. Ég giska á að hólkar af þessu tagi séu notaðir í raflagnir. Hólkurinn var merktur 09923 329 DV og var í för með mér upp frá þessu og til hinna mestu heilla.